Ο Τζαβέλλας αρνείται να λογοδοτήσει στη Βουλή

Στις 13:00 της Τετάρτης 20 Μαΐου, η αίθουσα της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας έμεινε άδεια στη θέση που είχε προγραμματιστεί ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου. Ο Κωνσταντίνος Τζαβέλλας δεν προσήλθε, επικαλούμενος τη διάκριση των εξουσιών και τη συνταγματική τάξη, και ανήγγειλε ότι θα απαντήσει εγγράφως (Iefimerida, News247). Με την απουσία του, ο ελεγχόμενος για την εποπτεία της ΕΥΠ ταυτίζεται πλέον και επίσημα με τον θεσμικό κόμβο που καλείται να τον ελέγξει.

Το πρακτικό ασυμβίβαστο

Ως εποπτεύων εισαγγελέας της ΕΥΠ την περίοδο 2018-2021, ο Τζαβέλλας φέρεται να είχε υπογράψει διατάξεις για νόμιμες επισυνδέσεις προσώπων που εμφανίστηκαν αργότερα στη λίστα Predator (Wikipedia). Στις 27 Απριλίου 2026, ως εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, ο ίδιος έκρινε ότι δεν συντρέχουν νέα στοιχεία για ανάσυρση της δικογραφίας από το αρχείο, παρά την προηγηθείσα καταδίκη τεσσάρων ιδιωτών για το Predator και το αίτημα νέας ποινικής διερεύνησης (Το Βήμα, To Brief). Πρώτα μέσα στην αλυσίδα που ελέγχεται, μετά στον κόμβο που κρίνει αν η αλυσίδα θα επανελεγχθεί.

Ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας προβλέπει τα εργαλεία ακριβώς για αυτήν την περίπτωση. Τα άρθρα 14 και 15 ΚΠΔ ορίζουν λόγους αποχής και εξαίρεσης δικαστικών λειτουργών όταν συντρέχει προσωπικό κώλυμα ή σύγκρουση συμφερόντων (loninja.gr). Ο κανόνας είναι ότι ο λειτουργός κινεί ο ίδιος τη διαδικασία αποχής πριν χειριστεί την υπόθεση. Στην προκειμένη, η πρώτη ουσιαστική απόφαση πάρθηκε χωρίς να ενεργοποιηθεί κανένα φίλτρο: ο Τζαβέλλας χειρίστηκε ο ίδιος την κρίση επί δικογραφίας στην οποία η δική του υπογραφή αποτελούσε μέρος του ελεγκτέου υλικού. Ο πληρεξούσιος των θυμάτων, Χρήστος Σπίρτζης, υπέβαλε εκ των υστέρων αίτημα εξαίρεσης που δεν προηγήθηκε της κρίσιμης απόφασης (Dnews).

Δύο διαφορετικά άρθρα, ένας κύκλος

Στη δημόσια συζήτηση μπερδεύονται δύο διαφορετικά νομικά πλαίσια. Το άρθρο 43 παράγραφος 6 ΚΠΔ, που επικαλέστηκε ο Τζαβέλλας στις 27 Απριλίου, απαιτεί «νέα στοιχεία» για να ανασυρθεί ποινική δικογραφία από το αρχείο. Το άρθρο 43Α του Κανονισμού της Βουλής, που στηρίζει την Επιτροπή Θεσμών, αφορά την κοινοβουλευτική ακρόαση δικαστικών λειτουργών για λειτουργικά ζητήματα (Hellenicparliament.gr). Η πρόσκληση που έγινε στις 14 Μαΐου από τους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους Δουδωνή, Μπιαγκή και Λιακούλη δεν ζητούσε από τον εισαγγελέα να αναιρέσει την απόφασή του, αλλά να εξηγήσει τα «λειτουργικά ζητήματα της δικαιοσύνης προς τον σκοπό της ενίσχυσης της διαφάνειας» (News247, Enikos). Δηλαδή γιατί δεν λειτούργησαν τα φίλτρα αποχής.

Νομικά, η άρνηση πατάει σε πραγματικό έδαφος. Η Δικαιοσύνη όντως δεν λογοδοτεί πολιτικά για το περιεχόμενο δικαστικών αποφάσεων· αν δεχόταν να εξηγεί δικαιοδοτικές κρίσεις σε βουλευτές, θα ανοιγόταν δρόμος για πολιτική υποκατάσταση του δικαστή (ProtoThema). Όμως η Νέα Αριστερά χαρακτήρισε «καταχρηστική» την επίκληση της συνταγματικής τάξης για να αποτραπεί η συζήτηση για διαδικαστικά ζητήματα (Το Ποντίκι), ενώ ο ΔΣΑ είχε ήδη ζητήσει την παραίτησή του στις 30 Απριλίου επικαλούμενος «θεσμική εκτροπή» λόγω της παράλειψης αυτοεξαίρεσης (To Brief).

Η κυβέρνηση κρατά τη γραμμή του μη σχολιασμού δικαστικών αποφάσεων και παραπέμπει στη διάκριση των εξουσιών (Powergame). Η Νέα Δημοκρατία, αξιοποιώντας την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία, μπλοκάρει τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για το Predator.

Ο κύκλος κλείνει με τρόπο τυπικά άψογο. Ο εισαγγελέας που υπέγραφε ως επόπτης της ΕΥΠ ελέγχει την έρευνα για την ΕΥΠ. Όταν του ζητείται να εξηγήσει γιατί δεν αυτοεξαιρέθηκε, επικαλείται τη συνταγματική τάξη που θα έπρεπε να επιβάλλει την αυτοεξαίρεση. Η κυβέρνηση παραπέμπει στη δικαστική κρίση που εξέδωσε ο λειτουργός με το κώλυμα. Στις 30 Ιουνίου ο Τζαβέλλας συνταξιοδοτείται· τον Σεπτέμβριο τρέχουν οι πρώτες παραγραφές. Το θεσμικό αδιέξοδο δεν χρειάζεται μία θεαματική παρέμβαση για να επιτευχθεί. Αρκεί κάθε θεσμός να δηλώνει ότι το κρίσιμο ερώτημα ανήκει σε κάποιον άλλο.