Το μετρό Θεσσαλονίκης ανοίγει πέντε σταθμούς στην Καλαμαριά

Από αύριο Πέμπτη 27 Αυγούστου, η διαδρομή από τη Μίκρα ως το κέντρο της Θεσσαλονίκης, που σήμερα σημαίνει λεωφορείο και ουρά αυτοκινήτων, συμπυκνώνεται σε περίπου δεκαπέντε λεπτά μέσα σε έναν συρμό χωρίς οδηγό (iefimerida). Το μετρό της πόλης επεκτείνεται προς την Καλαμαριά με πέντε νέους σταθμούς και 4,78 χιλιόμετρα γραμμής· το δίκτυο φτάνει έτσι τους 18 σταθμούς (Το Βήμα). Τα εγκαίνια είναι προγραμματισμένα για το πρωί της Πέμπτης, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη (Μακεδονία).

Ύστερα από εβδομάδες δοκιμαστικών δρομολογίων χωρίς επιβάτες, οι πέντε νέοι σταθμοί (Νομαρχία, Καλαμαριά, Αρετσού, Νέα Κρήνη και Μίκρα) ανοίγουν ως ξεχωριστός κλάδος (To Brief). Ως τον σταθμό «25ης Μαρτίου» όλοι οι συρμοί μοιράζονται τον ίδιο κορμό· από εκεί και πέρα άλλοι στρίβουν προς Μίκρα και άλλοι προς Νέα Ελβετία. Γι' αυτό ο επιβάτης πρέπει, για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη, να κοιτάζει την ένδειξη τελικού προορισμού πριν μπει στον συρμό.

Η επέκταση εκτιμάται ότι θα εξυπηρετεί περίπου 63.000 επιβάτες την ημέρα, με ορισμένες εκτιμήσεις να φτάνουν τις 80.000 (Ναυτεμπορική, Μακεδονία). Στη Μίκρα και στην ανατολική Καλαμαριά αυτό σημαίνει σταθερή σύνδεση υψηλής συχνότητας αντί για τον απρόβλεπτο χρόνο του δρόμου. Η υπόγεια γραμμή, όμως, ανοίγει μπροστά από τα έργα που την κάνουν πλήρως χρήσιμη στην επιφάνεια.

Το βασικότερο κομμάτι που δεν παραδίδεται μαζί είναι η οδός Πόντου, κατά μήκος της οποίας βρίσκονται οι τέσσερις από τους πέντε νέους σταθμούς και η οποία συνδέει κυκλοφοριακά τη Μίκρα με την ανατολική πόλη. Για την κατασκευή της έχει εγκριθεί προϋπολογισμός 24,6 εκατ. ευρώ, συν περίπου 7 εκατ. ευρώ για απαλλοτριώσεις προς τον Δήμο Καλαμαριάς (OT). Ανάδοχος έχει αναδειχθεί η ΑΚΤΩΡ, αλλά στα τέλη Αυγούστου η σύμβαση δεν έχει κλείσει οριστικά και η παράδοση τοποθετείται περίπου εννέα μήνες μετά την υπογραφή, δηλαδή το καλοκαίρι του 2027 (Rthess).

Στο ίδιο κενό ανοίγει και ο τερματικός σταθμός της Μίκρας, με περιορισμένες προσβάσεις για αυτοκίνητα και λεωφορεία και χωρίς ολοκληρωμένο χώρο «park and ride», δηλαδή πάρκινγκ όπου αφήνεις το αυτοκίνητο και συνεχίζεις με μετρό (Voria). Ακόμη και τα λεωφορεία που θα τροφοδοτούν το μετρό ακολουθούν με καθυστέρηση: την ίδια ημέρα ξεκινά μόνο η νέα γραμμή Χ3 προς το αεροδρόμιο, ενώ το μεγάλο πακέτο των γραμμών Μ2, 6Α, 6Β και 7Τ μπαίνει σε ισχύ από την 1η Σεπτεμβρίου (Capital).

Ένα ερώτημα μένει ανοιχτό στο ίδιο το θεμέλιο της έναρξης. Η δημόσια εικόνα είναι μια αλυσίδα σε βήματα. Πρώτα η πιστοποίηση ασφαλείας από τον ανεξάρτητο αξιολογητή TÜV Rheinland. Μετά η άδεια λειτουργίας από το υπουργείο Υποδομών. Τέλος, το επιχειρησιακό «πράσινο φως» από την Ελληνικό Μετρό προς τη THEMA, τον φορέα που θα λειτουργεί το δίκτυο (Insider). Ο υφυπουργός Νίκος Ταχιάος δήλωσε στις 18 και ξανά στις 24 Αυγούστου ότι «οι απαραίτητες πιστοποιήσεις έχουν ήδη εξασφαλιστεί» (Reader, Lifo). Το ίδιο όμως το υπογεγραμμένο πιστοποιητικό δεν έχει δημοσιοποιηθεί από κανέναν αρμόδιο φορέα· ό,τι υπάρχει είναι δηλώσεις, όχι το έγγραφο.

Δεν υπάρχει, εξάλλου, ένας ενιαίος δημόσιος λογαριασμός για το πόσο κόστισε η επέκταση. Τα τεκμηριωμένα ποσά έρχονται κομματιαστά: 8 εκατ. ευρώ για το σύστημα έκδοσης εισιτηρίων και σχεδόν 11 εκατ. ευρώ, ενταγμένα στο πρόγραμμα 2026-2030, για να πληρωθούν διαιτητικές αποφάσεις που δικαιώνουν τον ανάδοχο (News247). Δευτερογενείς αναφορές ανεβάζουν το σύνολο των αποζημιώσεων γύρω στα 64 εκατ. ευρώ (Έθνος, Αυγή). Κύριος του έργου παραμένει η Ελληνικό Μετρό, τη λειτουργία αναλαμβάνει η THEMA και το κατασκευαστικό αντικείμενο η ΑΚΤΩΡ.

Για τη δυτική και βορειοδυτική Θεσσαλονίκη, το επόμενο μεγάλο ζητούμενο, η εικόνα είναι πολύ πιο πίσω. Έχει υπογραφεί μόνο η πρώτη σύμβαση πρόδρομων εργασιών: αρχαιολογικές και τοπογραφικές έρευνες, εντοπισμός δικτύων κοινής ωφέλειας. Ανάδοχος η ΑΚΤΩΡ, διάρκεια έξι μηνών, για τέσσερις σταθμούς· Επτάλοφος, Μενεμένη, Κορδελιό, Εύοσμος (Voria). Η μελέτη κόστους-οφέλους που θα κρίνει τη χρηματοδότηση εκκρεμεί, και δεν υπάρχει ούτε εγκεκριμένος προϋπολογισμός κατασκευής ούτε δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για το κυρίως έργο (Ypodomes).

Τα εγκαίνια της Πέμπτης ανοίγουν τις αποβάθρες, όχι ολόκληρο το σύστημα γύρω τους. Δύο ημερομηνίες θα δείξουν πότε η υπηρεσία γίνεται πλήρης: την 1η Σεπτεμβρίου, όταν κουμπώνει το νέο δίκτυο λεωφορείων που τροφοδοτεί τους σταθμούς, και το καλοκαίρι του 2027, όταν, αν τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, παραδίδεται η οδός Πόντου. Ως τότε, το μετρό φτάνει στην ανατολική Θεσσαλονίκη· οι πυκνοκατοικημένες δυτικές συνοικίες μένουν στα λεωφορεία και σε μελέτες που δεν έχουν ακόμη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.