ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ γίνονται υπερ-πάροχοι νερού

Το νερό της βρύσης πρόκειται να αλλάξει διαχειριστή για εκατομμύρια Έλληνες. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση, από τις 10 έως τις 20 Ιουλίου 2026, νομοσχέδιο που μεταφέρει τη διαχείριση ύδρευσης και άρδευσης από δεκάδες μικρούς τοπικούς φορείς σε δύο μεγάλους παρόχους, την ΕΥΔΑΠ για την Αθήνα και την ΕΥΑΘ για τη Θεσσαλονίκη (in.gr). Και επειδή τα δημοσιεύματα μιλούν ήδη για αυξήσεις «3,5 με 4 ευρώ», αξίζει να ξεκαθαρίσουμε τι πραγματικά αλλάζει και τι όχι.

Η σύγχυση με τα «3,5-4 ευρώ»

Το πιο παρεξηγημένο σημείο πρώτο: αυτά τα ευρώ δεν είναι νέα τιμή στο κυβικό νερό. Το ίδιο το νομοσχέδιο δεν γράφει καινούργιο τιμοκατάλογο κατανάλωσης· ορίζει ότι τα μελλοντικά τιμολόγια θα εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ, τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (Ethnos). Η επιβάρυνση που κυκλοφορεί αφορά πάγια και τέλη, όχι τη χρέωση ανά κατανάλωση.

Η διάκριση δεν είναι λεπτομέρεια. Ένας λογαριασμός νερού σπάει σε ξεχωριστές γραμμές: την αξία του νερού που πληρώνεις ανά κυβικό, την αξία αποχέτευσης, τα πάγια και διάφορα τέλη (ΕΥΑΘ). Όταν ακριβαίνει το κυβικό, πληρώνει περισσότερα όποιος καταναλώνει περισσότερα. Όταν ανεβαίνει το πάγιο, πληρώνουν όλοι όσοι έχουν ενεργή παροχή, ακόμη και ένα κλειστό εξοχικό με μηδενική κατανάλωση. Γι' αυτό τα πάγια είναι πιο «τυφλή» χρέωση: χτυπούν αναλογικά περισσότερο τα μικρά νοικοκυριά και τους ιδιοκτήτες κενών ακινήτων. Για τους ιδιοκτήτες, η επιβάρυνση είναι ακόμη πιο άμεση αν τα τέλη αποχέτευσης συνδεθούν με την πρόσοψη του κτιρίου αντί για την πραγματική χρήση, όπως έχει ήδη σημειωθεί σε προηγούμενη φάση της μεταρρύθμισης (To Brief).

Γιατί δύο υπερ-πάροχοι

Η λογική της συγκέντρωσης πατά σε ένα πραγματικό πρόβλημα. Το σύστημα μετρά πάνω από 740 φορείς, με απώλειες νερού γύρω στο 35% εθνικά και 30% με 40% σε πολλές περιοχές. Τα χρέη των δημοτικών επιχειρήσεων (ΔΕΥΑ) φτάνουν τα 500-600 εκατ. ευρώ, ενώ οι επενδυτικές ανάγκες υπολογίζονται περίπου σε 10 δισ. ευρώ (To Brief). Ένας μικρός, υπερχρεωμένος δημοτικός φορέας δεν μπορεί να δανειστεί φθηνά, να τρέξει τηλεμετρία ή να αντικαταστήσει αγωγούς. Το επιχείρημα του υπουργείου είναι ότι μόνο ένας μεγάλος πάροχος έχει την κλίμακα να το κάνει.

Στην πράξη, η ΕΥΔΑΠ απορροφά 8 Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ) και την άρδευση της πρώην Κωπαΐδας, ενώ η ΕΥΑΘ ενσωματώνει 11 ΤΟΕΒ και έναν ΓΟΕΒ, μαζί με δίκτυα, προσωπικό, απαιτήσεις και χρέη (OT, Capital).

Το πάγωμα που είναι αναβολή

Για τους αγρότες, το νομοσχέδιο υπόσχεται ότι στις περιοχές που περνούν στους νέους παρόχους τα αρδευτικά τιμολόγια μένουν αμετάβλητα για τουλάχιστον τρία χρόνια (Ethnos). Η κρίσιμη λέξη είναι «μεταβατικό». Το ενεργειακό κόστος, οι συντηρήσεις και οι απώλειες δικτύου δεν εξαφανίζονται επειδή παγώνει το τιμολόγιο. Πάγωμα τώρα, ανατιμολόγηση αργότερα: το πολιτικό όφελος είναι να αποφευχθεί άμεσο σοκ σε έναν κλάδο ήδη πιεσμένο.

Πέρα από το πάγωμα, το κράτος αναλαμβάνει περίπου 200 εκατ. ευρώ παλαιών χρεών των φορέων ύδρευσης, κυρίως προς τους παρόχους ρεύματος. Αυτό το κόστος δεν σβήνεται· κοινωνικοποιείται, περνά δηλαδή στους φορολογουμένους μέσω του προϋπολογισμού αντί να φαίνεται στον λογαριασμό του νερού.

Εδώ κρύβεται η ουσία. Το νομοσχέδιο έχει δύο ταμεία: το άμεσο, όπου πληρώνουν καταναλωτές και ιδιοκτήτες μέσω παγίων και τελών, και το έμμεσο, όπου πληρώνει το γενικό σώμα των φορολογουμένων. Οι δήμοι με προβληματικούς ισολογισμούς και οι δύο μεγάλες εταιρείες βγαίνουν κερδισμένοι· ο πολίτης πληρώνει από δύο μεριές.

Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν μπορεί σήμερα να ελέγξει αν όλα αυτά μειώνουν πράγματι τη λειψυδρία. Δεν υπάρχει ενιαίος δημόσιος πίνακας ανά πάροχο για απώλειες, χρέη, ενεργειακό κόστος και αποτελέσματα έργων, τη στιγμή που η ευρωπαϊκή οδηγία για το πόσιμο νερό ζητά ακριβώς τέτοια διαφάνεια και παρακολούθηση διαρροών (EUR-Lex, European Commission). Χωρίς αυτόν τον πίνακα, η μεταρρύθμιση ζητά εμπιστοσύνη πριν δώσει μετρήσιμη απόδειξη ότι αλλάζει το νερό, και όχι απλώς το όνομα στο επάνω μέρος του λογαριασμού.