Νέα ισραηλινή ζώνη ασφαλείας γύρω από το Μποφόρ

Η ύψωση της ισραηλινής σημαίας στο μεσαιωνικό κάστρο του Μποφόρ στις 31 Μαΐου σηματοδοτεί τη βαθύτερη ισραηλινή προέλαση σε λιβανικό έδαφος εδώ και περίπου 26 χρόνια (AP). Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς ξεκαθάρισαν τις προθέσεις τους: το Μποφόρ θα παραμείνει ισραηλινό ως μέρος μιας νέας ζώνης ασφαλείας στον Λίβανο (Straits Times). Η εκεχειρία που είχε παραταθεί στις 15 Μαΐου για 45 ημέρες υπό αμερικανική διαμεσολάβηση (CNA) λειτουργεί πλέον ως διπλωματικό περίβλημα μιας στρατιωτικής πραγματικότητας που τη διαψεύδει.

Την επομένη της κατάληψης, Νετανιάχου και Κατς διέταξαν πλήγματα στη Dahiyeh, τα νότια προάστια της Βηρυτού όπου η Χεζμπολάχ διατηρεί την κοινωνικοπολιτική της βάση. Η Χεζμπολάχ απάντησε με ρουκέτες στο βόρειο Ισραήλ (CNA · Local10).

Η σκιά του 1982

Ο γεωγραφικός έλεγχος από το Μποφόρ είναι απόλυτος: επιβλέπει τον Λιτάνι, το Wadi al-Saluki, τη Ναμπατίγια και τη Γαλιλαία. Ο ισραηλινός στρατός το χαρακτηρίζει επέκταση της προωθημένης αμυντικής του γραμμής (IDF). Το ίδιο ύψωμα όμως ήταν και ο πυρήνας του ισραηλινού δικτύου επιτήρησης κατά τη ζώνη ασφαλείας του 1985-2000.

Η ιστορία της προηγούμενης κατοχής έχει σημασία. Μετά την εισβολή του 1982, το Ισραήλ υποχώρησε το 1985 από το μεγαλύτερο μέρος του Λιβάνου, αλλά κράτησε μια λωρίδα ελέγχου στον νότο. Η ζώνη εκείνη κράτησε δεκαπέντε χρόνια. Στηρίχθηκε σε τοπικό σύμμαχο, τον Νότιο Λιβανικό Στρατό. Κατέρρευσε υπό τη φθορά της Χεζμπολάχ (Le Monde).

Σήμερα επιστρέφουν τα τρία στοιχεία που χαρακτήριζαν την παλιά ζώνη: η ίδια γλώσσα της ζώνης ασφαλείας, η μόνιμη παρουσία σε δεσπόζον ύψωμα, ο περιορισμός επιστροφής των κατοίκων. Δεν έχει στηθεί ακόμα η πλήρης διοικητική αρχιτεκτονική κατοχής, ούτε νέος τοπικός σύμμαχος. Το ερώτημα δεν είναι πια αν πρόκειται για προσωρινή επιδρομή. Είναι αν το Ισραήλ θα στήσει σταθερές γραμμές ανεφοδιασμού και έναν τοπικό μηχανισμό ελέγχου.

Ο άδειος χάρτης

Για τους ανθρώπους στο έδαφος, η ζώνη ασφαλείας μεταφράζεται σε εκκένωση. Ισραηλινές εντολές καλύπτουν περίπου 600 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 57 κοινότητες. Πλήγματα και διευρυμένες προειδοποιήσεις φτάνουν πάνω από 100 ακόμη πόλεις και χωριά. Συνολικά έως 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα εμφανίζονται πρακτικά απρόσιτα (Asharq Al-Awsat).

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καταγράφει 43 κλειστά κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας και 2 νοσοκομεία εκτός λειτουργίας λόγω των εκκενώσεων (WHO EMRO). Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα προειδοποιούν για κατάρρευση της πρόσβασης σε σωτήρια περίθαλψη (MSF).

Αυτό σημαίνει «ζώνη ασφαλείας» στην πράξη: όχι μια γραμμή σε χάρτη, αλλά μια ζώνη όπου η επιστροφή στο σπίτι γίνεται καθεστώς άδειας και φόβου, και όπου το λιβανικό κράτος χάνει την κυριαρχία του στο 12% του εδάφους του. Η απόφαση 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας προβλέπει Λιβανικό Στρατό και την Προσωρινή Δύναμη του ΟΗΕ στον Λίβανο (UNIFIL) μεταξύ της Μπλε Γραμμής (τα de facto σύνορα ΟΗΕ) και του Λιτάνι (UNSC 1701). Όχι μονομερή ισραηλινό έλεγχο.

Η ελληνική ψήφος

Το αμερικανικό σχέδιο σταδιακής αποκλιμάκωσης και η γαλλική πρωτοβουλία για έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας αναλύθηκαν ήδη (To Brief). Το πιο πιεστικό σημερινό ερώτημα μετατοπίζεται αλλού: πώς θα τοποθετηθεί η Ελλάδα, που συμμετέχει στο Συμβούλιο ως εκλεγμένο μέλος.

Η Αθήνα αποφεύγει συστηματικά να κατονομάσει το Μποφόρ, τα πλήγματα στη Βηρυτό ή την παραβίαση της 1701. Επιλέγει γενικές αναφορές στον Χάρτη του ΟΗΕ, στην εδαφική ακεραιότητα και στην απόρριψη της επιλεκτικής εφαρμογής του διεθνούς δικαίου (Capital, MFA). Η ελληνική διπλωματία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο στηρίζεται στο επιχείρημα της κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις. Στη σημερινή έκτακτη συνεδρίαση, η ελληνική γραμμή θα καταγραφεί στα πρακτικά.