Λογισμικό επισήμανε 231 δομές υγείας στην Αττική, ξεκινούν έλεγχοι

Από τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου κλιμάκια χτυπούν πόρτες σε 231 χώρους της Αττικής που διαφημίζουν υπηρεσίες υγείας. Κανέναν δεν τον ξεχώρισε καταγγελία ασθενούς: τους επέλεξε ένα νέο ψηφιακό εργαλείο του υπουργείου Υγείας, το MedWatch, που σαρώνει διαφημίσεις και τις αντιπαραβάλλει με τα μητρώα αδειών (ΕΡΤ). Και ο ίδιος ο αριθμός θέλει προσοχή: από τις 231, μόνο 50 καταγράφονται ως ιατρεία (Αθήνα 9.84).

Η αφορμή είναι γνωστή. Ο Γιώργος Μαζωνάκης πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου έπειτα από ανακοπή κατά τη διάρκεια πλασμαφαίρεσης, μιας διαδικασίας καθαρισμού του αίματος, σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι· δύο γιατροί προφυλακίστηκαν με κατηγορία ανθρωποκτονίας από πρόθεση με ενδεχόμενο δόλο (To Brief). Αυτή η υπόθεση εξήγησε γιατί ανακοινώθηκε το εργαλείο. Δεν αποδεικνύει τίποτα για τις δομές που επισημάνθηκαν τώρα.

Η χοάνη

Στην πιλοτική εφαρμογή το σύστημα σάρωσε σχεδόν 10.000 ψηφιακά ίχνη σε περισσότερες από 8.500 δομές της Αττικής: ιστοσελίδες, προφίλ κοινωνικών δικτύων, πλατφόρμες ραντεβού και τις δημόσιες βιβλιοθήκες διαφημίσεων της Google, της Meta και του TikTok (κυβερνητική ενημέρωση).

Από αυτή τη σάρωση συγκεντρώθηκαν 655 δομές για ανθρώπινη αξιολόγηση: οι 231 μπήκαν στην κόκκινη κατηγορία και οι 424 στην κίτρινη (ΕΡΤ). Άλλα, δηλαδή, τα περιεχόμενα που σαρώθηκαν, άλλα τα ευρήματα που προέκυψαν, άλλες οι διευθύνσεις που σημάνθηκαν.

Και οι περισσότερες από αυτές τις διευθύνσεις δεν είναι καν ιατρεία. Η μεγάλη μερίδα των κόκκινων είναι μη ιατρικές επιχειρήσεις και οντότητες που διαφημίζουν υπηρεσίες υγείας (Αθήνα 9.84).

Το σύστημα ψάχνει 11 συγκεκριμένους δείκτες μέσα στο διαφημιστικό υλικό — δείκτες όπως πράξη που απαιτεί ανώτερη κατηγορία δομής από αυτήν που έχει αδειοδοτηθεί, πράξη από μη γιατρό, ισχυρισμοί τύπου «θαύμα» ή «ίαση», φωτογραφίες «πριν και μετά» (Newsbomb).

Δουλεύει σαν ανιχνευτής καπνού. Πιάνει ένα σήμα από έξω και χτυπάει καμπανάκι· δεν βλέπει τι γίνεται μέσα στο δωμάτιο. Τα βάρη κάθε δείκτη και τα κατώφλια που αλλάζουν το χρώμα δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Ποιος αποφασίζει τελικά

Το MedWatch δεν διαπιστώνει παράβαση και δεν επιβάλλει κύρωση (Υπουργείο Υγείας). Μετά τη σήμανση αναλαμβάνει επιτροπή του κατά τόπον Ιατρικού Συλλόγου, που κάνει αυτοψία και γνωμοδοτεί — στην τυπική αδειοδοτική διαδικασία του ΙΣΑ, τριμελής, με μέλος του ΔΣ, γιατρό και μηχανικό (Ναυτεμπορική).

Το πλησιέστερο συγκεκριμένο προηγούμενο είναι η ίδια η υπόθεση του Κολωνακίου: εντολή έκτακτου ελέγχου από τον πρόεδρο του ΙΣΑ, αυτοψία, έκθεση, κοινοποίηση στους γιατρούς και πενθήμερη προθεσμία για τις απόψεις τους (ΙΣΑ). Αν αυτό είναι ο κανόνας και για τις 231, δεν προκύπτει από δημοσιευμένο πρωτόκολλο.

Από εκεί και πέρα οι διαδρομές χωρίζουν. Ασυμφωνία άδειας, χώρου ή εξοπλισμού οδηγεί σε διοικητική πράξη με βάση τον νόμο για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, αφού προηγηθεί ακρόαση· παραβίαση δεοντολογίας πάει στο πειθαρχικό του Συλλόγου· και μόνο όταν προκύπτουν ενδείξεις αυτεπαγγέλτως διωκόμενης πράξης διαβιβάζεται φάκελος στον εισαγγελέα (ν. 4025/2011). Κόκκινη σήμανση δεν αρκεί για κανένα από τα τρία.

Πού μπορεί να αστοχήσει; Τα μητρώα αδειών με τα οποία διασταυρώνονται οι διαφημίσεις μπορεί να είναι παρωχημένα, και τότε το καμπανάκι χτυπάει σε λάθος πόρτα. Το βαθύτερο όριο όμως είναι άλλο: ένα σύστημα που κυνηγά δημόσιο ψηφιακό ίχνος βλέπει όσους διαφημίζονται δυνατά, όχι όσους λειτουργούν χωρίς καμία παρουσία στο διαδίκτυο. Γι' αυτό ο GDPR απαιτεί, για αυτοματοποιημένες αξιολογήσεις με σοβαρές συνέπειες, πραγματική ανθρώπινη παρέμβαση: ο ελεγκτής να μπορεί να απορρίψει τη σήμανση.

Από όλα αυτά ο πολίτης σήμερα δεν βλέπει τίποτα — το MedWatch είναι εσωτερικό εργαλείο ελεγκτών, χωρίς δημοσιευμένα ονόματα κόκκινων ή κίτρινων δομών. Μπορεί όμως να ελέγξει άδεια και ειδικότητα γιατρού στο Εθνικό Μητρώο Ιατρών και να ρωτήσει τον τοπικό Ιατρικό Σύλλογο για την άδεια της ίδιας της δομής. Η εξαγγελθείσα εφαρμογή για ασθενείς χρειάζεται πρώτα νομοθετική εξουσιοδότηση για τα προσωπικά δεδομένα· ο υπουργός μίλησε για περίπου έναν μήνα, χωρίς δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα (News247, Reader).

Το εργαλείο έχει ήδη αποδείξει ένα πράγμα: ότι μπορεί να στενέψει χιλιάδες διευθύνσεις σε 655 προτεραιότητες. Αυτό που δεν έχει δείξει είναι αν οι σωστές έμειναν μέσα. Έως τις 22 Σεπτεμβρίου δεν έχει δημοσιευθεί ούτε ένα πόρισμα αυτοψίας, ούτε αριθμός επιβεβαιωμένων παραβάσεων, ούτε ποσοστό ψευδώς θετικών. Ο αριθμός που μετράει δεν είναι το 231· είναι πόσες από τις 231 πόρτες άνοιξαν και τι βρέθηκε πίσω τους.