Φόρους στους πλούσιους ζητά το 86,5%

Οι πραγματικοί μισθοί στην Ελλάδα παραμένουν πάνω από 20% χαμηλότεροι από το 2009, μία από τις χειρότερες σωρευτικές απώλειες σε ολόκληρο τον ΟΟΣΑ (OECD). Την ίδια στιγμή, το 31% του πληθυσμού δίνει πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος μόνο για στέγη, ενώ στα νοικοκυριά σε κίνδυνο φτώχειας το ποσοστό εκτοξεύεται στο 86,3% (Eurostat). Αυτή είναι η αντικειμενική βάση πάνω στην οποία ένα 86,5% των ερωτηθέντων στην έρευνα του Eteron «Οικονομική Δικαιοσύνη» ζητά αύξηση της φορολογίας στους πλούσιους (Eteron).

Το αφήγημα ανάπτυξης συναντά τον λογαριασμό

Η κυβέρνηση παρουσιάζει BBB upgrade, πρωτογενή πλεονάσματα και ανάπτυξη γύρω από το 2%. Το νοικοκυριό όμως διαβάζει διαφορετική εξίσωση: ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα παραμένει στο 26,9%, σταθερά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (Eurostat). Το πλουσιότερο 20% κερδίζει 5,3 φορές περισσότερα από το φτωχότερο 20%, με τον δείκτη Gini να κινείται γύρω στο 31,8 (Eurostat, Eurostat).

Η έρευνα του Eteron μετρά την κοινωνική αντίληψη και την πολιτική προτίμηση: περίπου 8 στους 10 πολίτες θεωρούν την Ελλάδα άδικη χώρα, ενώ 81,9% θεωρεί ότι ο πλούτος κατανέμεται άδικα υπέρ των επιχειρηματιών (Eteron, Dnews). Η αντίληψη αυτή είναι αγκυρωμένη στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat, όχι αιωρούμενη στον αέρα.

Γιατί το 86,5% είναι πολιτικά κρίσιμο

Σε μια χώρα όπου η ΝΔ καταγράφει ιστορικά χαμηλά, ο ΣΥΡΙΖΑ μετά βίας περνά το όριο και το ΠΑΣΟΚ δεν συλλέγει τους δυσαρεστημένους, ένα ποσοστό 86,5% υπέρ ενός μέτρου είναι μαθηματικά αδύνατο να προέρχεται από ένα κομμάτι του πολιτικού φάσματος. Συγκεντρώνει ψηφοφόρους που σε όλα τα άλλα διαφωνούν.

Καθώς δεν υπάρχουν δημοσιευμένα στοιχεία για την κομματική προέλευση των ερωτηθέντων, το εύρημα αποτυπώνει μια ευρεία κοινωνική πλειοψηφία που φαίνεται να υπερβαίνει τις στενές ιδεολογικές γραμμές (Eteron). Η τάξη μεγέθους από μόνη της αποδομεί το αφήγημα ότι η αναδιανομή είναι «αριστερό» αίτημα. Όταν ένα μέτρο συγκεντρώνει σχεδόν 9 στους 10, παύει να είναι ιδεολογικό, γίνεται απαίτηση επιβίωσης.

Η ανισορροπία του φορολογικού συστήματος

Το ελληνικό σύστημα φορολογεί βαριά ό,τι είναι ορατό και παρακρατήσιμο. Η μισθωτή εργασία πληρώνει 9%-44% συν εισφορές, η κατανάλωση δίνει ΦΠΑ 24% (regressive, βαραίνει αναλογικά περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα), και τα ακίνητα φέρουν ΕΝΦΙΑ (AADE, European Commission).

Στον αντίποδα, τα μερίσματα φορολογούνται με 5% και οι τόκοι με 15%. Παράλληλα, η υπεραξία από πώληση ακινήτων από φυσικά πρόσωπα παραμένει αφορολόγητη έως το τέλος του 2026, ενώ οι αλλοδαποί (non-dom) καταβάλλουν κατ' αποκοπή 100.000 ευρώ ετησίως για όλο το εξωτερικό τους εισόδημα (AADE). Ένας Έλληνας μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 50.000 ευρώ πληρώνει συγκριτικά πολύ περισσότερα.

Τι λέει η διεθνής εμπειρία

Στη διεθνή πρακτική, ο ετήσιος φόρος καθαρής περιουσίας έχει συχνά καταργηθεί λόγω χαμηλής απόδοσης και δυσκολιών στην αποτίμηση (OECD). Τα έσοδα είναι μέτρια: Ισπανία 0,2% του ΑΕΠ, Νορβηγία 0,5%, Ελβετία 1,4% (το πιο επιτυχημένο μοντέλο επειδή είναι διοικητικά ενσωματωμένο εδώ και δεκαετίες) (Swiss FTA, Norwegian Tax Administration).

Η πιο σοβαρή προσέγγιση που προτείνει η διεθνής έρευνα είναι πακέτο: αναβίωση του φόρου υπεραξιών, ισχυρότεροι φόροι κληρονομιών και δωρεών, μητρώα πραγματικών δικαιούχων, διεθνής συνεργασία κατά φοροαποφυγής (EU Tax Observatory).

Το πολιτικό σύστημα έχει μπροστά του ένα αίτημα που δεν εκπροσωπείται κομματικά. Όσο οι πραγματικοί μισθοί μένουν 20% κάτω και τα ενοίκια συνεχίζουν να καταπίνουν 40% του εισοδήματος, αυτό το 86,5% δεν θα μικρύνει. Το πολιτικό αίτημα της έρευνας συγκρούεται τελικά με την τεχνοκρατική διεθνή τάση: η διεθνής εμπειρία δεν δείχνει προς την επιβολή νέων φόρων περιουσίας, αλλά προς την κατάργηση των εξαιρέσεων στα κεφαλαιακά κέρδη και το κλείσιμο των παραθύρων στη φοροαποφυγή (EU Tax Observatory).