Ενέργεια +10,9%: Γιατί η Ελλάδα μένει κολλημένη στο 4,9%

Σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν στις 17 Ιουνίου, η ενέργεια στην Ελλάδα έτρεξε τον Μάιο με 10,9% ετησίως και οι υπηρεσίες με 3,5% (Eurostat). Αυτά τα δύο μεγέθη κρατούν τον ελληνικό πληθωρισμό στο 4,9%, σχεδόν δύο μονάδες πάνω από το 3,2% της ευρωζώνης. Είναι ο λόγος που το ίδιο ευρώ χάνει αγοραστική δύναμη πιο γρήγορα εδώ από οπουδήποτε σχεδόν αλλού στη νομισματική ένωση.

Το εθνικό 5,2% το είχαμε ήδη καταγράψει (To Brief). Αυτό που προσθέτει η σημερινή ανακοίνωση είναι κάτι πιο δύσκολο να αμφισβητηθεί. Ο HICP (ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, ο δείκτης που υπολογίζεται με κοινή μεθοδολογία σε όλη την Ευρώπη ακριβώς για να είναι συγκρίσιμος μεταξύ χωρών) βάζει την Ελλάδα στο 4,9% και την ευρωζώνη στο 3,2% (ECB Data Portal). Δεν συγκρίνουμε διαφορετικά εθνικά καλάθια. Συγκρίνουμε το ίδιο εργαλείο μέτρησης. Και αυτό δείχνει μια απόκλιση 1,7 ποσοστιαίων μονάδων που δεν κλείνει.

Πού πατάει το σοκ

Το ενεργειακό σοκ είναι κοινό σε όλη την Ευρώπη. Η διαφορά είναι ότι στην Ελλάδα διαπερνά την οικονομία πιο βαθιά και κατεβαίνει πιο αργά. Όταν ακριβαίνουν το φυσικό αέριο, το ρεύμα και τα καύσιμα, η αύξηση δεν μένει στον λογαριασμό του ρεύματος: μπαίνει στην ψύξη, στην αποθήκευση, στη μεταφορά, στη διανομή. Αυτό φαίνεται καθαρά στα ελληνικά νούμερα του Μαΐου, όπου στέγαση και utilities κινήθηκαν γύρω στο +11,6% και οι μεταφορές στο +11,5% (Trading Economics). Η Κομισιόν σημειώνει ειδικά για την Ελλάδα ότι η άνοδος της ενέργειας το 2026 περνά με υστέρηση στα μη ενεργειακά αγαθά και στις υπηρεσίες, κρατώντας τον πυρήνα επίμονο ακόμη κι αν η ενέργεια αργότερα διορθώσει (European Commission).

Το ελληνικό πρόσθετο πρόβλημα είναι δομικό. Ο μηχανισμός που το εξηγεί έρχεται από την Τράπεζα της Ελλάδος: όταν οι πραγματικοί μισθοί είναι άκαμπτοι, οι επιχειρήσεις δεν απορροφούν το αυξημένο κόστος εισαγωγών στα περιθώριά τους, το μετακυλίουν στις τιμές (Bank of Greece). Σε μια οικονομία βαριά στις υπηρεσίες και με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, αυτή η μετακύλιση γίνεται κανόνας. Στην εστίαση, στα ξενοδοχεία και στις μεταφορές η προσφορά δεν αυξάνεται γρήγορα, και με ισχυρή τουριστική ζήτηση το κόστος περνά στον πελάτη χωρίς απώλεια πελατείας. Η στέγη είναι η πιο καθαρή εγχώρια αδυναμία: το στεγαστικό κόστος έφτασε το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2024, έναντι 19,2% στην ΕΕ (ProtoThema/Alpha Bank).

Η αύξηση που εξαφανίστηκε πριν φτάσει στην τσέπη

Εδώ είναι η αριθμητική που μετράει για το πορτοφόλι. Ο κατώτατος μισθός ανέβηκε από 880 σε 920 ευρώ από την 1η Απριλίου, δηλαδή περίπου +4,55% (Bernitsas). Με πληθωρισμό 4,9%, αυτή η αύξηση είναι ήδη ελαφρώς αρνητική σε πραγματικούς όρους. Ο πραγματικός μισθός (ο μισθός αφού αφαιρέσεις τον πληθωρισμό) δείχνει ότι ο χαμηλόμισθος δεν βελτιώνει το επίπεδο ζωής του, απλώς περιορίζει την απώλεια. Στις συντάξεις η εικόνα είναι ακόμη πιο σφιχτή: οι αναφερόμενες αυξήσεις γύρω στο 2,4% είναι περίπου το μισό του τρέχοντος πληθωρισμού (OT).

Και το βάρος δεν μοιράζεται ίσα. Το 4,9% είναι μέσος όρος, ενώ τα φτωχότερα νοικοκυριά ξοδεύουν μεγαλύτερο μερίδιο σε τρόφιμα, ενέργεια και στέγη. Η ΕΚΤ έχει δείξει ότι σε πληθωριστικές εξάρσεις τα χαμηλά εισοδήματα αντιμετωπίζουν υψηλότερο «προσωπικό» πληθωρισμό, γιατί το καλάθι τους είναι πιο βαρύ σε αναγκαία (ECB Economic Bulletin).

Αυτό εξηγεί γιατί οι παρεμβάσεις εκ των υστέρων αγγίζουν ελάχιστα το πρόβλημα. Οι έλεγχοι και τα πρόστιμα έρχονται αφού το κόστος έχει ήδη περάσει από την ενέργεια στα ενοίκια και στις υπηρεσίες. Ακόμη και οι προσωρινές μειώσεις ΦΠΑ, σύμφωνα με μελέτη της ΤτΕ, περνούν μόνο κατά 19%-25% στις τελικές τιμές, άρα μέρος του οφέλους μένει στην αλυσίδα (Bank of Greece). Το ΔΝΤ προτιμά στοχευμένες μεταβιβάσεις από οριζόντια πλαφόν, ακριβώς επειδή κοστίζουν λιγότερο και δεν αλλοιώνουν τα σήματα τιμών (IMF).

Γι' αυτό η σημερινή μέτρηση κάνει το ερώτημα πιο επείγον. Όσο η εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια παραμένει και η προσφορά κατοικίας δεν αυξάνεται, τα πρόστιμα στο ράφι θα ανακουφίζουν προσωρινά συμπτώματα, χωρίς να αγγίζουν την αιτία που κρατά τον ελληνικό πληθωρισμό σταθερά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.