Meta και Google στο σκαμνί: Είναι ο αλγόριθμος ένα «ελαττωματικό προϊόν» που εθίζει;

Για πρώτη φορά στην ιστορία της Silicon Valley, οι διευθύνοντες σύμβουλοι της Meta και της Google δεν καλούνται απλώς να καταθέσουν στο Κογκρέσο, αλλά να αντιμετωπίσουν ενόρκους. Στο Λος Άντζελες εκτυλίσσεται μια δίκη που νομικοί και αναλυτές χαρακτηρίζουν ως τη «στιγμή της καπνοβιομηχανίας» για τα social media (Bloomberg Law).

Το διακύβευμα δεν είναι απλώς μια αποζημίωση για την ενάγουσα, μια 20χρονη που ανέπτυξε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Είναι το αν ο σχεδιασμός των εφαρμογών που χρησιμοποιούμε καθημερινά κριθεί νομικά ως «ελαττωματικό προϊόν» που προκαλεί εθισμό.

Όχι το Περιεχόμενο, αλλά ο Σχεδιασμός

Το κλειδί αυτής της υπόθεσης είναι η νομική στρατηγική. Οι δικηγόροι δεν κυνηγούν τις πλατφόρμες για το τι ανεβάζουν οι χρήστες (κάτι που προστατεύεται από το Section 230 στις ΗΠΑ), αλλά για το πώς λειτουργούν οι ίδιες οι εφαρμογές.

Το κατηγορητήριο ισχυρίζεται ότι χαρακτηριστικά όπως το infinite scroll (ατελείωτη κύλιση), τα push notifications και οι μεταβλητές ανταμοιβές (likes) σχεδιάστηκαν εσκεμμένα για να εκμεταλλευτούν τη νευροβιολογία των εφήβων, μιμούμενα τους μηχανισμούς των κουλοχέρηδων (ABC News).

Callout: Η Επιστήμη πίσω από τον "Εθισμό" Έρευνες δείχνουν ότι η απρόβλεπτη ανταμοιβή (δεν ξέρεις αν το επόμενο post θα είναι ενδιαφέρον) προκαλεί έκκριση ντοπαμίνης, δημιουργώντας έναν «βρόχο» αναζήτησης (PMC). Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι αυτό δεν είναι τυχαίο, αλλά αποτέλεσμα σχεδιασμού για μεγιστοποίηση του χρόνου χρήσης.

Η Υπεράσπιση και η Πραγματικότητα

Η Meta αρνείται κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς. Ο επικεφαλής του Instagram, Adam Mosseri, κατέθεσε ότι δεν πιστεύει πως υφίσταται κλινικός «εθισμός» στα social media, προτιμώντας τον όρο «προβληματική χρήση» (KRDO). Η εταιρεία υποστηρίζει ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας της ενάγουσας προϋπήρχαν και οφείλονται σε οικογενειακούς παράγοντες.

Πράγματι, η επιστημονική κοινότητα είναι διχασμένη ως προς την αιτιώδη σχέση (causation). Ενώ υπάρχει σαφής συσχέτιση (correlation) μεταξύ βαριάς χρήσης και άγχους, είναι δύσκολο να αποδειχθεί αν τα social media προκαλούν την κατάθλιψη ή αν τα καταθλιπτικά άτομα καταφεύγουν στα social media.

Ωστόσο, τα εσωτερικά έγγραφα που παρουσιάστηκαν στη δίκη είναι επιβαρυντικά. Στελέχη της Meta φέρονται να γνώριζαν ότι «αν θέλουμε να κερδίσουμε τους εφήβους, πρέπει να τους φέρουμε ως tweens» (10-12 ετών) και ότι το Instagram επιδείνωνε την εικόνα σώματος για 1 στα 3 κορίτσια (LA Times).

Τι Σημαίνει για Εμάς

Αν οι ενάγοντες κερδίσουν, οι συνέπειες θα είναι άμεσες και παγκόσμιες. Δεν μιλάμε απλώς για πρόστιμα, αλλά για αναγκαστικές αλλαγές στον κώδικα των εφαρμογών:

• Τέλος στο autoplay και το infinite scroll για ανηλίκους.
• Αυστηρότερα φίλτρα ηλικίας και γονικοί έλεγχοι που δεν παρακάμπτονται.
• Προειδοποιητικές σημάνσεις, παρόμοιες με αυτές στα πακέτα τσιγάρων.

Ήδη, υπό το βάρος των δικαστικών εξελίξεων, το TikTok και το Snapchat συμβιβάστηκαν τον Ιανουάριο, ενώ η Αυστραλία προχώρησε σε πλήρη απαγόρευση για παιδιά κάτω των 16 ετών (Fox News).

Η δίκη αυτή δεν θα λύσει το πρόβλημα της ψηφιακής ευημερίας εν μια νυκτί. Όμως, σηματοδοτεί το τέλος της εποχής της «αθωότητας», όπου οι πλατφόρμες μπορούσαν να ισχυρίζονται ότι είναι απλώς ουδέτεροι αγωγοί πληροφορίας, αποποιούμενες την ευθύνη για το πώς τα προϊόντα τους επηρεάζουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο.