Κύκλωμα πολεοδομιών: Η μίζα ως λειτουργικό κόστος ακινήτων

Πίσω από τα 334.895 ευρώ σε μετρητά και τις έξι συλλήψεις στις πολεοδομίες της Αττικής (To Brief), η δικογραφία αποκαλύπτει κάτι πιο σοβαρό από τους «καφέδες» και τα «εργαλεία» των κωδικών ονομασιών: ένα ψηφιακό σύστημα που παράγει πλήρες ίχνος για κάθε φάκελο, αλλά δεν το ελέγχει κανείς πριν χτυπήσει την πόρτα η Αστυνομία.

Η δίωξη για εγκληματική οργάνωση περιγράφει έναν διαρκή, δομημένο μηχανισμό, με περίπου 30 ακόμη ταυτοποιημένα πρόσωπα στη δικογραφία, δημόσιους υπαλλήλους, μηχανικούς, αρχιτέκτονες και επιχειρηματίες. Στους έξι συλληφθέντες ασκήθηκαν κακουργηματικές διώξεις για δωροληψία, παράβαση καθήκοντος, διακεκριμένη νομιμοποίηση εσόδων και εμπορία επιρροής (Iefimerida). Το κρίσιμο δεν είναι οι μεμονωμένες δωροδοκίες, αλλά ο ισχυρισμός για ρόλους, επανάληψη και κοστολόγηση του χρόνου και της σειράς προτεραιότητας.

Το λειτουργικό κόστος σε μια αγορά δισεκατομμυρίων

Το χρήμα φέρεται να αγόραζε πρόσβαση σε κάθε κρίσιμο σημείο μιας πολεοδομικής υπόθεσης: παράτυπη ή κατά προτεραιότητα έκδοση οικοδομικών αδειών, τακτοποίηση αυθαιρέτων, μείωση προστίμων, ευνοϊκές γνωμοδοτήσεις και ξεμπλοκάρισμα φακέλων. Οι αρχές φέρονται να έχουν διακριβώσει τουλάχιστον 29 περιπτώσεις, με ποσά από 1.000 έως 30.000 ευρώ ανά υπόθεση (CNN Greece, TheTOC, Iefimerida). Το κύκλωμα δεν εντοπίστηκε από εσωτερικό έλεγχο, αλλά από καταγγελίες πολιτών.

Εκεί βρίσκεται η οικονομική λογική που εξηγεί γιατί η μίζα έχει εδραιωθεί ως σταθερό κόστος συναλλαγής. Η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει σημαντική άνοδο τιμών και ενοικίων, ειδικά στην Αθήνα, με την προσφορά να παραμένει περιορισμένη (Bank of Greece). Στο Ελληνικό αναφέρθηκαν 986 κατοικίες αξίας 1,9 δισ. ευρώ, δηλαδή μέση αξία περίπου 1,9 εκατ. ευρώ ανά κατοικία (Capital). Σε τέτοια κλίμακα, μια μίζα 30.000 ευρώ είναι περίπου 1,6% της αξίας ενός μόνο ακινήτου, μικρό αντίτιμο για ταχύτερη άδεια, περισσότερα αξιοποιήσιμα τετραγωνικά ή αποφυγή προστίμου.

Το τυφλό σημείο του e-Άδειες

Πάνω από την ΥΔΟΜ, που λειτουργεί ως δημοτική υπηρεσία, υπάρχει η Αποκεντρωμένη Διοίκηση για εποπτεία νομιμότητας και πειθαρχικά, ενώ η Εθνική Αρχή Διαφάνειας μπορεί να δεχθεί αναφορές. Το σύστημα e-Άδειες παράγει θεωρητικά πλήρες ψηφιακό αρχείο για κάθε υποβολή, μεταβολή, χρόνο και χρήστη. Αυτό που δεν προέκυψε πουθενά είναι ότι τα δεδομένα αυτά μετατρέπονται σε αυτοματοποιημένους συναγερμούς απάτης για ύποπτες προτεραιοποιήσεις, ούτε ότι ελέγχεται ο όγκος εκκρεμοτήτων και ο χρόνος διεκπεραίωσης ανά υπηρεσία (ProtoThema). Ποιος φάκελος πήδηξε σειρά και γιατί, παραμένει ορατό μόνο εκ των υστέρων.

Ποινικά, οι έξι παραπέμφθηκαν σε ανακριτή για απολογίες, μετά τις οποίες θα κριθεί προφυλάκιση ή περιοριστικοί όροι (Newsbeast). Για τα υπόλοιπα ονόματα της δικογραφίας δεν υπάρχει αυτόματη σύλληψη, μπορούν να κληθούν αργότερα αν προσωποποιηθούν κατηγορίες (Lifo).

Όσο η ΚΕΔΕ προσφεύγει στο ΣτΕ καταγγέλλοντας έμμεση αφαίρεση των ΥΔΟΜ από τους δήμους (Newsbomb) και το ΥΠΕΝ προωθεί νέο Κώδικα Χωροταξίας ως κωδικοποίηση 181 νομοθετημάτων (Newsit), η συζήτηση μένει κολλημένη στο δίλημμα δήμος ή κεντρικό κράτος. Λείπει η τρίτη λύση: διαδημοτικές ΥΔΟΜ με υποχρεωτική ψηφιακή ιχνηλασιμότητα, ανεξάρτητους δειγματοληπτικούς ελέγχους και δημοσιευμένους δείκτες απόδοσης. Το ψηφιακό ίχνος παράγεται καθημερινά. Ένας μηχανισμός που θα το διαβάζει εγκαίρως, πριν φτάσει η Αστυνομία, εξακολουθεί να απουσιάζει.