Κυβερνητικό πακέτο 500 εκατ.: Η εκλογική αριθμητική που αποκλείει 1,5 εκατ. πολίτες

Χθες το απόγευμα το Μαξίμου ανακοίνωσε το πακέτο των €500 εκατ. την ίδια μέρα που η Βουλή αίρει την ασυλία 13 βουλευτών της ΝΔ για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και μετά από δημοσκόπηση που έδειξε φθορά (To Brief). Σήμερα ήρθε η τεχνοκρατική επένδυση του αφηγήματος.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε στις 22 Απριλίου ότι «μόλις το 10% από το έξτρα πλεόνασμα προέρχεται από φόρους». Ωστόσο τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ανεβάζουν την πραγματική συμβολή της φορολογίας στην υπέρβαση των €2,88 δισ. πάνω από τον στόχο μεταξύ 52% και 66% (ELSTAT).

Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος αναγνωρίζει ότι η υπεραπόδοση εσόδων «αντανακλά σε μεγάλο βαθμό την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης» (ΤτΕ), δηλαδή φόρους που πριν διέφευγαν και τώρα εισπράττονται. Το «μαύρο χρήμα» μειώθηκε από €70 δισ. σε €50 δισ., με τα €20 δισ. να μετακινούνται κυρίως στα δημόσια ταμεία.

Πάνω σε αυτή την αφήγηση χτίζεται το πακέτο των €500 εκατ. Η κυβέρνηση επιστρέφει περίπου 3,5% από τα €14,3 δισ. που εισέπραξε σε windfall πληθωρισμού την τελευταία τριετία.

Το πακέτο αποκλείει ρητά 1,4 έως 1,6 εκατομμύρια πολίτες. Μένει έξω το 20% των οικογενειών με παιδιά, με εισοδήματα πάνω από €40-65.000. Μένουν έξω 520.000 συνταξιούχοι κάτω των 65, από τους οποίους 300.000 εργάζονται επειδή δεν φτάνει η σύνταξη. Μένουν έξω περίπου 250.000 σε αδήλωτη εργασία που δεν έχουν φορολογική δήλωση. Μένουν έξω και όσοι δημιούργησαν χρέη μετά τον Οκτώβριο 2023.

Γιατί επιδόματα και όχι μείωση ΦΠΑ

Ο υπολογισμός είναι αυστηρά εκλογικός. Μελέτη του NBER δείχνει ότι τα στοχευμένα επιδόματα παράγουν πενταπλάσια εκλογική απόδοση σε σχέση με μια μείωση ΦΠΑ (NBER). Το €150 ανά παιδί φτάνει στον λογαριασμό με σφραγίδα κυβέρνησης. Η μείωση ΦΠΑ διαχέεται στα ράφια και κανείς δεν θυμάται ποιος την έκανε.

Η μείωση του ΦΠΑ τροφίμων από 13% σε 6%, όπως εφάρμοσε η Πορτογαλία, θα κόστιζε περίπου €800 εκατ. έως €1 δισ. ετησίως, μόνιμα και αντιστρέψιμα χωρίς πολιτικό κόστος. Δεν επιλέχθηκε. Τα €500 εκατ. εφάπαξ επιλέχθηκαν ακριβώς επειδή είναι μη αντιστρέψιμα και brandable.

Στις 31 Μαΐου λήγει το Fuel Pass. Αν το Brent παραμείνει πάνω από $100 και η ΕΚΤ αυξήσει τα επιτόκια τον Ιούνιο, το μέσο νοικοκυριό θα δει επιπλέον €45-75 τον μήνα σε ενέργεια και στεγαστικά. Τότε θα μάθουμε πόσο διαρκεί η μνήμη των €150.