Το νέο σύστημα συνόρων της ΕΕ προκαλεί ουρές ωρών

Από τις 10 Απριλίου 2026, όποιος μπαίνει στη ζώνη Σένγκεν με διαβατήριο εκτός ΕΕ δεν παίρνει πια σφραγίδα: δίνει δακτυλικά αποτυπώματα, φωτογραφίζεται και καταχωρείται σε μια κεντρική βάση δεδομένων (European Commission). Το εργαλείο λέγεται Σύστημα Εισόδου-Εξόδου (Entry-Exit System, EES) και σχεδιάστηκε για να εντοπίζει όσους μένουν παράνομα και όσους ταξιδεύουν με πλαστά έγγραφα. Δέκα εβδομάδες μετά, στην πρώτη πραγματική αιχμή του καλοκαιριού, οι μεγαλύτερες ενώσεις αεροδρομίων και αεροπορικών ζητούν να μπορούν να το «κλείνουν» όποτε δεν αντέχει.

Στις 1 Ιουλίου, η ένωση ευρωπαϊκών αεροδρομίων ACI Europe, η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) και η ένωση αεροπορικών εταιρειών Airlines for Europe (A4E) έστειλαν κοινή επιστολή στην πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ζητούν δυνατότητα πλήρους αναστολής του συστήματος τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, όταν η κίνηση ξεπερνά τη χωρητικότητα των συνόρων. Μιλούν για ουρές έως και πέντε ώρες, χαμένες ανταποκρίσεις και «μισοάδεια αεροσκάφη» τη στιγμή που κλείνει η πύλη, με περίπου 40 εκατ. επιπλέον επιβάτες αυτούς τους δύο μήνες (Euronews). Την επόμενη μέρα, η Ryanair προειδοποίησε για χάος στα αεροδρόμια, ενώ η Κομισιόν συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη με τον κλάδο για την ερχόμενη Τρίτη (The Guardian).

Γιατί κολλάει η μηχανή

Το πρόβλημα δεν είναι ένα λογισμικό λάθος. Είναι αριθμητικό. Η χειροκίνητη σφράγιση διαβατηρίου κρατούσε δευτερόλεπτα. Η πρώτη βιομετρική καταχώριση κρατά περισσότερο, γιατί ο ταξιδιώτης πρέπει να σαρώσει το έγγραφο, να δώσει αποτυπώματα και να φωτογραφηθεί. Στην Αθήνα, ο Διεθνής Αερολιμένας ζητά προσέλευση τουλάχιστον 2,5 ώρες πριν την αναχώρηση (News247). Όταν αυτά τα λεπτά πολλαπλασιάζονται επί εκατοντάδες επιβάτες την ίδια ώρα, σε υποδομές σχεδιασμένες για σφραγίδες, η συμφόρηση είναι μαθηματική. Ο Olivier Jankovec της ACI Europe μιλά για «δομικά προβλήματα» που δεν λύνονται σε εβδομάδες: έλλειψη εκπαιδευμένου προσωπικού και ασταθή τεχνολογική υποδομή σε αεροδρόμια όπως το Παρίσι Charles de Gaulle, η Φρανκφούρτη και η Κοπεγχάγη (upday).

Οι Βρυξέλλες απαντούν αμυντικά: το σύστημα «λειτουργεί», ο μέσος έλεγχος διαρκεί περίπου 70 δευτερόλεπτα και τα σημεία συμφόρησης οφείλονται σε τοπικές ελλείψεις προσωπικού, χώρων και συγκέντρωσης πτήσεων, όχι στο ίδιο το σύστημα (The Guardian). Η Κομισιόν θυμίζει ότι η ευελιξία υπάρχει ήδη στους κανόνες: ένα κράτος μπορεί να αναστέλλει μερικώς τους ελέγχους έως 90 ημέρες, με πιθανή παράταση 60 ημερών, ακριβώς για να καλυφθεί η θερινή αιχμή (European Parliament). Οι ουρές των πέντε ωρών και τα «μισοάδεια αεροπλάνα» παραμένουν προειδοποιήσεις του κλάδου, όχι θεσμικά επαληθευμένα δεδομένα.

Πού παγιδεύεται η Ελλάδα

Αυτή η άνιση κατανομή του προβλήματος είναι ακόμη πιο επικίνδυνη για χώρες σαν την Ελλάδα, που είναι ταυτόχρονα εξωτερικό σύνορο Σένγκεν και μεγάλος τουριστικός προορισμός. Το EES δεν πιάνει τον μέσο Ευρωπαίο παραθεριστή: εξαιρούνται όσοι έχουν διαβατήριο ΕΕ, ΕΟΧ ή Ελβετίας, καθώς και όσοι έχουν άδεια διαμονής (EU Travel Europe). Πιάνει τους ταξιδιώτες τρίτων χωρών σε σύντομη διαμονή, και ειδικά όσους περνούν πρώτη φορά. Και εδώ βρίσκεται η ελληνική παγίδα: μετά το Brexit, μια ολόκληρη μαζική αγορά μετακινήθηκε στην κατηγορία του πλήρους ελέγχου, οι Βρετανοί.

Το πώς μοιάζει αυτό στο πεδίο φάνηκε ήδη στο Ηράκλειο. Τοπικό ρεπορτάζ ανέφερε ότι η πρώτη καταχώριση ανεβάζει τον χρόνο ελέγχου σε 2-3 λεπτά ανά άτομο, ενώ εκκρεμούσε η εκπαίδευση 50 συνοριοφυλάκων που είχαν εξαγγελθεί για το αεροδρόμιο (Zarpa News). Απέναντι σε αυτή την πίεση, οι αρχές μιλούν για ετοιμότητα. Η Ελληνική Αστυνομία, που έχει την ευθύνη λειτουργίας, ανακοίνωσε ότι λαμβάνει «όλα τα αναγκαία μέτρα» (ΕΛΑΣ), ενώ η Fraport Greece ξεκαθάρισε ότι το σύστημα είναι αρμοδιότητα της ΕΛΑΣ και η ίδια απλώς υποστηρίζει τη ροή επιβατών (ePolitical). Η Ελλάδα κατονομάζεται μαζί με Ισπανία και Πορτογαλία στους προορισμούς που επηρεάζονται περισσότερο (BBC), ακριβώς επειδή οι Βρετανοί ταξιδεύουν εκεί μαζικά και πλέον χρειάζονται πλήρη βιομετρικό έλεγχο (UK Government).

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μια «τουριστική καταστροφή». Ο κίνδυνος δεν είναι ένα βραχυπρόθεσμο πλήγμα στις φετινές αφίξεις, αλλά η υπόγεια διάβρωση της εμπειρίας που οδηγεί τον Βρετανό να διαλέξει του χρόνου Τουρκία ή Αίγυπτο. Η Επιτροπή είχε προειδοποιήσει η ίδια ότι μια απότομη εκκίνηση θα πίεζε υπερβολικά τα σύνορα, γι' αυτό επέλεξε σταδιακή εφαρμογή (European Parliament). Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι ποιος θα χρεωθεί το κόστος όταν μια πολιτική ασφάλειας, σχεδιασμένη κεντρικά στις Βρυξέλλες, μετριέται τελικά στα γκισέ ενός αεροδρομίου που δεν χτίστηκε γι' αυτήν.