Κυρώσεις ΗΠΑ σε δύο Έλληνες για ανεφοδιασμό ιρανικών τάνκερ

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έβαλε χθες στη μαύρη λίστα του δύο Έλληνες υπηκόους και τρεις εταιρείες εμπορίας καυσίμων, με την κατηγορία ότι κρατούσαν σε κίνηση ιρανικά δεξαμενόπλοια δίνοντάς τους πετρέλαιο. Είναι η πιο άμεση ελληνική συνέπεια του πολέμου γύρω από τις ιρανικές πετρελαϊκές ροές. Σηματοδοτεί και αλλαγή τακτικής: η Ουάσινγκτον δεν χτυπά πια μόνο τα «σκιώδη» τάνκερ που κουβαλούν το φορτίο, αλλά και όσους τα κρατούν σε κίνηση με καύσιμα.

Το πιο συγκεκριμένο σημείο πίεσης έχει όνομα πλοίου. Το δεξαμενόπλοιο MEDNA, που σύμφωνα με την OFAC (την υπηρεσία κυρώσεων του αμερικανικού υπουργείου) είχε μεταφέρει αργό για το Γενικό Επιτελείο των ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, χρειαζόταν κάτι απλό για να συνεχίσει το ταξίδι: καύσιμα. Αυτή την παροχή μέσα στο 2026 τη συντόνισε, όπως αποδίδει η αμερικανική πλευρά, ο Αλμπέρτο Τσόρης μέσω δύο εταιρειών με έδρα το Ντουμπάι, της Shipoil FZCO και της Ship Fuels and Trade DMCC· μια τρίτη, η Shipoil Limited από το Χονγκ Κονγκ, μπήκε στη λίστα επειδή στήριζε την πρώτη (Treasury, gCaptain). Η κίνηση ήταν μέρος ενός ευρύτερου πακέτου σχεδόν 60 κυρώσεων με την ονομασία «Operation Economic Outcast» (State).

Γιατί μετράει τόσο το καύσιμο; Ένας στόλος που μεταφέρει λαθραία ιρανικό πετρέλαιο δεν ζει μόνο από πλοία και φορτία. Ένα τάνκερ χωρίς καύσιμο δεν κάνει τις μακρινές παρακάμψεις και δεν ολοκληρώνει την παράδοση σε τρίτες αγορές, γι' αυτό ο ανεφοδιασμός καυσίμων (το «bunkering» στη ναυτιλιακή ορολογία) γίνεται στόχος. Στην ίδια λογική μπήκε και ο δεύτερος Έλληνας, ο Γεώργιος Τσόρης, για ανεφοδιασμό του πλοίου BEHTA και υποστήριξη προς την IRISL, την κρατική ιρανική ναυτιλιακή εταιρεία. Το BEHTA, πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με ιρανική σημαία, χαρακτηρίζεται ρητά «συνδεδεμένο με την IRISL» στη βάση δεδομένων της OFAC (OFAC, Dnews).

Για όποιον προμηθευτή, τραπεζίτη ή ασφαλιστή είχε δουλειές με τις εταιρείες του Ντουμπάι, το ερώτημα από χθες δεν είναι μόνο «παρανόμησα;», αλλά «θα μπορώ να πληρωθώ, να ασφαλιστώ και να περάσω τον έλεγχο;». Η ένταξη στη λίστα SDN παγώνει όσα περιουσιακά στοιχεία αγγίζουν αμερικανική δικαιοδοσία και απαγορεύει στους Αμερικανούς κάθε συναλλαγή. Το βαρύ πλήγμα για μια μη αμερικανική εταιρεία, όμως, έρχεται έμμεσα: μια πληρωμή σε δολάρια περνά σχεδόν πάντα από αμερικανική τράπεζα-ανταποκριτή, άρα μπλοκάρεται, ενώ τράπεζες, ασφαλιστές και αλληλασφαλιστικά σωματεία (τα P&I clubs που καλύπτουν τις ευθύνες ενός πλοίου προς τρίτους) κόβουν σχέσεις μόλις δουν έκθεση, ακόμη κι αν κανείς δεν παραβίασε νόμο. Φτάνει και ο κανόνας του 50%: εταιρεία που ανήκει κατά τα μισά ή περισσότερο σε πρόσωπο της λίστας θεωρείται κι αυτή μπλοκαρισμένη, χωρίς το όνομά της να γραφτεί πουθενά.

Την ίδια Δευτέρα που ανακοινώθηκαν οι κυρώσεις, οι αγορές χαλάρωσαν. Το Brent και το WTI υποχώρησαν περίπου 2,35%, στα 92 και 85 δολάρια το βαρέλι (WSJ), ενώ η Wall Street έδωσε μικτή εικόνα με τον Dow ελαφρώς ανοδικό. Η Reuters απέδωσε την πτώση του πετρελαίου κυρίως σε κατοχύρωση κερδών μετά το πρόσφατο ράλι, όχι στις κυρώσεις (Reuters).

Η φυσική μεταφορά, όμως, δεν χαλάρωσε καθόλου. Ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, υπολόγισε ότι ένα supertanker χρειάζεται περίπου 20 εκατ. δολάρια για να περάσει και να επιστρέψει μέσα από τα Στενά του Ορμούζ, δηλαδή περίπου 10 δολάρια πάνω σε κάθε βαρέλι (Bloomberg). Στα τέλη Ιουλίου, μόνο η κάλυψη πολεμικού κινδύνου για ένα μοναδικό ταξίδι είχε ξεπεράσει τα 10 εκατ. δολάρια για ορισμένους πλοιοκτήτες (Lloyd's List).

Ανάμεσα στην ήρεμη οθόνη και το ακριβό κατάστρωμα χωράει η διπλή παγίδα για την ελληνική ναυτιλία. Η Τεχεράνη έχει ήδη σκληρύνει τον έλεγχο στα Στενά και συζητά τέλη διέλευσης (To Brief). Η OFAC προειδοποιεί ότι πληρωμή προς το Ιράν ή τους Φρουρούς της Επανάστασης για «ασφαλή διέλευση» δημιουργεί έκθεση σε κυρώσεις ακόμη και για μη Αμερικανούς (OFAC FAQ 1249). Αν όμως δεν πληρώσεις, μένεις εκτεθειμένος στον φυσικό κίνδυνο, ενώ οι ασφαλιστές ζητούν να μη γίνονται τέτοιες πληρωμές (Swedish Club).

Το enforcement που κατονομάζει δύο Έλληνες μετακινεί την πίεση έναν κρίκο πιο κάτω, στο καύσιμο, και ανεβάζει το κόστος ελέγχου για κάθε νόμιμη ελληνική εταιρεία που θέλει να πληρωθεί και να ασφαλιστεί καθαρά. Δεν εγγυάται όμως ότι σταματά το ιρανικό πετρέλαιο: η Κίνα απορροφά πάνω από το 80% των αποστολών μέσω ανεξάρτητων διυλιστηρίων με ελάχιστη έκθεση στο δολάριο, και οι ειδικοί περιγράφουν την τακτική ως «χτύπα τον τυφλοπόντικα» (Reuters, Iran International). Ο λογαριασμός της συμμόρφωσης πέφτει σε όσους παίζουν με τους κανόνες· οι ροές βρίσκουν άλλο κατάστρωμα.