Ναυάγιο ΗΠΑ-Ιράν: Το χάσμα 15 ετών που μπλοκάρει την πυρηνική συμφωνία

Το χάσμα που έσπασε τις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ έχει τώρα αριθμό: 15 χρόνια. Οι ΗΠΑ ζήτησαν 20 χρόνια πλήρους παγώματος εμπλουτισμού και εξαγωγή όλου του πυρηνικού υλικού. Η Τεχεράνη πρόσφερε 5 (NDTV). Αυτό εξηγεί κάτι που είχε μείνει αναπάντητο από το χθεσινό ρεπορτάζ: γιατί το ιρανικό κείμενο στα φαρσί περιλάμβανε ρητά «αποδοχή εμπλουτισμού» ως Σημείο 3, ενώ η αγγλική εκδοχή το απέκρυπτε (To Brief). Η Τεχεράνη δεν σκόπευε ποτέ να παραδώσει τον εμπλουτισμό. Σκόπευε να τον νομιμοποιήσει.

Τα κεντρίφουγα στο Fordow, 86 μέτρα κάτω από ένα βουνό, γυρίζουν. Ο IAEA καταγράφει εμπλουτισμό στο 89,2%, ένα ποσοστιαίο σημείο κάτω από ουράνιο όπλων (Chosun). Με 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% ήδη αποθηκευμένα, αρκετά για 9 έως 12 κεφαλές, η τεχνική απόσταση από τη βόμβα μετριέται σε ώρες (Arms Control Center). Το χάσμα των 15 ετών αγγίζει τον πυρήνα της καθεστωτικής επιβίωσης: το Ιράν καλείται να παραδώσει το μοναδικό αποτρεπτικό που του απομένει, εβδομάδες μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του από αμερικανική επιδρομή.

Η ιρανική πλευρά ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία ήταν «80% ολοκληρωμένη» πριν ο Βανς ανακοινώσει την αποχώρηση (NDTV). Ο Βανς μίλησε για «αδυναμία δέσμευσης της Τεχεράνης» (Axios). Κανείς στο τραπέζι δεν εκπροσωπούσε αυτούς που αποφασίζουν: ο Βανς δεν ήταν ο Τραμπ, ο Γαλιμπάφ δεν ήταν ο IRGC, που εξέδιδε απειλές κατά τη διάρκεια των συνομιλιών (To Brief).

Το Ιράν διαπραγματεύεται υπό καθεστώς οικονομικής κατάρρευσης. Το ριάλι έχει πέσει στα 1,65 εκατομμύρια ανά δολάριο, πτώση 96% από το 2020 (Eurasia Review). Ο πληθωρισμός τροφίμων ξεπερνά το 100% (Iran International). Δημόσιοι υπάλληλοι δεν έχουν πληρωθεί εδώ και μήνες (Artful Dilettante). Ο ίδιος ο Πρόεδρος Πεζεσκιάν προειδοποίησε τον IRGC ότι η οικονομία θα καταρρεύσει «σε 3-4 εβδομάδες» χωρίς κατάπαυση πυρός.

Η εκεχειρία λήγει στις 21 Απριλίου. Η προθεσμία War Powers (η εξουσιοδότηση του Κογκρέσου για τη χρήση στρατιωτικής βίας) στις 28. Μεσολαβητές προσπαθούν να οργανώσουν δεύτερο γύρο εντός ημερών. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το Ιράν «τηλεφώνησε σήμερα». Στο Fordow όμως, κάτω από το βουνό, τα κεντρίφουγα εξακολουθούν να γυρίζουν. Ένα κράτος που καταρρέει οικονομικά αλλά απέχει ώρες από πυρηνικό όπλο δεν είναι διαπραγματευτής. Είναι εξίσωση χωρίς ασφαλή λύση.