Νότια Κορέα: Ο νέος «στόχος» του Τραμπ και τι σημαίνει για τα ελληνικά εξοπλιστικά

Η είδηση πέρασε σχεδόν στα «ψιλά» στην Αθήνα, αλλά θα έπρεπε να χτυπήσει καμπανάκια στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε τη Νότια Κορέα —έναν από τους πιστότερους συμμάχους των ΗΠΑ— με αύξηση δασμών από 15% σε 25% (Reuters). Ο λόγος; Η καθυστέρηση του κορεατικού κοινοβουλίου να επικυρώσει μια επενδυτική συμφωνία.

Γιατί αφορά αυτό τον Έλληνα φορολογούμενο; Διότι η Σεούλ δεν είναι πλέον απλώς κατασκευαστής τηλεοράσεων. Έχει εξελιχθεί αθόρυβα στον «οπλοστάσιο της δημοκρατίας» για την Ευρώπη, καλύπτοντας κενά που η γερμανική και η γαλλική βιομηχανία αδυνατούν να καλύψουν. Και η Ελλάδα κοιτάζει έντονα προς τα εκεί.

Το οπλοστάσιο της Ευρώπης σε κίνδυνο

Η πραγματικότητα των αριθμών είναι αμείλικτη. Η Νότια Κορέα κατέχει πλέον πάνω από το 50% της ευρωπαϊκής αγοράς πυροβολικού (Seoul Economic Daily). Χώρες όπως η Πολωνία, η Φινλανδία και η Ρουμανία προμηθεύονται μαζικά τα άρματα K9 Thunder, τα οποία παραδίδονται σε χρόνο ρεκόρ 4 μηνών — μια ταχύτητα αδιανόητη για τα δυτικά δεδομένα (DefenceEU).

Για την Ελλάδα, η οποία αναζητά διαρκώς cost-effective λύσεις για την αναβάθμιση του πυροβολικού και της αεράμυνας, η Νότια Κορέα αποτελεί μια κρίσιμη εναλλακτική πηγή. Η διαφοροποίηση των προμηθευτών είναι κανόνας επιβίωσης: δεν βάζεις όλα τα αυγά σου στο καλάθι μιας υπερδύναμης που μπορεί ανά πάσα στιγμή να αλλάξει πολιτική.

Εδώ όμως αρχίζει το πρόβλημα. Η πίεση του Τραμπ δεν είναι μόνο εμπορική. Η νέα αμερικανική Στρατηγική Εθνικής Άμυνας πιέζει τη Σεούλ να αναλάβει την «πρωταρχική ευθύνη» για την αποτροπή της Βόρειας Κορέας (Korea JoongAng Daily). Αν η βιομηχανία της Νότιας Κορέας αναγκαστεί να στρέψει την παραγωγή της αποκλειστικά στην εγχώρια άμυνα για να ικανοποιήσει την Ουάσιγκτον, η «κάνουλα» των φθηνών και γρήγορων εξοπλισμών προς την Ευρώπη (και την Ελλάδα) θα κλείσει. Το αποτέλεσμα; Μεγαλύτερο κόστος και μεγαλύτερες καθυστερήσεις για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Η μέθοδος του «οικονομικού εκβιασμού»

Πίσω από την απειλή των δασμών κρύβεται μια θεμελιώδης αλλαγή στον τρόπο άσκησης πολιτικής. Ο Τραμπ δεν χρησιμοποιεί τους δασμούς για να προστατεύσει την αμερικανική βιομηχανία, αλλά ως όπλο πολιτικού εξαναγκασμού. Απαιτεί από την κορεατική Εθνοσυνέλευση να «τρέξει» νομοθετικά μια συμφωνία επενδύσεων 350 δισ. δολαρίων (Korea Times).

Όπως εύστοχα παρατήρησε ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης και νυν πολιτικός Mark Carney, «η εποχή της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες (rules-based order) έχει τελειώσει» (Responsible Statecraft). Πλέον ζούμε σε ένα σύστημα ισχύος (power-based). Οι συνθήκες και οι συμμαχίες δεν προστατεύουν από την οργή της Ουάσιγκτον αν τα συμφέροντα αποκλίνουν.

Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την ελληνική οικονομία. Αν οι ΗΠΑ μπορούν να εκβιάζουν έτσι τη Νότια Κορέα για εσωτερικά νομοθετικά ζητήματα, τι εμποδίζει μια παρόμοια πίεση προς την ΕΕ ή μεμονωμένα κράτη για θέματα όπως οι σχέσεις με την Κίνα ή το Ιράν; Οι ελληνικές εξαγωγές (τρόφιμα, μέταλλα) είναι εξαιρετικά ευάλωτες σε τέτοιες ασύμμετρες πιέσεις.

Η ψυχραιμία ως στρατηγική

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι αγορές, προς το παρόν, αντιμετωπίζουν τον Τραμπ ως έναν παίκτη που μπλοφάρει. Σύμφωνα με το Bloomberg Economics, ιστορικά μόλις το 27% των απειλών δασμών του Τραμπ υλοποιούνται τελικά (Bloomberg). Είναι τακτική διαπραγμάτευσης, όχι απαραίτητα τελική απόφαση.

Η Κίνα παρακολουθεί από τη γωνία, υιοθετώντας στάση στρατηγικής υπομονής («wait and see»). Το Πεκίνο γνωρίζει ότι κάθε ρήγμα στις σχέσεις ΗΠΑ-συμμάχων είναι δώρο για την κινεζική επιρροή. Ήδη, ο Καναδάς και ευρωπαϊκές χώρες αναζητούν διαύλους με την Κίνα για να αντισταθμίσουν την αμερικανική πίεση, παρά τις απειλές της Ουάσιγκτον.

Για την Ελλάδα, το μάθημα είναι διπλό. Πρώτον, η άμυνα της χώρας δεν μπορεί να εξαρτάται από μία μόνο πηγή, όσο ισχυρή κι αν είναι αυτή. Δεύτερον, στο νέο διεθνές περιβάλλον, το «Διεθνές Δίκαιο» είναι χρήσιμο ρητορικό εργαλείο, αλλά η σκληρή ισχύς και η οικονομική αυτονομία είναι αυτά που καθορίζουν την επιβίωση. Όταν ο «μεγάλος αδελφός» αρχίζει να ζητάει «λύτρα» προστασίας, οι μικρότεροι παίκτες πρέπει να έχουν εναλλακτικά σχέδια.