Ναυάγιο εκεχειρίας: Το Ιράν απαιτεί τον απόλυτο έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ

Ο Πακιστανός αρχηγός στρατού Ασίμ Μουνίρ δεν είναι διπλωμάτης. Κι όμως, τις τελευταίες νύχτες ήταν αυτός που μιλούσε «all night long» με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί (Iran International). Από αυτές τις κλήσεις βγήκε το «Islamabad Accord», ένα διφασικό σχέδιο εκεχειρίας που η Τεχεράνη απέρριψε μέσα σε ώρες.

Ο Μουνίρ μιλά μόνος του γιατί δεν υπάρχει πια κανείς άλλος. Η τετραμερής διαπραγματευτική ομάδα (Πακιστάν, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος, Τουρκία) κατέρρευσε μέσα σε 13 μέρες. Η παραδοσιακή σουνιτική διπλωματία απέτυχε, και τώρα καθαρίζει ο στρατός. Ο «αγαπημένος στρατάρχης» του Τραμπ, μοναδικός εν ενεργεία αρχηγός στρατού στο Νταβός, με ιδιωτικό γεύμα στον Λευκό Οίκο χωρίς πολιτικό συνοδό.

Η απόρριψη δεν ήταν τυπική. Το Ιράν κατέθεσε μέσω Πακιστάν δικό του πλαίσιο 10 ρητρών: μόνιμο τέλος πολέμου, πλήρης άρση κυρώσεων, αποζημιώσεις ανοικοδόμησης, και αναγνώριση ιρανικού ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ (Middle East Eye). Ο Ιρανός διπλωμάτης στο Κάιρο το είπε καθαρά: «Δεν δεχόμαστε εκεχειρία. Δεχόμαστε μόνο τέλος πολέμου με εγγυήσεις ότι δεν θα μας ξαναχτυπήσουν» (Washington Examiner).

Η λογική πίσω από την αξίωση είναι υλιστική. Οι Φρουροί της Επανάστασης χρεώνουν ήδη $2 εκατομμύρια ανά πλοίο για διέλευση από τα Στενά, εισπράττοντας σε κινεζικό γιουάν (To Brief). Μια προσωρινή εκεχειρία σημαίνει άνοιγμα του Ορμούζ χωρίς νομική κατοχύρωση αυτού του καθεστώτος, δηλαδή απώλεια της μόνης πραγματικής μοχλείας που απομένει στην Τεχεράνη. Όπως εξήγησε ανώτατος Ιρανός αξιωματούχος: «Μια βραχυπρόθεσμη παύση θα δώσει χρόνο στις ΗΠΑ να ανεφοδιαστούν. Κανένας λογικός δεν θα το δεχόταν» (RFE/RL).

Το πρόβλημα είναι ότι αυτός που μιλά στο τηλέφωνο δεν αποφασίζει. Ο διοικητής των Φρουρών Αχμάντ Βαχιντί έχει αναλάβει de facto τον έλεγχο, επιβάλλοντας ότι «όλες οι κρίσιμες θέσεις ηγεσίας θα διοικούνται απευθείας από τους Φρουρούς» (Iran International). Το Politico σύνοψε: «Many cooks, no soup» (Politico). Ο Μουνίρ διαπραγματεύεται με πλευρά που δεν ξέρει ποιος την εκπροσωπεί.

Η Ελλάδα πληρώνει Patriot στη Σαουδική Αραβία, φρεγάτα στον Κόλπο, βάση στη Σούδα. Αλλά στο τραπέζι όπου κρίνεται αν τα Στενά θα μείνουν «τελωνείο» ή θα ξανανοίξουν, η καρέκλα της είναι άδεια.