Ναυάγιο «Corsage C» στην Άνδρο: Άφαντη πλοιοκτήτρια φορτώνει τον λογαριασμό στο κράτος

Στις τέσσερις τα ξημερώματα της 6ης Μαΐου, ο πλοίαρχος του «Corsage C» αποκοιμήθηκε στο τιμόνι. Το πλοίο των 88 μέτρων, με 8.000 τόνους σόδας στα αμπάρια, προσέκρουσε στα βράχια βόρεια της Άνδρου και βυθίστηκε (Newsbomb). Οι εννέα ναυτικοί, οκτώ Τούρκοι και ένας Αζέρος, διασώθηκαν. Το Λιμενικό σήκωσε πλωτό φράγμα. Στα γραφεία της πλοιοκτήτριας εταιρείας, σιωπή: «η συνεννόηση δεν ήταν αποτελεσματική», παραδέχτηκε το Λ.Σ., και προχώρησε μόνο του.

Η σιωπή είναι ακριβώς αυτό που πληρώνει ο εφοπλιστής όταν διαλέγει τη σημαία του. Το «Corsage C» έπλεε με σημαία Βανουάτου, ενός νησιωτικού κράτους του Ειρηνικού χωρίς ναυτική παράδοση που πουλάει ανωνυμία και χαμηλό κόστος. Στη μαύρη λίστα του Paris MOU, του ευρωπαϊκού μηχανισμού ελέγχου λιμανιών, τα πλοία σημαίας Βανουάτου εμφανίζουν ποσοστό κρατήσεων 14,6% έναντι μέσου όρου 4,03% (Paris MOU). Ο εφοπλιστής που γράφεται εκεί αγοράζει ταχύτερη εγγραφή, μια εταιρεία-κέλυφος που κρύβει τον πραγματικό ιδιοκτήτη και διεθνές πλήρωμα χωρίς περιορισμούς. Δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο: Παναμάς, Λιβερία, Νήσοι Μάρσαλ και Βανουάτου εκπροσωπούν περίπου το 40 με 45% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου (Intoglo). Είναι ο κανόνας της βιομηχανίας.

Όταν τέτοια πλοία πέφτουν στον βυθό, η αλυσίδα ευθύνης σπάει στον πρώτο κρίκο. Η Σύμβαση για τα Καύσιμα του 2001 βάζει την ευθύνη στον ιδιοκτήτη, αλλά η διεθνής νομοθεσία του επιτρέπει να βάλει ένα αυθαίρετο πλαφόν στην αποζημίωση με βάση το μέγεθος του πλοίου, ανεξάρτητα από το μέγεθος της πετρελαιοκηλίδας (Bunkers Convention). Πέρα από αυτό το πλαφόν, για τα καύσιμα ενός φορτηγού πλοίου δεν υπάρχει διεθνές ταμείο που να καλύπτει τη διαφορά.

Εδώ μπαίνει η ελληνική εμπειρία. Το «Αγία Ζώνη ΙΙ», που βυθίστηκε στον Σαρωνικό το 2017, ήταν δεξαμενόπλοιο. Το φορτίο του ήταν πετρέλαιο και υπήρχε διεθνές ταμείο που μπήκε στη μέση. Παρ' όλα αυτά, η ασφάλιση των 5 εκατ. ευρώ εξαντλήθηκε γρήγορα, η άντληση κράτησε 19 ημέρες, η ρύπανση κάλυψε 30 χιλιόμετρα ακτών και ο τελικός λογαριασμός έπεσε σε μεγάλο βαθμό σε όσους δεν αποζημιώθηκαν ποτέ (Cedre). Στο «Corsage C» το αλεξίπτωτο λείπει εξαρχής. Τα καύσιμα ενός φορτηγού δεν θεωρούνται «φορτίο πετρελαίου» και δεν καλύπτονται από κανένα ταμείο. Αν η ασφάλιση δεν φτάνει, η διαφορά δεν μετακυλίεται πουθενά αλλού.

Το «Corsage C» κάθεται τώρα σε θαλάσσιο πάρκο που μόλις θεσμοθετείται, με λιβάδια Ποσειδωνίας και πληθυσμό μεσογειακής φώκιας (ΥΠΕΝ). Όσο η πλοιοκτήτρια εταιρεία παραμένει άφαντη πίσω από το νομικό της κέλυφος, ο χρόνος δουλεύει για το bunker fuel. Όταν τα όρια της ασφάλισης εξαντληθούν, ο λογαριασμός για τον καθαρισμό μιας ελληνικής θάλασσας δεν θα φτάσει στο Βανουάτου. Θα φτάσει στον ελληνικό προϋπολογισμό.