Αμερικανικό τιμολόγιο 3,5% στους ασιάτες συμμάχους

3,5% του ΑΕΠ. Αυτό είναι το νέο τιμολόγιο που η Ουάσιγκτον ζητά από τους ασιάτες συμμάχους της για να εξακολουθεί να εγγυάται την ασφάλειά τους. Ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ το ανακοίνωσε στον Διάλογο Σάνγκρι-Λα της Σιγκαπούρης με μια φράση που συμπυκνώνει το νέο δόγμα Τραμπ: «partners, not protectorates», σύμμαχοι όχι προτεκτοράτα, και «no freeloading», τέλος στους τζαμπατζήδες της ασφάλειας (War.gov, Reuters/KFGO). Το ίδιο νούμερο που είχε επιβληθεί στους ευρωπαίους συμμάχους τον Ιούνιο του 2025, ταξιδεύει τώρα ανατολικά. Στην Ευρώπη η ίδια λογική έχει ήδη μεταφραστεί σε μείωση αμερικανικών δυνάμεων στη Γερμανία (To Brief).

Ο Διάλογος Σάνγκρι-Λα είναι το βασικό ετήσιο φόρουμ άμυνας της Ασίας, εκεί όπου υπουργοί και επιτελείς μιλούν δημόσια για την περιφερειακή ισορροπία. Φέτος το ενδιαφέρον δεν ήταν ποια απειλή θα κατονομάσει ο Χέγκσεθ, αλλά σε ποιον θα στείλει τον λογαριασμό.

Μαλακά στο Πεκίνο, σκληρά στους συμμάχους

Η ομιλία είχε δύο επίπεδα που πρέπει να διαβαστούν μαζί. Απέναντι στην Κίνα, ο τόνος ήταν αισθητά πιο ήπιος. Ο Χέγκσεθ μίλησε για βελτιωμένες σχέσεις μετά τη συνάντηση Τραμπ-Σι και απέφυγε την ευθεία αναφορά στην Ταϊβάν στην κύρια ομιλία του (Straits Times, SCMP). Το Πεκίνο, μέσω του υπουργείου Άμυνας, απάντησε συνδέοντας τη σταθερότητα των στρατιωτικών σχέσεων με την αμερικανική στάση στο Ταϊβανέζικο (China MOD).

Απέναντι στους συμμάχους, ο λογαριασμός ανέβηκε. Ο καταμερισμός βαρών του νέου δόγματος έχει δύο ταχύτητες: τα μεγάλα ζητήματα με την Κίνα μετακινούνται σε απευθείας συμφωνίες κορυφής μεταξύ Τραμπ και Σι, ενώ το επιχειρησιακό κόστος αποτροπής μετατοπίζεται σε όσους ζουν δίπλα στον αντίπαλο.

Γιατί η Νέα Ζηλανδία αντιστάθηκε πρώτη

Το καθαρότερο τεστ του δόγματος ήρθε από το Ουέλινγκτον. Η Νέα Ζηλανδία δεν είναι κράτος πρώτης γραμμής όπως η Ιαπωνία ή οι Φιλιππίνες. Ξοδεύει περίπου 1,23% του ΑΕΠ για άμυνα και είχε χαράξει πορεία σταδιακής ανόδου στο 2% μέσα σε οκτώ χρόνια (1News, Channel NewsAsia). Η απάντηση της υπουργού Οικονομικών Νίκολα Γουίλις ήταν λιτή: δεν υπάρχουν «δισεκατομμύρια κάτω από τον καναπέ» για άλμα στο 3,5% (Straits Times).

Ο Χέγκσεθ απάντησε χαρακτηρίζοντας τη χώρα «παρασιτική» ως προς την άμυνά της, παραλείποντάς την παράλληλα από τη λίστα συμμάχων-υποδειγμάτων όπου περιέλαβε Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Αυστραλία, Φιλιππίνες και Σιγκαπούρη. Το όριο που αποκαλύπτει η Νέα Ζηλανδία δεν είναι ιδεολογικό αλλά δημοσιονομικό. Όταν ζητάς από μικρότερες οικονομίες να πληρώσουν σαν κράτη πρώτης γραμμής, τα χρήματα φεύγουν από υγεία, παιδεία και δημοσιονομική εξυγίανση.

Η ασιατική αρχιτεκτονική δεν είναι ΝΑΤΟ

Σε αντίθεση με την Ευρώπη, ο Ινδο-Ειρηνικός δεν έχει ενιαία συμμαχία. Λειτουργεί ως σύστημα κέντρου-ακτίνων (hub-and-spokes), όπου οι ΗΠΑ είναι το κέντρο και κάνουν χωριστές διμερείς συμφωνίες με Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Αυστραλία και Φιλιππίνες, συν την πυρηνική σύμπραξη AUKUS (Αυστραλία, Βρετανία, ΗΠΑ) και το τετραμερές σχήμα Quad (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Αυστραλία, Ινδία) (MOFA Japan). Αυτή η γεωμετρία σημαίνει ότι η πίεση δεν εφαρμόζεται ομοιόμορφα.

Στην πράξη, κανείς δεν βρίσκεται στο 3,5%. Η Ιαπωνία έχει επίσημο στόχο 2% του ΑΕΠ έως το οικονομικό έτος 2027, με πακέτο 43 τρισ. γιεν και μίγμα αμερικανικών πυραύλων Tomahawk και εγχώριου Type-12 (Nippon/Jiji). Η Νότια Κορέα είναι πιο κοντά στους αριθμούς και διαθέτει εγχώρια αμυντική βιομηχανία που έχει ήδη αναδειχθεί σε εξαγωγική δύναμη (SIPRI, Lowy). Η Αυστραλία πληρώνει ήδη το βαρύ τίμημα του AUKUS για τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια.

Πώς εξαργυρώνεται ο νέος λογαριασμός; Μέσω του συστήματος Κρατικών Στρατιωτικών Πωλήσεων (Foreign Military Sales, FMS), όπου το αμερικανικό κράτος πουλά όπλα κρατικά και δένει τον αγοραστή σε αμερικανική αλυσίδα έγκρισης, ανταλλακτικών και αναβαθμίσεων (DSCA). Η νέα στρατηγική «Πρώτα η Αμερική στις Μεταφορές Όπλων» εισάγει την έννοια της «πρώτης θέσης στην ουρά» (front of the line): όσοι σύμμαχοι ξοδεύουν περισσότερο, μπαίνουν ψηλότερα στη σειρά για συστήματα, πληροφορίες και βιομηχανικές συνεργασίες (White House).

Για την Ελλάδα, που το ΝΑΤΟ υπολόγιζε στο 3,08% του ΑΕΠ το 2024 (NATO) και έχει εγκεκριμένη αγορά έως 40 F-35 κόστους 8,6 δισ. δολαρίων (DSCA), η ερώτηση που μένει στον αέρα είναι ίδια με του Ουέλινγκτον, με αντίστροφο πρόσημο. Όταν οι ΗΠΑ κλείνουν συμφωνίες με την Κίνα στην κορυφή και τιμολογούν την προστασία στην περιφέρεια, τι ακριβώς εξασφαλίζει το εισιτήριο «πρώτης θέσης στην ουρά» σε ώρα κρίσης: παραδόσεις και πολιτική κάλυψη, ή απλώς θέση καλού πελάτη;