Μαύρη τρύπα «φτύνει» πλάσμα, υγρός Άρης και ολική έκλειψη στην Ισπανία

Στα 600 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα μόλις «ξύπνησε» — και το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να εκτοξεύσει τρεις σφαίρες πλάσματος στο 14% της ταχύτητας του φωτός.

Η μαύρη τρύπα που «φτύνει»

Ο γαλαξίας IRAS 05189-2524 είναι αποτέλεσμα σύγκρουσης δύο γαλαξιών. Το ιαπωνικό τηλεσκόπιο ακτίνων-Χ XRISM τον κατέγραψε τη στιγμή που η κεντρική μαύρη τρύπα αρχίζει να καταβροχθίζει ύλη κοντά στο θεωρητικό όριο — το σημείο όπου η ακτινοβολία γίνεται τόσο έντονη που αρχίζει να σπρώχνει ύλη προς τα έξω αντί να την αφήνει να πέσει μέσα (JAXA). Αποτέλεσμα: τρεις ξεχωριστές «σφαίρες» υπέρθερμου πλάσματος εκτοξεύονται στα 151 εκατομμύρια χιλιόμετρα την ώρα (Space.com). Η ενέργεια αρκεί για να θερμάνει το αέριο σε ολόκληρο τον γαλαξία ώστε να μην μπορεί πια να συμπυκνωθεί σε νέα αστέρια — σαν θερμοστάτης που αποφασίζει πότε ένας κόσμος δισεκατομμυρίων ήλιων σβήνει σιγά-σιγά.

Ο Άρης ήταν υγρός πολύ νωρίτερα απ' ό,τι νομίζαμε

Νωρίτερα σήμερα αναλύσαμε πώς το ραντάρ RIMFAX του Perseverance αποκάλυψε ένα δεύτερο, αρχαίο δέλτα ποταμού θαμμένο 35 μέτρα κάτω από τον κρατήρα Jezero (To Brief). Αυτό που κάνει το εύρημα ακόμα πιο σημαντικό είναι η ηλικία του: 4,2 δισεκατομμύρια χρόνια — μόλις 300 εκατομμύρια χρόνια μετά τη γέννηση του πλανήτη (Phys.org). Δύο δέλτα στοιβαγμένα, 700 εκατομμύρια χρόνια διαφορά. Ο Άρης δεν είχε απλώς νερό — το είχε αρκετά καιρό ώστε, αν κρίνουμε από τη Γη, να μπορέσει η ζωή να κάνει τα πρώτα της βήματα. Η οριστική απάντηση περιμένει μέσα σε 27 σφραγισμένα σωληνάρια τιτανίου στην αρειανή επιφάνεια — αν ποτέ βρούμε τρόπο να τα φέρουμε πίσω.

12 Αυγούστου 2026: Η μέρα σβήνει πάνω από την Ισπανία

Τη βία των μαύρων τρυπών και την ιστορία του Άρη τα βλέπουμε μόνο μέσα από όργανα. Αλλά σε λιγότερο από 18 μήνες, η αστρονομία θα γίνει θέαμα με γυμνό μάτι. Στις 12 Αυγούστου 2026, η πρώτη ολική ηλιακή έκλειψη στην ηπειρωτική Ευρώπη από το 1999 θα σκοτεινιάσει τη βόρεια Ισπανία — η πρώτη στη χώρα εδώ και πάνω από έναν αιώνα (Space.com). Η ολικότητα θα διαρκέσει σχεδόν 2 λεπτά, αλλά θα συμβεί κοντά στο ηλιοβασίλεμα — ο εκλειμμένος Ήλιος θα φαίνεται τεράστιος δίπλα στον ορίζοντα, με ακανόνιστο, «ηλεκτρισμένο» στέφανο γιατί βρισκόμαστε σε ηλιακό μέγιστο (NASA). Στις Βαλεαρίδες, η ολικότητα ξεκινά 15 λεπτά πριν τη δύση — και κάποιοι τυχεροί ίσως δουν τη σπάνια «Πράσινη Λάμψη» του ορίζοντα.

Η Ελλάδα θα χάσει αυτό το θέαμα — μόλις 2% κάλυψη στην Κέρκυρα, τίποτα στην Αθήνα. Κρατήστε όμως τον Αύγουστο του 2027: η «Έκλειψη του Αιώνα» θα περάσει από τη νότια Ισπανία και τη Βόρεια Αφρική, με 6 λεπτά και 23 δευτερόλεπτα ολικότητας — τη μεγαλύτερη του 21ου αιώνα (Live Science). Η Αθήνα θα δει 72-81% κάλυψη. Δύο ευκαιρίες σε δύο καλοκαίρια — η Μεσόγειος δεν θα ξαναδεί κάτι ανάλογο για δεκαετίες.