Γενική απεργία στην Ισπανία για στέγη και μισθούς

Η Ισπανία είχε σήμερα την πρώτη πανεθνική γενική απεργία που κηρύσσουν από κοινού τα δύο μεγαλύτερα συνδικάτα της, η UGT και η CCOO, από το 2012. Τα αιτήματα ήταν στέγη και μισθοί (La Voz de Galicia). Οι πρόωρες εκλογές της 29ης Νοεμβρίου προκηρύχθηκαν αφού η Βουλή απέρριψε στις 2 Οκτωβρίου τα μέτρα της κυβέρνησης για τους ενοικιαστές (Congreso, Μονκλόα). Αύριο τα ίδια μέτρα, σε νέα μορφή, κρίνονται ξανά, και ένα από τα νέα διατάγματα ισχύει ήδη (Europa Press, BOE).

Την απεργία την ξεκίνησε το κίνημα των ενοικιαστών, όπως είπε στην El País η εκπρόσωπός του Βαλέρια Ράκου. Η UGT και η CCOO προσχώρησαν για να δώσουν τη νομική κάλυψη που χρειάζεται μια πανεθνική εργατική απεργία. Ο επικεφαλής της CCOO, Ουνάι Σόρδο, εξήγησε γιατί η στέγη έγινε εργασιακό ζήτημα: το κόστος της κατοικίας απορροφά τους μισθούς. Εμποδίζει επίσης τους εργαζόμενους να μετακομίσουν εκεί όπου υπάρχουν δουλειές, όπως στις Βαλεαρίδες ή στη Μάλαγα (El País). Γι' αυτό τα αιτήματα πάνε μαζί: έλεγχος των ενοικίων, προστασία από εξώσεις, προσιτή δημόσια κατοικία και αύξηση 7% του κατώτατου μισθού το 2027 (UGT).

Τα ενοίκια δείχνουν το μέγεθος της πίεσης. Σύμφωνα με έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στη Μαδρίτη ανέβηκαν 75% από το 2015 ως τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ στο σύνολο της ΕΕ ανέβηκαν 23%. Οι αυξήσεις είναι ονομαστικές, δηλαδή δεν αφαιρείται ο πληθωρισμός (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Το ίδιο συμβαίνει με τις τιμές αγοράς. Στην Ισπανία, οι τιμές των σπιτιών ανέβηκαν από το 2015 ως το 2025 σχεδόν κατά ένα τέταρτο πιο γρήγορα από τα εισοδήματα· στην ΕΕ, η απόκλιση έμεινε κάτω από 7% (Eurostat).

Τρένα, πτήσεις και η μάχη των αριθμών

Η απεργία άρχισε τα μεσάνυχτα. Η κρατική σιδηροδρομική εταιρεία Renfe ακύρωσε 90 από τα 885 δρομολόγια δημόσιας υπηρεσίας, περίπου ένα στα δέκα. Τη μεγαλύτερη αναστάτωση την είχαν οι προαστιακοί της Μαδρίτης και της Βαρκελώνης, ενώ στα εμπορικά υπεραστικά δρομολόγια ακυρώθηκε το 24% (EFE). Στα αεροδρόμια, η Aena (η εταιρεία που τα διαχειρίζεται) μετρούσε ως το μεσημέρι 263 ακυρωμένες πτήσεις σε περίπου 4.500 προγραμματισμένες. Ήταν περίπου μία στις δεκαεπτά πτήσεις (El Correo).

Για τη συμμετοχή, κάθε πλευρά δίνει το δικό της νούμερο. Η οργάνωση ενοικιαστών Sindicato de Inquilinas μίλησε για τέσσερα εκατομμύρια απεργούς και προέβλεπε πάνω από πέντε ως το βράδυ, χωρίς να πει πώς τους μέτρησε (RTVE). Οι εργοδοτικές οργανώσεις CEOE και CEPYME είπαν ότι η απεργία είχε χαμηλή επίπτωση στις περισσότερες περιοχές, χωρίς να δώσουν ποσοστό για όλη τη χώρα (CEOE). Η απόσταση φαίνεται καθαρά στην Καταλονία: η εργοδοτική Pimec υπολόγισε συμμετοχή 8,9% και τα συνδικάτα 84% (EFE). Δεν είναι καν βέβαιο ότι μετρούν με την ίδια βάση. Τα μόνα στοιχεία που δεν αμφισβητεί κανείς είναι όσα έδωσαν η Renfe και η Aena.

Το ρολόι των 18 ημερών

Οι ημερομηνίες δείχνουν πώς έφτασε εδώ η Ισπανία. Στις 2 Οκτωβρίου το Κογκρέσο, η ισπανική Βουλή, απέρριψε δύο κυβερνητικά διατάγματα. Τα διατάγματα παρέτειναν ορισμένες μισθώσεις, έβαζαν όριο στις αυξήσεις των ενοικίων και ανέστελλαν τις εξώσεις ευάλωτων νοικοκυριών. Το ένα έπεσε για έξι ψήφους και το άλλο για 18 (Congreso) (To Brief). Τρεις ημέρες αργότερα, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε εκλογές (Μονκλόα). Δύο ημέρες μετά, στις 7 Οκτωβρίου, ανακοινώθηκε η απεργία (La Voz de Galicia).

Στις 6 Οκτωβρίου η κυβέρνηση ξαναέφερε τα μέτρα με δύο νέα διατάγματα. Το ένα ισχύει από τις 8 Οκτωβρίου και το άλλο ισχύει από τις 15 Νοεμβρίου (BOE, BOE). Αύριο, 12 Νοεμβρίου, θα τα κρίνει η Διαρκής Αντιπροσωπεία, το όργανο που έχει ορισμένες αρμοδιότητες της Βουλής όσο εκείνη είναι διαλυμένη. Η απεργία έγινε 18 ημέρες πριν από τις κάλπες. Η ψηφοφορία γίνεται την επόμενη μέρα, παραμονή της επίσημης έναρξης της προεκλογικής εκστρατείας (Europa Press).

Η κυβέρνηση έδειξε ανοιχτά ότι συμπαθεί την απεργία: ο υπουργός Φέλιξ Μπολάνιος είπε ότι τα αίτιά της είναι «δίκαια» (RTVE). Ο γενικός γραμματέας του δεξιού Λαϊκού Κόμματος, Μιγκέλ Τεγιάδο, την αποκάλεσε «εκλογική». Την είπε και «προληπτική», με την έννοια ότι στρέφεται εκ των προτέρων κατά μιας πιθανής επόμενης κυβέρνησης. Ο Ιγνάσιο Γκαρίγκα του ακροδεξιού Vox μίλησε για «γενικό τσίρκο» (El País).

Δύο μελέτες για το όριο στα ενοίκια που ισχύει στην Καταλονία καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα. Η πρώτη βρήκε περίπου 5% χαμηλότερα ενοίκια, αλλά και περίπου 10% λιγότερα νέα συμβόλαια (Esade). Η δεύτερη μέτρησε περίπου 6% χαμηλότερα ενοίκια, χωρίς να λιγοστέψουν τα σπίτια που νοικιάζονται (Universitat de Barcelona). Και οι δύο δείχνουν ότι κερδίζουν όσοι ήδη νοικιάζουν. Διαφωνούν στο αν το πληρώνουν όσοι ψάχνουν τώρα σπίτι.

Στις 2 Οκτωβρίου, το Λαϊκό Κόμμα, το Vox και το καταλανικό Junts καταψήφισαν και τα δύο διατάγματα. Το βασκικό PNV και η Coalición Canaria καταψήφισαν το δεύτερο (Latin Times). Αύριο τα ίδια κόμματα ψηφίζουν ξανά. Αυτή τη φορά για μια προστασία των ενοικιαστών που ισχύει ήδη έναν μήνα, την επομένη μιας γενικής απεργίας που έγινε γι' αυτήν.