Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς καταγγέλλει ρήτρες απώλειας κυριαρχίας στη σύμβαση Chevron

Δέκα μέρες πριν υπογράψει με την Αθήνα, η Chevron υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με την τουρκική κρατική TPAO (Huffington Post). Στις 16 Φεβρουαρίου, στο Μαξίμου, η ίδια εταιρεία ανέλαβε 47.000 τ.χλμ. νότια της Κρήτης. Τρεις μέρες μετά, η Άγκυρα χαρακτήρισε τη σύμβαση «παράνομη» (Mononews). Τώρα, ο Αντώνης Σαμαράς βάζει στο τραπέζι ένα ερώτημα που αποφεύγουν και η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση: τι ακριβώς γράφουν οι σελίδες 18-19 της Πράξης 06/2026 του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Ο πρώην πρωθυπουργός επικαλείται τη δημοσιευμένη ανάλυση της Εστίας (Protothema) και παραθέτει συγκεκριμένες φράσεις: «αποχώρηση της εταιρίας από μέρος που θα μπορούσε να μην αποτελεί μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ», «απώλεια οριοθετημένης περιοχής», «παραίτηση, ακόμη και αν έχει προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης». Η κυβέρνηση δεν αρνήθηκε ότι οι ρήτρες υπάρχουν. Απάντησε ότι πρόκειται για «νομικές πρόνοιες που προστατεύουν το Δημόσιο από αποζημιώσεις σε περίπτωση μελλοντικών οριοθετήσεων» (Ethnos) και χαρακτήρισε τον Σαμαρά «εκτός πραγματικότητας».

Η διαφορά μεταξύ τυπικής ρήτρας ασφαλείας και ρήτρας που ενσωματώνει δυνητική απώλεια κυριαρχίας βρίσκεται στη διατύπωση. Στη Νορβηγία ή την Κύπρο, οι αντίστοιχες ρήτρες αφορούν αποζημίωση επενδυτή αν αλλάξει η νομοθεσία. Η ελληνική σύμβαση μιλά ρητά για «περιοχές που η Ελληνική Δημοκρατία δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα» (Newsit). Η μία ρήτρα ρυθμίζει αλλαγές νομοθεσίας. Η άλλη ρυθμίζει αλλαγές συνόρων.

Ο Σαμαράς ανοίγει και δεύτερο μέτωπο: την Κάσο. Ο Γεραπετρίτης δήλωσε ότι οι έρευνες για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου «ολοκληρώθηκαν απολύτως». Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κύπρου, σύμφωνα με τον Σαμαρά, είπε το αντίθετο: «υπήρξε παρεμπόδιση από την Τουρκία, οι έρευνες δεν ολοκληρώθηκαν» (in.gr). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναγνωρίσει τουρκικές αντιδράσεις ως αιτία καθυστερήσεων στο Great Sea Interconnector. Το έργο ουσιαστικά παγοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2025.

Η σύμβαση Chevron κατατίθεται στη Βουλή εντός Μαρτίου για κύρωση, σε διαδικασία «πάρε ή άφησε»: οι βουλευτές δεν μπορούν να τροποποιήσουν ρήτρες, μόνο να ψηφίσουν ναι ή όχι (To Brief). Κανένα κόμμα δεν έχει ζητήσει δημοσίευση του πλήρους κειμένου. Ο ΣΥΡΙΖΑ —η κυβέρνηση του οποίου είχε εκκινήσει τις διαδικασίες αδειοδότησης— τηρεί σιγή ιχθύος. Το ΠΑΣΟΚ κριτικάρει την ενεργειακή ακρίβεια, όχι τη σύμβαση. Η Ελλάδα δεν είναι μέλος του EITI (Πρωτοβουλία Διαφάνειας Εξορυκτικών Βιομηχανιών), άρα δεν υπάρχει ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου. Η Βουλή καλείται να κυρώσει μια σύμβαση με ρήτρες απώλειας κυριαρχίας, από μια εταιρεία που δέκα μέρες πριν είχε δώσει τα χέρια με την τουρκική TPAO. Και κανένα κόμμα δεν έχει ζητήσει το πλήρες κείμενο.