Φωτιά στον ΧΥΤΑ της Πάρου, εκκενώσεις οικισμών με το 112

Μια πυρκαγιά που ξέσπασε το μεσημέρι της Τρίτης στην περιοχή του χώρου υγειονομικής ταφής απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) της Πάρου ανάγκασε τις αρχές να στείλουν διαδοχικά μηνύματα 112 για απομάκρυνση κατοίκων προς την Αλυκή, με το μέτωπο να απειλεί διάσπαρτες κατοικίες. Η φωτιά έδειξε πόσο γρήγορα μια εστία σε απορρίμματα μπορεί να μετατραπεί σε απειλή για σπίτια, σε συνέχεια των ενισχυμένων μέτρων επιφυλακής που είδαμε τις προηγούμενες εβδομάδες σε Κυκλάδες και Βόρειο Αιγαίο (To Brief).

Γύρω στις 13:30 το Κέντρο Επιχειρήσεων της Πυροσβεστικής ειδοποιήθηκε για φωτιά στο Καμπί, κοντά στον Άγιο Χαράλαμπο και στον ΧΥΤΑ του νησιού, όπου καίγονταν απορρίμματα και χαμηλή βλάστηση (Newsit). Το πρώτο μήνυμα 112 κάλεσε τους κατοίκους σε Άγιο Χαράλαμπο, Καμπί, Μπούγαδο και Ανερατζιά να απομακρυνθούν προς την Αλυκή. Ακολούθησε δεύτερο για το Καμάρι, καθώς το μέτωπο κινούνταν νότια (Iefimerida).

Η επιχείρηση κλιμακώθηκε γρήγορα. Η αρχική δύναμη ήταν 8-10 πυροσβέστες με 3-4 οχήματα και ένα ελικόπτερο, ενώ ο Δήμος συνέδραμε με δύο υδροφόρες και μηχάνημα έργου (News247). Μέσα σε λίγες ώρες έφτασαν τουλάχιστον 12 εναέρια μέσα, με ενισχύσεις από Νάξο, Σύρο και Πειραιά, ανάμεσά τους και δύναμη ειδικής μονάδας ταχείας πυροσβεστικής επέμβασης (ΜΕΤΠΕ), ενώ αναμένονταν Canadair από την Αθήνα (Lifo, CNN Greece). Οι ριπές έφτασαν, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, τα 7 μποφόρ, σπρώχνοντας τη φωτιά προς κατοικημένες κατευθύνσεις (Newsbomb).

Όμως η ταχεία αντίδραση κρύβει ένα βαθύτερο πρόβλημα. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πώς σβήνει η φωτιά, αλλά γιατί ένας χώρος απορριμμάτων έγινε σημείο εκκίνησης.

Ο ΧΥΤΑ αλλάζει το ερώτημα

Μια φωτιά σε ή δίπλα σε χώρο απορριμμάτων ανοίγει ζήτημα πρόληψης και διαχείρισης υποδομής, όχι μόνο πυρόσβεσης. Η καταστολή και η ανακριτική διερεύνηση ανήκουν στην Πυροσβεστική. Η καθημερινή ασφαλής λειτουργία του χώρου, οι αντιπυρικές ζώνες, η κάλυψη των απορριμμάτων, η φύλαξη, οι υδροληψίες, βαραίνουν τον νόμιμο φορέα που τον λειτουργεί.

Και εδώ ανοίγει το κενό. Δημόσια τεκμηριώνεται ότι η φωτιά συνδέθηκε με την περιοχή του ΧΥΤΑ, αλλά δεν έχει δημοσιοποιηθεί ποιος είναι ο αδειοδοτημένος φορέας διαχείρισης, ποιοι οι περιβαλλοντικοί όροι, ούτε αν υπήρχε σχέδιο πυροπροστασίας (Reader). Το ότι ο Δήμος Πάρου συνέδραμε επιχειρησιακά δεν σημαίνει αυτόματα ότι είναι και ο φορέας λειτουργίας του χώρου.

Ο δήμαρχος Κώστας Μπιζάς, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ισχυρίστηκε ότι η φωτιά εκδηλώθηκε στον ΧΥΤΑ, ότι επιχειρούσε ελικόπτερο από την πρώτη στιγμή και ότι ο χώρος δεν απειλούσε κατοικημένο ή δασικό τμήμα (Ethnos). Οι δύο εντολές εκκένωσης, όμως, δείχνουν ότι η εγγύτητα σε κατοικίες ήταν πραγματική, όχι θεωρητική (Topontiki).

Η Πάρος λειτουργεί εδώ ως αντοχής. Ένα μικρό νησί μπορεί να κάνει πρώτη αντίδραση, αλλά όταν φυσά και η φωτιά πλησιάζει σπίτια, η ανθεκτικότητα κρίνεται από το πόσο γρήγορα ενεργοποιείται το διανησιωτικό και ηπειρωτικό δίκτυο ενισχύσεων, όχι από τις τοπικές δυνάμεις (Enikos). Στην Πάρο αυτό το δίκτυο ενεργοποιήθηκε αμέσως. Το ανοιχτό ζήτημα είναι το προηγούμενο βήμα: αν ο χώρος ήταν προετοιμασμένος ώστε να μην ξεκινήσει καν η εστία.

Την αιτία τη διερευνά πλέον το Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού Κυκλάδων. Μέχρι να βγει πόρισμα, το ερώτημα που περιμένει απάντηση δεν είναι πόσα Canadair σηκώθηκαν, αλλά ποιος όφειλε να φροντίσει ώστε ένας χώρος απορριμμάτων να μη γίνει, μέρα με 7 μποφόρ, η αφετηρία μιας φωτιάς δίπλα σε σπίτια.