Βενεζουέλα: Οι διασώστες φεύγουν, οι αγνοούμενοι μένουν

Δέκα ημέρες μετά τους δίδυμους σεισμούς της 24ης Ιουνίου, η Βενεζουέλα πέρασε ήδη από τη μάχη για τους επιζώντες στην πολιτική διαχείριση της καταστροφής (To Brief). Τώρα η μετάβαση γίνεται επίσημη: ο απολογισμός σταθεροποιείται στους 2.645 νεκρούς και πάνω από 12.600 τραυματίες (Reuters/GMA, Al Jazeera), οι ξένες ομάδες διάσωσης πακετάρουν και φεύγουν, και όμως ο ΟΗΕ επιμένει ότι η εκτίμηση για έως 50.000 αγνοούμενους παραμένει «τρομακτικά πιθανή» (terrifyingly plausible) (UN News). Αυτή η ψαλίδα, ανάμεσα σε έναν επιβεβαιωμένο αριθμό νεκρών και έναν ασύλληπτο αριθμό ανθρώπων που κανείς δεν βρίσκει, είναι όλη η ιστορία της σημερινής μέρας.

Το κράτος του Καράκας ελέγχει την πύλη, αλλά όχι την πληροφορία. Οι αρχές, με στρατό και αστυνομία, φρουρούν την είσοδο στη Λα Γκουάιρα και απαιτούν άδειες, σε σημείο που ακόμη και οικογένειες νοσηλευομένων δυσκολεύονταν να περάσουν (NYT en Español). Την ίδια ώρα, καμία αξιόπιστη λίστα αγνοουμένων δεν έχει σταθεροποιηθεί δημόσια. Το Associated Press κατέγραψε οικογένειες που αναζητούν πάνω από 50.000 πρόσωπα, ενώ πλατφόρμες πολιτών όπως η Encuéntralos δουλεύουν παράλληλα με τις κρατικές βάσεις (AP). Ισπανόφωνα ρεπορτάζ από το πεδίο περιγράφουν τη διανομή δωρεών ως «χάος logistics», με την επίσημη γραμμή να δίνει άλλους αριθμούς από αυτούς που μετρούν οι συγγενείς στα ερείπια (El Colombiano). Η μακρά διαχείριση ξεκινά πριν καν κλείσει ο λογαριασμός των χαμένων. Αυτό είναι το ρήγμα.

Η αναχώρηση των διασωστών δεν σημαίνει τέλος της βοήθειας, αλλά κλείσιμο της φάσης όπου η πιθανότητα να βρεθεί ζωντανός κάτω από μπετόν πέφτει απότομα μετά τις πρώτες 72 ώρες (NBC News). Ο ΟΗΕ διευκρίνισε πως οι 50.000 δεν είναι όλοι θαμμένοι: ο αριθμός μπερδεύει νεκρούς, εκτοπισμένους, ανθρώπους χωρίς επικοινωνία και μη καταγεγραμμένους, εν μέρει από βάσεις δεδομένων πολιτών που δεν έχουν επαληθευτεί (CNN).

Το φίλτρο που στραγγαλίζει την ανάκαμψη

Αυτή η αδιαφάνεια δεν είναι μόνο ανθρωπιστικό πρόβλημα. Είναι και νομικό. Η διεθνής βοήθεια πρέπει να περάσει μέσα από ένα στενό ρυθμιστικό φίλτρο. Η αμερικανική υπηρεσία κυρώσεων (OFAC) εξέδωσε μια προσωρινή άδεια, τη General License 60, που ισχύει μόνο για συναλλαγές σχετικές με τον σεισμό και λήγει στις 23 Οκτωβρίου 2026. Το κρίσιμο, όπως εξηγεί το δικηγορικό γραφείο Baker McKenzie που ειδικεύεται στις κυρώσεις, είναι πως η άδεια δεν ξεπαγώνει κανένα δεσμευμένο κεφάλαιο της κυβέρνησης (Baker McKenzie). Άρα το εμπόδιο δεν είναι πια η άδεια στο χαρτί, αλλά το «τελευταίο μίλι»: τράπεζες, ασφαλιστές και μεταφορικές προτιμούν να μην αγγίξουν καθόλου τη Βενεζουέλα παρά να ρισκάρουν παράβαση, ενώ οι ελλείψεις καυσίμων παραλύουν τη μεταφορά τροφίμων και φαρμάκων, προειδοποιεί το ερευνητικό κέντρο CSIS (CSIS).

Οι υποσχέσεις υπάρχουν: 150 εκατ. δολάρια από τις ΗΠΑ, 15 εκατ. από το ταμείο έκτακτης ανάγκης του ΟΗΕ, τρία πεδινά νοσοκομεία και 3.000 τόνοι τροφίμων του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ (WFP) για 10.000 οικογένειες επί δύο μήνες (UN News). Όμως η ανάκαμψη ξεκινά από άδειο ταμείο: πριν καν τον σεισμό, το ανθρωπιστικό σχέδιο του 2025 για τη χώρα είχε καλυφθεί μόλις κατά 17% (The New Humanitarian). Μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί με νομικά τμήματα, όπως ο ΟΗΕ και ο Ερυθρός Σταυρός, μπορούν να περάσουν το φίλτρο. Οι τοπικές οργανώσεις της Λα Γκουάιρα, όχι. Και το ίδιο το καθεστώς κερδίζει: κρατά στα χέρια του ποιος περνά την πύλη και ποιος αποκτά φυσική παρουσία στην ανασυγκρότηση.

Σε αυτή τη φάση, αυτό που χρειάζεται δεν είναι πια οι σκύλοι έρευνας, αλλά οι μηχανικοί που μετρούν ρωγμές. Εκεί εστιάζει και η ελληνική συμμετοχή. Η Αθήνα δεν έστειλε διασώστες, αλλά επιστημονική αποστολή με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ για σεισμοτεκτονική διερεύνηση και αποτύπωση ζημιών σε Καράκας, Βαλένσια και Λα Γκουάιρα (Civil Protection Greece, Newsit), τη δουλειά της αργής επόμενης μέρας. Η Ευρώπη κράτησε τον ίδιο τεχνικό δίαυλο ανοιχτό, με πάνω από 520 διασώστες, δορυφορική χαρτογράφηση και 5 εκατ. ευρώ έκτακτης χρηματοδότησης (European Commission). Το ποιοι βρίσκονται κάτω από τα ερείπια δεν θα κριθεί από τους σκύλους που έφυγαν, αλλά από το αν το κράτος που φρουρεί την είσοδο θα αποκτήσει ποτέ τον έλεγχο της ίδιας του της λίστας αγνοουμένων.