Το σουδανικό Ελ-Ομπέιντ πολιορκείται, ο ΟΗΕ φοβάται νέες σφαγές

Το Ελ-Ομπέιντ είναι η πόλη που μπορεί να αλλάξει τον χάρτη του πολέμου στο Σουδάν. Οι παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) σφίγγουν τον κλοιό γύρω της και ο ΟΗΕ προειδοποιεί πλέον για «άμεσο κίνδυνο μαζικών θηριωδιών», με τον γενικό γραμματέα António Guterres να ζητά να μην επαναληφθούν οι φρικαλεότητες του Ελ-Φάσερ (UN News, AP). Για την Ευρώπη, και για την Ελλάδα ειδικότερα, αυτή η μακρινή πολιορκία δεν είναι αφηρημένη: τροφοδοτεί τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση του πλανήτη, που φτάνει ήδη στην Κρήτη.

Την πόλη, πρωτεύουσα του Βόρειου Κορντοφάν, κρατά ο επίσημος στρατός του Σουδάν (SAF). Απέναντί του στέκονται οι RSF του Mohamed Hamdan Dagalo, γνωστού ως «Hemedti», πρώην συμμάχου που από τον Απρίλιο του 2023 πολεμά τον στρατό. Έπειτα από δέκα συνεχόμενες ημέρες επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), στην παγιδευμένη πόλη βρίσκονται περίπου 500.000 άμαχοι, ανάμεσά τους πάνω από 100.000 εκτοπισμένοι (Al Jazeera).

Γιατί όμως μια πόλη 550 χλμ. νοτιοδυτικά του Χαρτούμ έχει τόση σημασία; Το Ελ-Ομπέιντ είναι ο επιχειρησιακός μεντεσές που συνδέει το κεντρικό Σουδάν με το Κορντοφάν και, μέσω αυτού, με το Νταρφούρ στα δυτικά (Al Jazeera). Όταν ο στρατός έσπασε προηγούμενη πολιορκία στις αρχές του 2025, μετέτρεψε την πόλη σε προωθημένη βάση: εκεί εδρεύει η 5η Μεραρχία Πεζικού και ο αεροδιάδρομος από όπου τροφοδοτεί το δυτικό μέτωπο (Sudan War Monitor).

Αν η πόλη πέσει, ο μηχανισμός αντιστρέφεται. Ο κόμβος ανεφοδιασμού του στρατού γίνεται γέφυρα των RSF. Οι παραστρατιωτικοί θα μπορούσαν να ενώσουν ένα συνεχές έδαφος από το Νταρφούρ, μέσω Κορντοφάν, ως τον Νείλο, ενώ ο στρατός θα έχανε ταυτόχρονα την 5η Μεραρχία και τον βασικό διάδρομο ανεφοδιασμού του προς τα δυτικά (Horn Review). Πρόκειται για στρατιωτική εκτίμηση, όχι για τετελεσμένο. Ο ανατολικός δρόμος προς Κόστι παραμένει στα χέρια του στρατού, έστω «εξαιρετικά επικίνδυνος», ενώ Σουδανοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η οχύρωση της πόλης κάνει την κατάληψη δυσκολότερη απ' ό,τι παρουσιάζεται (Asharq Al-Awsat).

Η καταστροφή των υποδομών είναι η ίδια η πολιορκία

Η πόλη όμως δεν χρειάζεται να πέσει για να πεθάνει. Η πολιορκία δεν γίνεται μόνο με στρατιώτες, αλλά με την καταστροφή των δικτύων ζωής. Τα drones χτύπησαν υποσταθμό ρεύματος, πρατήριο καυσίμων, γέφυρες και οδούς ανεφοδιασμού. Χωρίς ρεύμα σταμάτησαν τα αντλιοστάσια νερού, χωρίς καύσιμα έκλεισαν μονάδες αιμοκάθαρσης και επειγόντων (UN News). Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης κατέγραψε αύξηση των τιμών τροφίμων από 60% έως 300% σε δύο μήνες, με ένα δεκάλιτρο νερό να φτάνει τις 15.000 σουδανικές λίρες (Ahram Online). Όταν τα κανονικά δίκτυα καταρρέουν, μένει η αυτοσχέδια αλληλεγγύη: σουδανικά ρεπορτάζ μιλούν για υποσχέσεις μεταφοράς νερού με περίπου 150 βυτιοφόρα σε μια πόλη 250 συνοικιών, ενώ οι οδηγοί σταματούν τη δουλειά φοβούμενοι τα drones (Al Jazeera Arabic, The New Arab).

Πίσω από τις δύο πλευρές στέκουν οι ξένοι χρηματοδότες. Τα ΗΑΕ είναι ο βασικός εξωτερικός παίκτης που κατηγορείται για υλική στήριξη των RSF, με ενδείξεις για drones, όπλα, αερογέφυρες και χρυσό που περνά από το Ντουμπάι, κατηγορίες που το Abu Dhabi αρνείται κατηγορηματικά (BBC). Η Αίγυπτος εμφανίζεται ως ο κύριος προστάτης του στρατού (Crisis Group). Εδώ φωλιάζει η αποτυχία της διπλωματικής «Τετράδας» (Quad), του σχήματος ΗΠΑ, Σαουδικής Αραβίας, Αιγύπτου και ΗΑΕ που υποτίθεται ότι πιέζει για ειρήνη: τα ίδια τα μέλη της έχουν πελάτες στο πεδίο, και κανένας μηχανισμός δεν επιβάλλει κόστος σε όσους τροφοδοτούν τον πόλεμο (Washington Institute). Το ίδιο μοτίβο είδαμε και στη διάσκεψη του Βερολίνου τον Απρίλιο: η ανθρωπιστική βοήθεια ρέει, οι οπλικές ροές μένουν εκτός ατζέντας.

Γιατί μας αφορά

Για την Ελλάδα η κλιμάκωση δεν φέρνει άμεση στρατηγική ανατροπή, εντείνει όμως μια υπαρκτή πίεση. Η Αθήνα έχει κινηθεί κυρίως ανθρωπιστικά: ο Γιώργος Γεραπετρίτης ανακοίνωσε πρόσθετη συνεισφορά 1 εκατ. ευρώ στη διάσκεψη του Βερολίνου, ενώ η «Ομάδα Ευρώπη» δεσμεύτηκε για πάνω από 812 εκατ. ευρώ, μέρος των οποίων πηγαίνει στην περιφερειακή προσφυγική κρίση σε Αίγυπτο και Λιβύη (Europe Direct). Συγκεντρωτική απόδειξη ότι η συγκεκριμένη πολιορκία έχει ήδη παραγάγει μετρήσιμο νέο κύμα προς τη χώρα δεν υπάρχει ακόμη.

Τα μεμονωμένα περιστατικά όμως μιλούν. Στις 10 Ιουνίου, οι περισσότεροι από τους 41 διασωθέντες νότια της Κρήτης δήλωσαν καταγωγή από το Σουδάν. Στις 24 Ιουνίου, άλλη μια άφιξη έφερε 29 Σουδανούς (HuffPost Greece, Politica). Όσο οι χρηματοδότες του πολέμου παζαρεύουν γύρω από το ίδιο τραπέζι, οι άνθρωποι που εγκαταλείπουν το Σουδάν αποβιβάζονται ήδη στις νότιες ακτές της Ευρώπης. Κανείς από όσους κρατούν την κάνουλα του πολέμου δεν εκπροσωπεί τους 500.000 εγκλωβισμένους στο Ελ-Ομπέιντ.