Γαλλικό χρέος ακριβό, αλλά η ΕΚΤ δεν παρεμβαίνει ακόμη

Στις 7 Οκτωβρίου η Γαλλία πλήρωνε για να δανειστεί για δέκα χρόνια 1,31 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από τη Γερμανία (131 μονάδες βάσης, σε ένδειξη των 10:14). Στις 2 Οκτωβρίου η διαφορά είχε φτάσει μέσα στη συνεδρίαση τις 158,67 (Reuters μέσω Euronext). Η πίεση υποχώρησε, αλλά μένει υψηλή. Το αν θα αγοράσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) γαλλικά ομόλογα για να τη ρίξει θα το κρίνει κυρίως η γαλλική Βουλή.

Αυτή η διαφορά λέγεται spread. Είναι το επιπλέον επιτόκιο που ζητούν οι επενδυτές για να δανείσουν το Παρίσι αντί για το Βερολίνο, του οποίου τα ομόλογα αποτελούν το σημείο αναφοράς της ευρωζώνης. Στις αρχές Σεπτεμβρίου το γαλλικό spread ήταν γύρω στις 85 μονάδες και στις 29 του μήνα είχε περάσει τις 110 (Deutsche Bank). Οι ενδείξεις αυτές μετρήθηκαν σε διαφορετικές στιγμές και δεν είναι κλεισίματα συνεδριάσεων. Δείχνουν πάντως ότι μέσα σε έναν μήνα η αγορά ζητά πολύ ακριβότερο τίμημα.

Από την επιτροπή της Βουλής στις αγορές

Την 1η Οκτωβρίου η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνύ παρουσίασε τον προϋπολογισμό του 2027. Στόχος του είναι να μειώσει το έλλειμμα από 5,4% σε 5% του ΑΕΠ, και πρέπει να περάσει από ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο (Factbox). Η πρώτη δοκιμασία ήρθε στις 7 Οκτωβρίου. Η Επιτροπή Οικονομικών απέρριψε, με ψήφους από ετερόκλητες παρατάξεις, τη μείωση του ανώτατου ορίου φορολογικής έκπτωσης για τις συντάξεις από 4.439 σε 3.000 ευρώ, ένα μέτρο που θα απέφερε 1,4 δισ. ευρώ (Libération). Το έσοδο δεν έχει χαθεί οριστικά, γιατί η Ολομέλεια ξεκινά στις 13 Οκτωβρίου από το αρχικό κυβερνητικό κείμενο. Η ψηφοφορία έδειξε όμως ότι κάθε μέτρο που αγγίζει μεγάλη εκλογική ομάδα θα δυσκολευτεί να περάσει.

Ούτε για το μέγεθος της προσπάθειας υπάρχει συμφωνία. Ο ανεξάρτητος δημοσιονομικός ελεγκτής HCFP μετρά τη διαρθρωτική προσαρμογή γύρω στα 28 δισ. ευρώ, ενώ η κυβέρνηση μιλά για 43 δισ. με άλλη λογιστική βάση. Ο ίδιος ελεγκτής θεωρεί αισιόδοξη την πρόβλεψη ανάπτυξης πάνω στην οποία στηρίζεται ο στόχος (Vie-publique).

Το ακριβότερο επιτόκιο δεν βαραίνει αμέσως όλο το χρέος. Κατά μέσο όρο το υπάρχον γαλλικό χρέος λήγει σε 8,4 χρόνια, άρα ο υψηλότερος τόκος περνά σταδιακά, καθώς παλιά ομόλογα αντικαθίστανται από νέα. Στις νέες εκδόσεις όμως φαίνεται ήδη: το δεκαετές ομόλογο της 1ης Οκτωβρίου απέδωσε 4,93%, από 4,23% τον Σεπτέμβριο (AFT). Και η οικονομία δεν μεγαλώνει αρκετά γρήγορα ώστε να απορροφήσει το βάρος. Με ανάπτυξη 0,5% φέτος, το χρέος ανεβαίνει σχεδόν στο 122% του ΑΕΠ (γαλλικό υπουργείο Οικονομικών). Η πίεση γίνεται έτσι μόνιμη, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η Γαλλία δεν μπορεί να πληρώσει.

Πότε θα είχε λόγο να κινηθεί η ΕΚΤ

Για τέτοιες περιπτώσεις η ΕΚΤ δημιούργησε τον Ιούλιο του 2022 το TPI, ένα εργαλείο αγορών κρατικών ομολόγων. Ενεργοποιείται όταν «αδικαιολόγητες, άτακτες» κινήσεις της αγοράς απειλούν σοβαρά τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής, δηλαδή όταν οι αποφάσεις της ΕΚΤ για τα επιτόκια δεν φτάνουν πια ομοιόμορφα σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης (ΕΚΤ). Το εργαλείο δεν ορίζει κάποιο όριο spread πάνω από το οποίο ξεκινούν αγορές. Πριν αποφασίσει, το Διοικητικό Συμβούλιο εξετάζει αν η χώρα τηρεί τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ και αν το χρέος της είναι βιώσιμο. Η Γαλλία βρίσκεται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, δηλαδή στη διαδικασία της ΕΕ για χώρες με έλλειμμα πάνω από τα όρια (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Αυτό βαραίνει στην αξιολόγηση, χωρίς να αποκλείει τη Γαλλία αυτόματα.

Αν η αγορά απλώς τιμολογεί πραγματικά ελλείμματα και πολιτική αβεβαιότητα, μια παρέμβαση της ΕΚΤ θα αφαιρούσε από τους Γάλλους βουλευτές τον λόγο να μειώσουν το έλλειμμα. Η παρέμβαση θα δικαιολογούνταν αν οι πωλήσεις ομολόγων γίνονταν άτακτες και τροφοδοτούσαν η μία την άλλη. Υπάρχει και ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη, στο 3,8%, πάνω από τον στόχο του 2%. Η ΕΚΤ αύξησε ξανά τα επιτόκια στις 10 Σεπτεμβρίου και δύσκολα θα αρχίσει τώρα να χαλαρώνει για να βοηθήσει ένα μόνο κράτος (Eurostat, ΕΚΤ).

Το ελληνικό site 1Voice υποστηρίζει ότι η ΕΚΤ έχει ήδη αγοράσει ομόλογα, χωρίς να κατονομάζει τίτλους ή ποσά. Τα επίσημα στοιχεία δεν το επιβεβαιώνουν. Στο πανδημικό πρόγραμμα αγορών της ΕΚΤ, οι γαλλικοί τίτλοι μειώθηκαν καθαρά κατά περίπου 2 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο (ΕΚΤ, PEPP). Τα στοιχεία για τις 5 και 6 Οκτωβρίου δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί.

Η Γαλλία δεν πιέζεται μόνη. Το ιταλικό spread έναντι της Γερμανίας έφτασε περίπου τις 130 μονάδες, από 80 έναν μήνα νωρίτερα (Reuters), ενώ το ισπανικό ήταν γύρω στις 65 (Euronews). Η πίεση είχε ήδη επηρεάσει το ευρώ και τις γαλλικές τράπεζες (To Brief). Δεν έχει μετρηθεί όμως πόση από αυτή οφείλεται ειδικά στη Γαλλία.

Στις 6 Οκτωβρίου ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν, ηγέτης της Ανυπότακτης Γαλλίας, κατηγόρησε για «προδοσία» τον διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Εμανουέλ Μουλέν, επειδή είχε προειδοποιήσει για τα δημόσια οικονομικά της χώρας (BFM). Την επόμενη μέρα ο Μουλέν απάντησε στον ραδιοφωνικό σταθμό France Inter ότι «δεν θα εκφοβιστεί» και ότι «σήμερα» δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για παρέμβαση της ΕΚΤ. Η λύση, είπε, βρίσκεται στον γαλλικό προϋπολογισμό (Reuters μέσω Euronext, Franceinfo). Ο Μουλέν είναι ένα από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και η δήλωσή του δεν είναι απόφαση του Συμβουλίου. Ταιριάζει πάντως με τους κανόνες του TPI. Όσο οι αγορές ανησυχούν για ένα έλλειμμα που η Βουλή δεν έχει αποφασίσει πώς θα μειώσει, το κόστος του γαλλικού δανεισμού θα εξαρτάται από τη συζήτηση στην Ολομέλεια, που αρχίζει στις 13 Οκτωβρίου.