Marfin και Νέστορα: οι συλλήψεις και το αφήγημα της κυβέρνησης

Δύο χωριστές δικογραφίες, ένα ενιαίο κυβερνητικό αφήγημα «τεσσάρων δολοφονιών». Τι αποδεικνύουν πράγματι τα ψηφιακά ίχνη, και πού σταματά η ποινική διαδικασία και αρχίζει η πολιτική.

Ένα ανώνυμο email σε μια αστυνομική διεύθυνση και μερικά στίγματα κεραιών κινητής τηλεφωνίας: πάνω σε αυτά τα ψηφιακά ίχνη στήθηκαν, μέσα στο ίδιο τριήμερο, οι συλλήψεις για δύο εμβληματικές υποθέσεις πολιτικής βίας. Η μία, ο φονικός εμπρησμός της Marfin το 2010, ήταν κλειστή δεκαέξι χρόνια. Η άλλη, η θανατηφόρα εμπρηστική επίθεση σε σπίτι στελέχους της ΝΔ στη Θεσσαλονίκη που στοίχισε τη ζωή στη 72χρονη Βάγια Νέστορα, είναι δέκα ημερών. Το αποτέλεσμα: πάνω στα ίδια πραγματικά ποινικά βήματα, η κυβέρνηση χτίζει ένα ενιαίο αφήγημα κρατικής αποτελεσματικότητας, και η αντιπολίτευση καταγγέλλει εργαλειοποίηση.

Η ψηφιακή ιατροδικαστική που ξεκλείδωσε τους δύο φακέλους

Στη Marfin, το ένταλμα δεν βγήκε από ένα νέο φυσικό ευρήμα. Ένα ανώνυμο μήνυμα προς τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος κατονόμασε πρόσωπα και έσπρωξε τις αρχές να ανασύρουν τον φάκελο από το αρχείο αγνώστων δραστών (iefimerida). Το επίσημο κομμάτι έρχεται μετά. Η ΕΛ.ΑΣ. λέει ότι με προηγμένες μεθόδους ψηφιακής ανάλυσης και επεξεργασίας εικόνας συσχέτισε μορφολογικά χαρακτηριστικά και προσωπικά αντικείμενα με το παλιό αποδεικτικό υλικό (News247). Δημοσιογραφικές πληροφορίες κάνουν λόγο για σύγκριση παλιού οπτικού υλικού με εικόνες από πορείες, όπου τα ίδια πρόσωπα φέρονται να εμφανίζονται με ίδια ρούχα αλλά ακάλυπτα (Newsbomb). Την Παρασκευή 10 Ιουλίου συνελήφθησαν δύο 42χρονοι και ταυτοποιήθηκε μία 46χρονη, η οποία δηλώνει αθώα και θέλει να επιστρέψει οικειοθελώς από τη Βρετανία (Proto Thema).

Στη Θεσσαλονίκη, η λογική είναι παρόμοια: όχι ένα στοιχείο, αλλά συνδυασμός. Η εμπλοκή των τριών φέρεται να προέκυψε από ανάλυση βιντεοληπτικού υλικού μαζί με στίγματα κεραιών, ενώ κάμερες φέρονται να κατέγραψαν τη διαδρομή δύο προσώπων προς σπίτι που λειτούργησε ως καταφύγιο μετά την επίθεση (News247, in.gr). Οι τρεις συλληφθέντες αντιμετωπίζουν πέντε βαριά κακουργήματα: ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο τετελεσμένη και σε απόπειρα, τρομοκρατική οργάνωση, έκρηξη, εμπρησμό, όπλα και εκρηκτικά (LiFO). Οι συλλήψεις αυτές είχαν ήδη μετατρέψει την υπόθεση από αναζήτηση δραστών σε κύρια ποινική διερεύνηση (To Brief).

Πού σταματά η δικογραφία και αρχίζει το αφήγημα

Η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι την Κυριακή ο Κυριάκος Μητσοτάκης έγραψε για «τις συλλήψεις των φερόμενων ως δραστών για 4 δολοφονίες», προσθέτοντας ότι «η Δικαιοσύνη έχει πλέον τον λόγο» (Iefimerida). Η διατύπωση κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα. Αθροίζει τη Marfin και τη Θεσσαλονίκη σε ένα ενιαίο κεφάλαιο «τυφλής βίας», κρατώντας όμως τη θεσμική επιφύλαξη με το «φερόμενων». Πατά πάνω σε γραμμή που είχε ήδη χαράξει, όταν μετά τον θάνατο της Νέστορα μίλησε για «καμία ανοχή στο αίμα και τον διχασμό των άκρων» (ProtoThema).

Η ενοποίηση όμως είναι πολιτική, όχι ποινική. Δεν υπάρχει κοινό κατηγορητήριο, κοινός επιχειρησιακός πυρήνας ούτε δημόσια θέση των αρχών ότι πρόκειται για την ίδια οργάνωση. Είναι δύο χωριστές δικογραφίες, με διαφορετικά πρόσωπα και υλικό, και οι δύο σε προδικαστικό στάδιο. Στη Marfin υπάρχουν εντάλματα και προθεσμία απολογίας, όχι καταδίκη, ενώ η υπεράσπιση ήδη μιλά για δικογραφία που στηρίζεται σε επεξεργασμένο υλικό και διαρροές (Newsit). Στη Νέστορα η δίωξη είναι κοινή και η προσωποποίηση των ρόλων μένει στην ανακρίτρια, ενώ η εκπρόσωπος της ΕΛ.ΑΣ. λέει ότι η έρευνα δεν έχει κλείσει (Athens Voice).

Το αφήγημα δεν είναι κενό. Συλλήψεις, εντάλματα και πολυπαραγοντικά ίχνη υπάρχουν πραγματικά. Δεν δικαιούται όμως θρίαμβο. Στη Marfin τα δεκαέξι χρόνια σιωπής είναι μέρος της αποτυχίας, όχι της επιτυχίας. Και στις δύο υποθέσεις, το πιο βαρύ υλικό (το πλήρες email, η πραγματογνωμοσύνη, ο ανακριτικός φάκελος) δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Βίντεο, κεραιοδεδομένα και ένα σπίτι-καταφύγιο δείχνουν παρουσία και κίνηση. Κανένα από μόνο του δεν αποδεικνύει ποιος τοποθέτησε τον μηχανισμό ή ποιος γνώριζε τον κίνδυνο θανάτου.

Το στοίχημα, λοιπόν, δεν είναι ποιος κερδίζει τη ρητορική για τα «τέσσερα θύματα». Είναι αν η ΕΛ.ΑΣ. και οι ανακρίτριες θα μετατρέψουν το ανώνυμο email και τα στίγματα κεραιών σε αλυσίδα φύλαξης, μεθοδολογία και ρόλους που αντέχουν στο ακροατήριο. Μέχρι τότε, κανένα αφήγημα δεν υποκαθιστά την απόδειξη.