Πληθωρισμός 3,3% λόγω ενέργειας· η ΕΚΤ ζυγίζει αύξηση

Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός της Ευρωζώνης ανέβηκε τον Αύγουστο στο 3,3% από 2,9% τον Ιούλιο, αλλά σχεδόν όλη η επιτάχυνση ήρθε από ένα σημείο: την ενέργεια, που εκτοξεύτηκε στο 14,3% από 10,3%. Αφαίρεσε την ενέργεια από το καλάθι και ο πληθωρισμός έμεινε ακίνητος στο 2,2% (Eurostat). Δύο αριθμοί, δύο αντίθετα μηνύματα, κι ανάμεσά τους η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (η ΕΚΤ, που ορίζει τα επιτόκια για όλη την ευρωζώνη) πρέπει να αποφασίσει στις 10 Σεπτεμβρίου αν θα ανεβάσει ξανά το κόστος του χρήματος.

Γιατί σας αφορά; Διότι κάθε κίνηση της ΕΚΤ καταλήγει, μέσω του Euribor, στη δόση όποιου έχει στεγαστικό κυμαινόμενου επιτοκίου. Οι αγορές χρήματος έχουν σχεδόν κλειδώσει νέα αύξηση 25 μονάδων βάσης, με το LSEG pricing να δίνει πιθανότητα 98,9% για κίνηση στις 10 Σεπτεμβρίου (CNBC), και η εκτίμηση για το τι σημαίνει αυτό στην τσέπη έχει ήδη γίνει (To Brief). Σε δημοσκόπηση του Reuters (31 Αυγούστου-3 Σεπτεμβρίου) και οι 65 οικονομολόγοι προέβλεψαν αύξηση, με το 91% να τη βλέπει ως τη δεύτερη και τελευταία του κύκλου (Reuters).

Γιατί η αύξηση δεν είναι αυτονόητη

Το επίσημο πλαίσιο της ΕΚΤ κοιτά τρία πράγματα: πού πάει ο πληθωρισμός μεσοπρόθεσμα, πόσο βαθιά και επίμονα είναι τα πληθωριστικά μέτρα, και πόσο έχει ήδη περάσει η σύσφιγξη στην οικονομία. Το πιο εύγλωττο τεκμήριο ήρθε από την ίδια: σε ανάλυση που δημοσίευσε το blog της την 1η Σεπτεμβρίου, υποστηρίζει ότι ένα σοκ που προέρχεται κυρίως από την προσφορά ενέργειας (τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τον φόβο για το στενό του Ορμούζ, απ' όπου περνά μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου) δικαιολογεί πιο σταδιακή αντίδραση απ' ό,τι το 2021-22 (ECB Blog).

Το αποφασιστικό ζήτημα είναι αν αυτή η ακρίβεια αρχίζει να μετατρέπεται σε γενικευμένο πληθωρισμό, μέσω μισθών, υπηρεσιών, αγαθών και προσδοκιών. Τα πιο επίμονα κομμάτια του καλαθιού δεν το επιβεβαιώνουν: οι υπηρεσίες υποχώρησαν στο 3,0% από 3,3%, ο δομικός δείκτης (χωρίς τις ευμετάβλητες τιμές ενέργειας και τροφίμων) στο 2,4%, ενώ στα βιομηχανικά αγαθά χωρίς ενέργεια η κίνηση είναι μικρή, 1,2% από 0,9% (Eurostat). Το ίδιο δείχνουν μισθοί και προσδοκίες: οι διαπραγματευμένοι μισθοί αυξήθηκαν 2,4% στο β' τρίμηνο από 2,6% στο α', κάτω από το peak του 2024 (Bloomberg), και οι προσδοκίες των νοικοκυριών για τον πληθωρισμό του επόμενου έτους έπεσαν στο 2,9% (ECB CES). Μια αυτοτροφοδοτούμενη σπείρα μισθών-τιμών δεν φαίνεται στα δεδομένα.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, που αποφασίζει συλλογικά, είναι μοιρασμένο. Στο «γεράκι» άκρο, η Ιζαμπέλ Σνάμπελ δήλωσε στις 26 Αυγούστου ότι στο σημερινό επίπεδο επιτοκίων ο πληθωρισμός δεν επιστρέφει στον στόχο και «θα χρειαστεί περαιτέρω σύσφιγξη» (Bloomberg), στην ίδια γραμμή με τον Γιόαχιμ Νάγκελ της Bundesbank. Απέναντι, ο επικεφαλής οικονομολόγος Φίλιπ Λέιν είχε προτείνει τον Ιούλιο να μείνουν αμετάβλητα τα επιτόκια, περιμένοντας τις νέες προβολές και τα στοιχεία μισθών (ECB accounts).

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό

Για τον Έλληνα δανειολήπτη το κανάλι είναι συγκεκριμένο. Το 12μηνο Euribor, ο διατραπεζικός δείκτης πάνω στον οποίο κουμπώνουν τα κυμαινόμενα δάνεια, βρίσκεται ξανά πάνω από το 3% (EuriborRates). Μια πλήρης μετακύλιση +25 μονάδων βάσης σε στεγαστικό 100.000 ευρώ με 25ετή διάρκεια σημαίνει περίπου +13 ευρώ τον μήνα (HuffPost). Διαχειρίσιμο σε μία κίνηση, βαρύ αν ακολουθήσουν κι άλλες.

Ο λογαριασμός, όμως, καταλήγει κάπου. Τον Ιούλιο οι τράπεζες δάνειζαν με μέσο επιτόκιο νέων δανείων 4,67% και πλήρωναν στις καταθέσεις 0,39%, ένα spread 4,28 μονάδων (Τράπεζα της Ελλάδος). Εκτιμήσεις που επικαλείται το Capital υπολογίζουν ότι κάθε αύξηση 25 μονάδων προσθέτει περίπου 135 εκατ. ευρώ ετησίως στα καθαρά έσοδα από τόκους των τεσσάρων συστημικών τραπεζών (Capital). Ο δανειολήπτης πληρώνει πρώτος, ο μικρός καταθέτης με τα 0,39% δεν βλέπει σχεδόν τίποτα, και το κέρδος μένει στον ισολογισμό της τράπεζας.

Η πικρή ειρωνεία είναι ότι το επιτόκιο μπορεί να χτυπήσει τη ζήτηση, δεν μπορεί να ρίξει την τιμή του αερίου. Αν η ΕΚΤ αυξήσει στις 10 Σεπτεμβρίου, δεν θα «θεραπεύσει» την ακρίβεια της εισαγόμενης ενέργειας που ανέβασε τον δείκτη· θα αγοράσει αντιπληθωριστική αξιοπιστία, με κόστος που θα το πληρώσει ο δανειολήπτης στη δόση και η επιχείρηση στο κεφάλαιο κίνησης. Η αύξηση, με τα σημερινά στοιχεία, είναι ασφάλεια απέναντι σε έναν κίνδυνο που δεν έχει ακόμη εμφανιστεί, όχι απάντηση σε αυτόν που ήδη βλέπουμε.