Έλλειμμα 8,3 δισ. στο τετράμηνο παρά την άνοδο του τουρισμού

Η εικόνα φαίνεται αντιφατική με την πρώτη ματιά. Στους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026 ο τουρισμός και οι εξαγωγές υπηρεσιών κινήθηκαν ανοδικά, κι όμως το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της χώρας διευρύνθηκε κατά περίπου 1 δισ. ευρώ, φτάνοντας τα 8,3 δισ. ευρώ (Τράπεζα της Ελλάδος). Πώς γίνεται να εισπράττουμε περισσότερα από επισκέπτες και ταυτόχρονα να χρωστάμε περισσότερα στο εξωτερικό; Η απάντηση δεν είναι ότι «απέτυχε ο τουρισμός». Είναι ότι το ΑΕΠ δεν λαμβάνει υπόψη τις εκροές κερδών και εισαγωγών που συνοδεύουν την ανάπτυξη.

Τι μετράει στην πραγματικότητα ο λογαριασμός

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι ο λογαριασμός που αθροίζει ό,τι κερδίζει και ό,τι πληρώνει η χώρα προς το εξωτερικό από τέσσερις κατηγορίες: αγαθά, υπηρεσίες, πρωτογενή εισοδήματα (τόκοι, μερίσματα, κέρδη) και δευτερογενή εισοδήματα (μεταβιβάσεις) (IMF, Eurostat). Ο τουρισμός είναι μόνο ένα κομμάτι, και μάλιστα όχι το καθοριστικό. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η βελτίωση στις υπηρεσίες υπήρξε πραγματική, αλλά δεν μπόρεσε να αντισταθμίσει την επιδείνωση στο ισοζύγιο αγαθών. Με απλά λόγια, εισπράξαμε περισσότερα από επισκέπτες, αλλά πληρώσαμε ακόμη περισσότερα για αυτά που αγοράζουμε απ' έξω.

Εδώ κρύβεται ο μηχανισμός που εξηγεί όλο το παράδοξο: η ελληνική ανάπτυξη έχει υψηλό «εισαγωγικό περιεχόμενο». Όταν αυξάνεται η κατανάλωση, οι επενδύσεις, οι κατασκευές ή η τουριστική δραστηριότητα, δεν ανεβαίνει μόνο η εγχώρια παραγωγή, αλλά και η ζήτηση για εισαγόμενη ενέργεια, καύσιμα, πρώτες ύλες, μηχανήματα και καταναλωτικά αγαθά (Eurostat, ΕΛΣΤΑΤ). Όσο πιο γρήγορα τρέχει η οικονομία, τόσο μεγαλύτερος ο λογαριασμός του εξωτερικού.

Η ενέργεια είναι ο πιο ευθύς δίαυλος αυτής της διαρροής. Η Ελλάδα παραμένει χώρα με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια (Eurostat). Για να γεμίσει ένα ξενοδοχείο, να κινηθεί ένα πλοίο ή να λειτουργήσει ένα εστιατόριο, χρειάζεται εισαγόμενο πετρέλαιο, ηλεκτρισμό, τρόφιμα, εξοπλισμό. Έτσι, ένα τουριστικό ευρώ καταγράφεται μεν εξ ολοκλήρου ως εξαγωγή υπηρεσίας, αλλά μόνο ένα μέρος του (μισθοί, εγχώρια κέρδη, φόροι, ελληνικές προμήθειες) μένει ως πραγματική προστιθέμενη αξία στη χώρα. Το υπόλοιπο φεύγει για να πληρώσει τα εισαγόμενα που χρειάστηκαν για να παραχθεί (OECD).

Το δεύτερο κανάλι: τα κέρδη που φεύγουν

Η ενέργεια και τα αγαθά δεν είναι η μόνη τρύπα. Υπάρχει και το πρωτογενές εισόδημα, δηλαδή τα μερίσματα, οι τόκοι και τα κέρδη που πληρώνονται σε μη κατοίκους. Αν μια τράπεζα, ένα αεροδρόμιο, μια ξενοδοχειακή αλυσίδα ή μια εταιρεία ενέργειας ανήκει εν μέρει σε ξένους, η δραστηριότητα μετράει στο ελληνικό ΑΕΠ, αλλά τα κέρδη που αναλογούν στους ξένους ιδιοκτήτες καταγράφονται ως εκροή προς το εξωτερικό (IMF). Σε μια αγορά όπου οι ξένοι κατέχουν περίπου το 69% του Χρηματιστηρίου Αθηνών και οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έκλεισαν το 2025 με κέρδη γύρω στα 4,9 δισ. ευρώ, μοιράζοντας πάνω από το μισό σε μερίσματα (To Brief), αυτό το κανάλι δεν είναι λεπτομέρεια. Γι' αυτό το πραγματικό εισόδημα των κατοίκων αποτυπώνεται πιο πιστά στο Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (GNI) απ' ό,τι στο ΑΕΠ (Eurostat).

Πόσο σοβαρό είναι αυτό; Όχι σήμα πανικού, αλλά επίμονο προειδοποιητικό σήμα. Μετά το ενεργειακό σοκ το έλλειμμα εκτινάχθηκε κοντά στο 10% του ΑΕΠ το 2022 και υποχώρησε γύρω στο 6% το 2023-2024, παραμένοντας πάνω από το ευρωπαϊκό όριο προειδοποίησης (τριετής μέσος κάτω από το -4%) (European Commission). Τον Απρίλιο του 2026, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας είχε προειδοποιήσει ότι το έλλειμμα δεν αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω μέσα στη χρονιά (Τράπεζα της Ελλάδος).

Για μια χώρα του ευρώ, που δεν μπορεί να υποτιμήσει το νόμισμά της για να γίνει φθηνότερη, η διόρθωση έρχεται μόνο από παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα (ECB). Το τετράμηνο του 2026 δείχνει ακριβώς αυτό το όριο: η οικονομία μεγαλώνει, αλλά μέρος αυτής της μεγέθυνσης διαρρέει αμέσως ξανά προς το εξωτερικό, σε καύσιμα, εισαγόμενα αγαθά και μερίσματα ξένων μετόχων. Το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσοι επισκέπτες θα έρθουν φέτος, αλλά πόσο από τον πλούτο που αφήνουν θα καταλήξει τελικά σε εγχώριους μισθούς και επενδύσεις.