Μπόνους 1.500 ευρώ: 13 νησιά χωρίς γιατρό

Το κράτος πρόσθεσε πάνω στον μισθό ένα νέο κίνητρο, ένα μηνιαίο νησιωτικό επίδομα 1.500 ευρώ, για να πείσει γιατρούς να υπηρετήσουν σε μικρά νησιά όπου το ΕΣΥ στηρίζεται σε δύο ή τρία πρόσωπα. Στην πρώτη προκήρυξη 42 θέσεων η πλατφόρμα άνοιξε στις 9 Ιουλίου και μέχρι τα μέσα του μήνα είχε συγκεντρώσει 57 αιτήσεις, αριθμό που η κυβέρνηση προβάλλει ως απόδειξη ότι το μέτρο πιάνει (Υπουργείο Υγείας, ProtoThema). Το πρόβλημα δεν είναι το σύνολο. Είναι πού πήγαν αυτές οι αιτήσεις.

Το «57 για 42» κρύβει μια δεύτερη εικόνα. Σύμφωνα με τη δημοσιογραφική καταγραφή, 13 δομές δεν τράβηξαν καμία αίτηση, δηλαδή 16 κενές θέσεις. Την ίδια στιγμή, το υπουργείο είχε ήδη αναγκαστεί να επαναπροκηρύξει 95 άγονες θέσεις ειδικευμένων γιατρών (Vimatisko). Πρόκειται ακόμη για ενδιάμεσο στιγμιότυπο, όχι για τελική πλήρωση. Αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής: το επίδομα κινητοποιεί ενδιαφέρον εκεί που η ζωή είναι ήδη πιο εύκολη, και σβήνει εκεί που το κράτος το χρειάζεται περισσότερο. Το μοτίβο το είδαμε ήδη στο Καστελόριζο, όταν η σύλληψη αγροτικού γιατρού μετά από μήνυση και δύο παραιτήσεις έδειξαν πόσο εύθραυστη είναι μια ακριτική δομή που κρέμεται από ελάχιστους (To Brief).

Γιατί τα 1.500 ευρώ εξανεμίζονται

Η απάντηση είναι η στέγη. Σε νησιά όπως η Πάρος ή η Νάξος το θερινό ενοίκιο μπορεί να φτάσει τα 2.500 ευρώ τον μήνα, χίλια ευρώ πάνω από το ίδιο το επίδομα, και μάλιστα πριν μπουν λογαριασμοί και κόστος ζωής (Health Report). Έτσι το μπόνους λειτουργεί ως συμπλήρωμα όταν υπάρχει σπίτι, όχι ως αυτόνομη λύση όταν λείπει. Η καλύτερη απόδειξη είναι ότι κάθε αποτελεσματική προσέλκυση γιατρού δεν στηρίζεται πια μόνο στο χρήμα αλλά σε εξασφαλισμένη κατοικία: στη Μύκονο διατέθηκαν 16 πλήρως εξοπλισμένα διαμερίσματα με ενοίκιο 250 ευρώ τον μήνα για γιατρούς του Κέντρου Υγείας (ProtoThema). Για τις θερινές μετακινήσεις, η 2η Υγειονομική Περιφέρεια (2η ΥΠΕ) δεν δίνει μόνο έξτρα 2.100 ευρώ αλλά καλύπτει και μεταφορά και διαμονή (HealthPharma), ενώ ο υφυπουργός Μάριος Θεμιστοκλέους παραδέχτηκε ρητά ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τη διαμονή την πληρώνουν οι δήμοι (News4Health). Όταν το κράτος βάζει δίπλα στο επίδομα σπίτι, ρεύμα και εισιτήριο, ουσιαστικά παραδέχεται ότι το επίδομα μόνο του δεν φτάνει.

Τι σημαίνει αυτό σε ένα νοσοκομείο

Η πιο καθαρή ακτινογραφία έρχεται από την Κεφαλονιά: 1 παθολόγος αντί για 4 οργανικές θέσεις, 1 αναισθησιολόγος αντί για 4, 1 ψυχίατρος αντί για 3, 2 χειρουργοί αντί για 4, χωρίς μόνιμους γιατρούς αποκλειστικά για το νέο ΤΕΠ, και ενδιαφέρον μόνο για 2 από τις 7 θέσεις της τελευταίας προκήρυξης (KefaloniaPress). Αυτό είναι το πραγματικό μέγεθος πίσω από τις 57 αιτήσεις. Στη Ρόδο, για να καλυφθεί το Χειρουργικό ΤΕΠ, μια εφημερία ετοιμότητας μετατράπηκε διοικητικά σε ενεργό, με καταγγελλόμενο κίνδυνο για ασθενείς και προσωπικό (Parapona Rodou), ενώ για τις Βόρειες Σποράδες το ζήτημα έφτασε στη Βουλή ως αλυσίδα άγονων προκηρύξεων και συνεχών μετακινήσεων (RadioVera). Το ότι στις 12 Ιουλίου άνοιξε ξεχωριστή προθεσμία για 441 μόνιμες θέσεις σε Κέντρα Υγείας δείχνει ότι η αιχμή του καλοκαιριού βρήκε τις βασικές δομές ακόμη σε αναζήτηση προσωπικού (HealthReport).

Εδώ κρύβεται η διάχυση της ευθύνης. Το υπουργείο δείχνει την προκήρυξη, η ΥΠΕ τη μετακίνηση, ο δήμος τη στέγη που βρήκε, και όλοι μπορούν να πουν ότι έκαναν κάτι. Κανείς όμως δεν εγγυάται το μόνο που αφορά τον κάτοικο: γιατρό όταν τον χρειαστεί.

Η κυβέρνηση μετρά αθροιστικά ένα μέτρο που κρίνεται γεωγραφικά. Και όσο δεν δημοσιοποιεί ανά νησί πόσες αιτήσεις πήγαν πού, ο αριθμός 57 θολώνει την πραγματική γεωγραφική κατανομή των ενδιαφερόμενων, αφήνοντας τα πιο απομακρυσμένα νησιά αθέατα.