Ναυάγιο επιβατικού πλοίου στην Κερύνεια με οκτώ νεκρούς

Μέσα στο Filo Jet, λίγα λεπτά αφότου μπήκαν τα πρώτα νερά, επιζώντες περιγράφουν σκηνές πανικού: σωσίβια που δεν έφταναν, πόρτες που δεν άνοιγαν, ανθρώπους να σπάνε τζάμια και να πηδούν στη θάλασσα. Το καταμαράν που εκτελούσε το τακτικό δρομολόγιο Κερύνεια (Girne) προς Taşucu της Μερσίνας ανετράπη και βυθίστηκε το μεσημέρι της 30ής Αυγούστου με 267 επιβαίνοντες. Ο ασφαλέστερος μέχρι στιγμής απολογισμός είναι 241 διασωθέντες, οκτώ νεκροί και 18 αγνοούμενοι. Οι βαρύτερες καταγγελίες, για κλειδωμένες εξόδους και εγκατάλειψη από το πλήρωμα, παραμένουν υπό διερεύνηση.

Τον πυρήνα των αριθμών τον δίνει το τουρκικό υπουργείο Εσωτερικών: 259 επιβάτες και οκτώ μέλη πληρώματος (DHA). Ο πιο πρόσφατος επίσημος απολογισμός, που μετέφερε ο «υπουργός» Μεταφορών Erhan Arıklı και ευθυγραμμίζεται με ενημέρωση του Tufan Erhürman, μιλά για 241 ζωντανούς και οκτώ νεκρούς από τους 267 (TRT Haber, Yeni Düzen). Κάποια live updates έδωσαν αντ' αυτού 242 διασωθέντες και 17 αγνοουμένους, ένδειξη ότι η καταμέτρηση δεν είχε κλείσει οριστικά όσο συνεχιζόταν η επιχείρηση (Kıbrıs Postası).

Πώς φτάσαμε εκεί

Το δρομολόγιο είχε ήδη αναβληθεί την προηγούμενη μέρα λόγω κακοκαιρίας. Στις 30 Αυγούστου το πλοίο απέπλευσε γύρω στις 12:30, μισή ώρα μετά το προγραμματισμένο 12:00 (Reuters). Στην Κερύνεια είχαν σηκωθεί κόκκινες σημαίες στις παραλίες και ίσχυαν προειδοποιήσεις για καταιγίδες (T24). Περίπου ένα τέταρτο μετά τον απόπλου, στα τέσσερα ναυτικά μίλια ανοικτά, άρχισε η εισροή· βίντεο από το εσωτερικό έδειξε τα νερά να μπαίνουν στους χώρους των επιβατών (LiFO). Ο επιζών Efe Multici περιέγραψε στο CNN Türk βίαια χτυπήματα του σκάφους πάνω στο νερό και ζημιά στο μπροστινό αριστερό μέρος πριν αρχίσει να μπάζει (CNN). Άλλος επιβάτης, ο Ümit Şahin, είπε ότι ζητούσαν από τον καπετάνιο να γυρίσει πίσω, αλλά εκείνος επέμενε να συνεχίσει (Enikos).

Το σκάφος δεν ήταν καινούργιο. Ναυπηγήθηκε το 2000 στη Γαλλία ως Iris Jet και βρισκόταν στο 26ο έτος ζωής του (Patronlar Dünyası). Οι αρχές στα κατεχόμενα σπεύδουν να τονίσουν ότι είχε περάσει έλεγχο της Türk Loydu, του οργανισμού τεχνικής πιστοποίησης, στο ναυπηγείο Akdeniz περίπου δύο μήνες πριν (Ekonomim). Όμως το ίδιο το πιστοποιητικό, αριθμός, εύρος και διάρκεια ισχύος, δεν έχει δημοσιοποιηθεί, οπότε κανείς εκτός των αρχών δεν ξέρει τι ακριβώς κάλυπτε αυτός ο έλεγχος. Σε εμπορική ναυτιλιακή βάση, το πλοίο δεν εμφανίζει καμία κράτηση, ούτε όμως και καμία καταγεγραμμένη επιθεώρηση κράτους λιμένα (τους ελέγχους ασφαλείας που περνούν τα ξένα πλοία στα λιμάνια), την τελευταία τριετία (Rynda): απουσία στοιχείων, όχι πιστοποιητικό καλής κατάστασης.

Αυτή η διάκριση ορίζει ποιος λογοδοτεί. Η Türk Loydu πιστοποιεί τεχνικά το πλοίο, δεν είναι όμως η αρχή που δίνει το «ναι» για τον συγκεκριμένο απόπλου. Αυτή η ευθύνη ανήκει στη λιμενική αρχή αναχώρησης, το Girne Liman Başkanlığı (Limanlar Dairesi). Ποιος υπέγραψε την άδεια για ένα ταξίδι που ο ίδιος καιρός είχε ήδη ματαιώσει την προηγουμένη, δεν έχει ανακοινωθεί.

Οι συλλήψεις και η αιτία που εκκρεμεί

Ο τουρκοκύπριος «πρωθυπουργός» Ünal Üstel ανακοίνωσε την κράτηση του πλοιάρχου και επτά ακόμη μελών του πληρώματος (BBC, Türkiye Today). Την ποινική έρευνα τρέχει η γενική διεύθυνση αστυνομίας των κατεχομένων (Polis Genel Müdürlüğü), ενώ το υπουργείο Μεταφορών άνοιξε χωριστή διοικητική έρευνα για τα έγγραφα του πλοίου, την επάρκεια του πληρώματος και τις άδειες λιμένα (Sözcü). Ονόματα, ακριβείς κατηγορίες και δικαστήριο δεν έχουν γίνει γνωστά· η εταιρεία Filo Denizcilik εξέδωσε ανακοίνωση θλίψης, μίλησε για «κέντρο διαχείρισης κρίσης» και συνεργασία με τις αρχές, χωρίς να απαντήσει στις καταγγελίες (Halk TV).

Η αιτία δεν δίνεται ενιαία ούτε από τις ίδιες τις αρχές. Ο Üstel μίλησε για δύο κύματα πριν αρχίσει η εισροή, αλλά ο Arıklı δήλωσε ότι σε πρώτο στάδιο δεν θεωρούν την κακοκαιρία αίτιο και ότι το πόρισμα θα βγει μόνο μετά την τεχνική διερεύνηση (Evrensel).

Στη διάρκεια της επιχείρησης, η Κυπριακή Δημοκρατία προσφέρθηκε να βοηθήσει: το Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης της Λάρνακας διαβίβασε μέσω της UNFICYP, της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο, ότι μπορούσε να συνδράμει. Η απάντηση που έλαβε ήταν ότι «δεν χρειάζεται βοήθεια» (Cyprus Mail, SigmaLive). Το αν ήταν πολιτική άρνηση ή επιχειρησιακή κρίση παραμένει ανοιχτό: η Άγκυρα είχε ήδη κινητοποιήσει σκάφη, ελικόπτερα και ναυτικό, και το αφήγημα της πλήρους κινητοποίησης προστατεύει πολιτικά την τουρκοκυπριακή διοίκηση από ερωτήματα για καθυστέρηση (TRT World).

Το πλοίο κατέληξε στα περίπου 514 μέτρα βάθος, εκεί όπου βρίσκεται τώρα και ο καταγραφέας δεδομένων ταξιδιού, το «μαύρο κουτί» που κρατά την ακριβή αλληλουχία από την πορεία ως το σήμα κινδύνου (Reuters). Όσο εκείνο μένει στον βυθό, η απάντηση για το πώς ένα πλοίο ελεγμένο πριν δύο μήνες βούλιαξε μέσα σε ένα τέταρτο θα περιμένει, και μαζί της οι οικογένειες δεκαοκτώ ανθρώπων που ακόμη αγνοούνται.