Υπό εξέταση η μεταφορά πυραυλικής άμυνας Καρπάθου στη Σούδα

Μια πυροβολαρχία Patriot είναι ένα ολόκληρο κινητό σύστημα αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας: ραντάρ, κέντρο ελέγχου, εκτοξευτές. Ένα τέτοιο σύστημα, όμως, δεν μπορεί να βρίσκεται σε δύο σημεία ταυτόχρονα. Αυτό είναι το πρακτικό δίλημμα που μπήκε αυτή την εβδομάδα στο τραπέζι του ελληνικού επιτελείου: να παραμείνει η μία από τις λίγες συστοιχίες που πιάνουν βαλλιστικούς πυραύλους στην Κάρπαθο, καλύπτοντας το νοτιοανατολικό Αιγαίο, ή να μετακινηθεί δυτικότερα, στη Σούδα, για να θωρακίσει έναν αμερικανονατοϊκό κόμβο υψηλής αξίας στην Κρήτη.

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) δεν έχει δημοσιοποιήσει τέτοια απόφαση, ούτε το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) ή το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ). Η πιο προσεκτική διατύπωση είναι ότι η μεταφορά «βρίσκεται στο τραπέζι» και θα εκτελεστεί μόνο εάν η απειλή για τη βάση αξιολογηθεί ως σημαντική (Euronews, To Vima). Πρόκειται για αξιολόγηση κινδύνου, όχι για εκτελεσμένη διαταγή. Το ίδιο κρίσιμο: δεν εντοπίστηκε δημόσια καμία ιρανική στοχοποίηση της Σούδας.

Η αφορμή ήρθε από ρεπορτάζ των Financial Times, που αναφέρει ότι η Τεχεράνη έχει εξετάσει πλήγματα σε αμερικανικούς στρατιωτικούς στόχους στην Ευρώπη αν ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώσει ξανά τον πόλεμο, με βάση δύο ανώνυμες πηγές κοντά στο καθεστώς (FT, Stars and Stripes). Οι χώρες που κατονομάζονται καθαρά είναι η Βουλγαρία, μέσω της αεροπορικής βάσης Μπέζμερ όπου σταθμεύουν αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού, και η Κύπρος, μέσω βρετανικής βάσης. Η Σούδα μπαίνει στην ιστορία επειδή το ίδιο το ελληνικό επιτελείο τη θεωρεί πιθανό στόχο, όχι επειδή την κατονόμασε η Τεχεράνη (ekathimerini).

Γιατί μετράει η Σούδα

Και η ελληνική ανησυχία έχει λογική. Η Σούδα δεν είναι ένα απλό στρατόπεδο, αλλά πλέγμα ελληνικών, νατοϊκών και αμερικανικών υποδομών. Ο αμερικανικός πυρήνας, η ναυτική εγκατάσταση υποστήριξης NSA Souda Bay, φιλοξενείται στην ελληνική αεροπορική βάση της 115 Πτέρυγας Μάχης και υποστηρίζει επιχειρήσεις σε τρία πεδία ταυτόχρονα: Ευρώπη, Αφρική, Μέση Ανατολή (DVIDS). Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford έδεσε εκεί για επισκευές αφού επιχειρούσε στην Ερυθρά Θάλασσα (U.S. 6th Fleet). Όταν ελληνικοί Patriot θωρακίζουν αυτό το πλέγμα, η Αθήνα δεν υπερασπίζεται μια τοπική βάση αλλά έναν κόμβο της δυτικής στρατιωτικής αρχιτεκτονικής, θεσμικά καλυμμένο από την ελληνοαμερικανική Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) (in.gr).

Εδώ όμως αρχίζει το κόστος ευκαιρίας. Η πυροβολαρχία έφτασε στην Κάρπαθο τον Μάρτιο, μεταφερμένη με το αρματαγωγό «Ικαρία», ακριβώς επειδή το προωθημένο νοτιοανατολικό άκρο θεωρήθηκε ευάλωτο (Δημοκρατική). Αν φύγει για τη Σούδα, το νησί μένει με αεροπορική και ναυτική παρουσία, χρήσιμη αλλά όχι ισοδύναμη. Το μόνο μέσο που αναφέρεται ως αναπλήρωση είναι δύο γαλλικά μαχητικά Mirage 2000-5, και μάλιστα ως σενάριο ενημέρωσης πηγών, όχι ως επιβεβαιωμένη εντολή (Newsit). Δύο μαχητικά δεν κάνουν τη δουλειά μιας πυροβολαρχίας. Ένα Patriot κάθεται στο έδαφος με ραντάρ έτοιμο να αντιδράσει σε δευτερόλεπτα σε έναν βαλλιστικό πύραυλο που κατεβαίνει με υπερηχητική ταχύτητα· τα Mirage χρειάζονται απογείωση, καύσιμα, περιπολία, και δεν είναι σχεδιασμένα για σημειακή αντιβαλλιστική άμυνα (Military Times).

Το σύστημα είναι σπάνιο και ακριβό: μια νέα πυροβολαρχία κοστίζει πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια και κάθε αναχαιτιστής PAC-3, ο πύραυλος που πιάνει βαλλιστικές απειλές, γύρω στα τέσσερα εκατομμύρια, με τη διεθνή παραγωγή πιεσμένη (NPR, TS2). Δεν αγοράζεις εύκολα ένα δεύτερο για να καλύψεις και τα δύο μέτωπα. Η ίδια διάκριση μεταξύ παρουσίας και σημειακής άμυνας φαίνεται και στην Κύπρο, όπου παραμένουν τέσσερα ελληνικά μαχητικά F-16 και η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς», με τη Λευκωσία να επιμένει ότι τα μέτρα είναι «προληπτικά» (Newsbomb).

Η Τεχεράνη, εξάλλου, δεν χρειάζεται να κατονομάσει τη Σούδα. Το ιρανικό δόγμα, όπως το διατύπωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, προς Βουλγαρία και Κύπρο, θεωρεί «πράξη επίθεσης» κάθε παραχώρηση εδάφους για επιθετική ενέργεια εναντίον του (Xinhua). Η συζήτηση για τη Σούδα, έτσι, δεν στέκει μόνη: έρχεται πάνω σε μια ευρύτερη επανεκτίμηση της ελληνικής παρουσίας στην περιοχή, λίγες εβδομάδες αφότου η Συμφωνία της Μέκκας έβαλε Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Τουρκία σε ρήτρα αμοιβαίας άμυνας και οδήγησε την Αθήνα να επανεξετάζει και την παραμονή ελληνικών Patriot στον Κόλπο (To Brief).

Μένει το κενό ανάμεσα στη στρατιωτική λογική και το γεγονός. Η προληπτική άμυνα λέει: θωράκισε τον πιο πολύτιμο στόχο πριν χτυπηθεί. Το δημόσιο τεκμήριο λέει: κανείς στην Τεχεράνη δεν έχει βάλει τη Σούδα σε λίστα. Αν η πυροβολαρχία τελικά μετακινηθεί, η Ελλάδα θα έχει θωρακίσει μια αμερικανική υποδομή, αφήνοντας πιο ακάλυπτο το δικό της νοτιοανατολικό άκρο, βάσει μιας εκτίμησης που κανένα εχθρικό μήνυμα δεν επιβεβαιώνει ακόμη. Το ερώτημα δεν είναι αν η απειλή είναι υπαρκτή, αλλά ποιος θα εξηγήσει δημόσια αυτή την ιεράρχηση όταν ληφθεί: ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ή το ΚΥΣΕΑ.