Δασμός 100% από ΗΠΑ σε όσους αγοράζουν ρωσική ενέργεια

Η Γερουσία των ΗΠΑ προχώρησε ένα νομοσχέδιο που διαφημίζεται ως το σκληρότερο πλήγμα στη ρωσική πολεμική οικονομία, αλλά κρύβει ένα δεύτερο όπλο: δασμό έως 100% σε τρίτες χώρες που αγοράζουν ρωσική ενέργεια. Για τον Έλληνα και τον Ευρωπαίο αναγνώστη, το διακύβευμα δεν είναι η Μόσχα αλλά ο Λευκός Οίκος. Το εργαλείο δίνει στον Αμερικανό πρόεδρο τη δυνατότητα να τιμωρήσει με δασμούς κράτη που εξακολουθούν να εξαρτώνται από ρωσικό αέριο ή πετρέλαιο, δηλαδή συμμάχους του.

Πρώτα το ακριβές στάδιο, γιατί εδώ γίνονται τα λάθη. Η ψήφος 86-12 στις 28 Ιουλίου δεν ήταν ψήφιση νόμου. Ήταν διαδικαστική ψήφος για να τερματιστεί η συζήτηση (cloture), που επέτρεψε στη Γερουσία να προχωρήσει στην ουσιαστική εξέταση (AP). Το κείμενο, το S.5025 («Lindsey O. Graham Sanctioning Russia Act of 2026»), έχει κατατεθεί αλλά δεν έχει ψηφιστεί (Congress.gov). Για να γίνει νόμος χρειάζεται τελική ψήφιση, πέρασμα από τη Βουλή σε ταυτόσημη μορφή και υπογραφή του προέδρου. Το 86-12 είναι ισχυρό διακομματικό σήμα, όχι εφαρμοσμένο καθεστώς.

Δύο διαφορετικά όπλα σε ένα κείμενο

Το κείμενο περιέχει δύο ξεχωριστούς μηχανισμούς. Το Section 112 χτυπά τα αγαθά που έρχονται κατευθείαν από τη Ρωσία στην αμερικανική αγορά, με δασμό έως 500% επί της αξίας τους (Congress.gov text). Αυτό αφορά ελάχιστο εμπόριο: οι άμεσες αμερικανικές εισαγωγές από τη Ρωσία ήταν μόλις 3,8 δισ. δολάρια το 2025 (Al Jazeera).

Το πραγματικό όπλο είναι το Section 113. Επιβάλλει δασμό έως 100% σε ολόκληρο το εξαγωγικό καλάθι μιας τρίτης χώρας προς τις ΗΠΑ, όχι μόνο στην ενέργεια. Αρκεί η χώρα να ανήκει στους πέντε μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου ή αερίου, ή στους πέντε μεγαλύτερους «διευκολυντές» παράκαμψης των κυρώσεων (Atlantic Council). Οι πρώτοι στόχοι είναι προφανείς: Κίνα, Ινδία, Τουρκία (S&P Global). Ο γερουσιαστής Richard Blumenthal το είπε ωμά: «Η Κίνα και η Ινδία είναι οι κύριοι ένοχοι» επειδή τροφοδοτούν «την πολεμική μηχανή της Ρωσίας» (The Hill). Η λογική υπέρ είναι στέρεη: όσο μεγάλοι αγοραστές απορροφούν ρωσική ενέργεια, η Μόσχα κρατά ανοιχτή τη στρόφιγγα των εσόδων της.

Η θηλιά είναι η διακριτική ευχέρεια

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι το ποσοστό. Είναι δύο ρήτρες. Η λίστα των στόχων δεν είναι γραμμένη στον νόμο, αλλά επανεξετάζεται κάθε 180 ημέρες από τον Αμερικανό εμπορικό εκπρόσωπο, χωρίς ημερομηνία λήξης (NTU). Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος μπορεί να αναστείλει οποιαδήποτε κύρωση ή δασμό αν πιστοποιήσει ότι εξυπηρετεί «το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ» (Trade Law Counsel).

Το αποτέλεσμα είναι ένας διακόπτης. Ο Λευκός Οίκος μπορεί να ανάβει και να σβήνει δασμούς επιλεκτικά, ανά χώρα, κάθε εξάμηνο. Μια χώρα εκτός στόχαστρου σήμερα βρίσκεται μέσα σε έξι μήνες, και μπορεί να εξαιρεθεί ξανά αν το Γραφείο κρίνει ότι της αξίζει. Γι' αυτό Δημοκρατικοί στις οικονομικές επιτροπές της Βουλής μίλησαν για «λευκή επιταγή» σε μια ήδη χαοτική δασμολογική ατζέντα (New York Times).

Ποιοι Ευρωπαίοι εκτίθενται

Η ευρωπαϊκή έκθεση είναι άνιση. Στο πετρέλαιο, η Κομισιόν λέει ότι οι ρωσικές εισαγωγές έχουν πέσει στο 2% και μόνο δύο κράτη-μέλη συνέχιζαν να αγοράζουν στις αρχές του 2026, ουσιαστικά η Ουγγαρία και η Σλοβακία (Commission). Και οι δύο είναι περίκλειστες, δεμένες με τον αγωγό Druzhba και τον TurkStream, και υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις ροές χωρίς εναλλακτικές διαδρομές (teraz.sk).

Στο αέριο, το βάρος πέφτει αλλού. Το 87% του ρωσικού υγροποιημένου αερίου που εισάγει η Ευρώπη κατέληξε πέρσι σε Γαλλία, Ισπανία και Βέλγιο (CREA). Αυτές είναι ακριβώς οι δυτικές πρωτεύουσες που ζητούσαν σκληρότερη πίεση στη Μόσχα και τώρα κινδυνεύουν να πληρώσουν το τίμημα. Επίσημη ενιαία ευρωπαϊκή θέση για το νομοσχέδιο δεν έχει διατυπωθεί. Εκπρόσωπος της Κομισιόν, ερωτηθείς, απέφυγε να σχολιάσει την ουσία (Euronews).

Η Ελλάδα δεν είναι στην πρώτη γραμμή, αλλά ούτε εκτός εικόνας. Οι εισαγωγές ρωσικού αργού μηδενίστηκαν το 2023-2024 και το ρωσικό υγροποιημένο αέριο από τον Νοέμβριο 2024 (Enerdata). Παραμένει όμως εξάρτηση από αέριο αγωγού: τον Ιανουάριο 2026 μπήκε μέσω Σιδηροκάστρου ρωσικό αέριο που κάλυψε το 25,3% των εισαγωγών του μήνα (The Green Tank). Ο πιο πραγματικός ελληνικός δίαυλος είναι η ναυτιλία. Αν η αμερικανική εφαρμογή στραφεί στη μεταφορά και ασφάλιση ρωσικού πετρελαίου, η Αθήνα εκτίθεται, όπως προειδοποίησε ήδη στη διαπραγμάτευση της 21ης δέσμης κυρώσεων της ΕΕ (Al Jazeera).

Το νομοσχέδιο πουλιέται ως πίεση στον Πούτιν. Στην πραγματικότητα κατασκευάζει έναν μηχανισμό όπου η Ουάσινγκτον, κάθε 180 ημέρες, αποφασίζει ποιος σύμμαχος συμμορφώνεται και ποιος πληρώνει. Αν ψηφιστεί, η αμερικανική εγγύηση ασφάλειας θα έχει αποκτήσει μια δασμολογική χειρολαβή που ο πρόεδρος κρατά μόνος του.