Χανταϊός στο κρουαζιερόπλοιο Hondius: Τρεις νεκροί και 23 μέρες απολύτως νόμιμης σιωπής

Το εξερευνητικό κρουαζιερόπλοιο MV Hondius παραμένει εγκλωβισμένο ανοιχτά του Πράσινου Ακρωτηρίου, με τρεις νεκρούς και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας σε κατάσταση συναγερμού για ύποπτο ξέσπασμα Χανταϊού (To Brief). Πίσω όμως από τον συναγερμό της Δευτέρας κρύβεται μια πιο ενοχλητική ιστορία: αυτή των 23 ημερών σιωπής που προηγήθηκαν.

Η ολλανδική Oceanwide Expeditions γνώριζε ήδη από τις 27 Απριλίου ότι δύο επιβάτες είχαν πεθάνει υπό ανεξήγητες συνθήκες. Ο 70χρονος Ολλανδός κατέρρευσε επί του πλοίου στις 11 Απριλίου, η 69χρονη σύζυγός του την επομένη της αποβίβασης στη Νότια Αφρική. Ο ΠΟΥ ενημερώθηκε επισήμως στις 4 Μαΐου (WHO). Στο ενδιάμεσο, η σύζυγος είχε καταρρεύσει στο πολυσύχναστο αεροδρόμιο OR Tambo του Γιοχάνεσμπουργκ (Irish Times), ένας τρίτος επιβάτης είχε πεθάνει, και κανένα μικροβιολογικό τεστ δεν είχε γίνει επί του πλοίου.

Η καθυστέρηση δεν ήταν παρανομία. Ήταν τεχνικά νόμιμη. Και αυτό είναι το πρόβλημα.

Το τυφλό σημείο των εξερευνητικών κρουαζιερών

Τα μικρά εξερευνητικά πλοία 100-200 ατόμων που πλέουν σε Ανταρκτική και απομακρυσμένα νησιά λειτουργούν σε τριπλό ρυθμιστικό κενό. Δεν προσεγγίζουν λιμάνια των ΗΠΑ, οπότε ξεφεύγουν από το πρόγραμμα υγειονομικής επιθεώρησης πλοίων του CDC (που το 2025 περικόπηκε στο μισό προσωπικό, από 24 σε 12 υπαλλήλους). Αυτορυθμίζονται μέσω της IAATO, η οποία επικεντρώνεται στην προστασία της άγριας ζωής, όχι στη βιοασφάλεια κατά τρωκτικών. Και οι Διεθνείς Κανονισμοί Υγείας του ΠΟΥ δεν υποχρεώνουν τον πλοίαρχο να αναφέρει άμεσα θανάτους σε ανοιχτή θάλασσα (CDC).

Το πιο ανησυχητικό αφορά το ίδιο το στέλεχος. Τα δείγματα δείχνουν πιθανώς στέλεχος Andes, το μοναδικό γνωστό χανταϊικό που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Όλα τα υπόλοιπα κολλάνε μόνο μέσω τρωκτικών. Οι 13 ημέρες που μεσολάβησαν ανάμεσα στα συμπτώματα του ζευγαριού επιβεβαιώνουν στην πράξη ακριβώς αυτόν τον φόβο: «εμπίπτουν στο παράθυρο μέγιστης μεταδοτικότητας», όπως αναγνώρισε ο ίδιος ο ΠΟΥ (Irish Times).

Γιατί αφορά την Ελλάδα

Ο Πειραιάς είναι το πρώτο λιμάνι αφετηρίας (homeport) της Μεσογείου, με 8,4 εκατομμύρια αφίξεις επιβατών κρουαζιέρας ετησίως. Τον Απρίλιο, ο ΕΟΔΥ παραδέχτηκε δημοσίως κενά στην επιτήρηση εισαγομένων νοσημάτων, χωρίς ειδικό πρωτόκολλο για χανταϊό.

Αν αύριο ένα αντίστοιχο πλοίο εμφανίσει συμπτωματικούς επιβάτες ανοιχτά της Αττικής, η Ελλάδα θα βρεθεί στο δίλημμα του Diamond Princess του 2020: άρνηση αποβίβασης, όπως έπραξε το Πράσινο Ακρωτήριο, ή ανάληψη βάρους που δεν είσαι έτοιμος να σηκώσεις. Η Ισπανία διαπραγματεύεται ήδη με τα Κανάρια (Independent), όχι επειδή υπάρχει σχέδιο, αλλά επειδή πρέπει να φτιαχτεί επιτόπου.

Το MV Hondius δεν είναι ιστορία σπάνιου ιού. Είναι ιστορία ενός συστήματος επιτήρησης που λειτουργεί μόνο όταν κάποιος αποφασίσει εθελοντικά να μιλήσει. Και άργησε 23 μέρες.