Τα 440 κιλά ουρανίου μπλοκάρουν την εκεχειρία

Ο πακιστανικός δίαυλος που άνοιξε νωρίτερα σήμερα (To Brief) για παύση 30 ημερών στις εχθροπραξίες προσκρούει ήδη σε δύο σκληρά εμπόδια: τα 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% που η IAEA εντόπισε στα ιρανικά αποθέματα (Ahram/AP), και τη ρωγμή ανάμεσα στον Τραμπ και τον Νετανιάχου για το τι σημαίνει «νίκη». Το γεγονός ότι τις επαφές τρέχει ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού Άσιμ Μουνίρ, και όχι η πολιτική κυβέρνηση, αποδεικνύει ότι η διαπραγμάτευση είναι αυστηρά στρατιωτική, σχεδιασμένη να παρακάμψει το IRGC (The News).

Σύμφωνα με τα προσχέδια που διέρρευσαν, η Ουάσιγκτον προτείνει 30ήμερη παύση εχθροπραξιών, μορατόριουμ στον εμπλουτισμό, αυστηρότερη επιτήρηση IAEA και σταδιακή χαλάρωση κυρώσεων (Axios). Το πραγματικό βέτο όμως δεν μπαίνει από το ιρανικό ΥΠΕΞ. Μπαίνει από τον Ανώτατο Ηγέτη. Ο Χαμενεΐ έχει δώσει ρητή οδηγία να μην απομακρυνθούν τα 440 κιλά από το ιρανικό έδαφος, καθώς τα θεωρεί τη μοναδική αποτροπή της Τεχεράνης μετά τα ισραηλινά πλήγματα του Φεβρουαρίου (CNA/Reuters). Οι δηλώσεις του Αραγτσί περί δικαιώματος εμπλουτισμού βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης (Mehr) και η διευκρίνιση ότι η μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός χώρας «δεν είναι στην ατζέντα» (PressTV) είναι η νομική βιτρίνα της στρατιωτικής αυτής απόφασης. Τα 440 κιλά δεν είναι ακόμη οπλικό 90%, αλλά μειώνουν δραματικά τον τεχνικό χρόνο για πυρηνική κεφαλή. Γι' αυτό η Τεχεράνη δεν τα παραδίδει.

Ποιος ορίζει τη νίκη

Η κρίση αποκαλύπτει δομική ρωγμή ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Ιερουσαλήμ ως προς τον ορισμό της νίκης. Ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να δοκιμάσει 30ήμερο παράθυρο διαπραγμάτευσης. Ο Νετανιάχου ζητά απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και διάλυση των εγκαταστάσεων πριν από οποιαδήποτε παύση (India Today, CBS).

Η διαφορά δεν είναι τακτική. Είναι για το end-state. Για τον Νετανιάχου, συμφωνία που αφήνει 440 κιλά HEU στο ιρανικό έδαφος, παγιώνει την υποδομή και απλώς την παρακολουθεί, δεν είναι λύση, είναι παγίδα. Για τον Τραμπ, που ανέστειλε ήδη την αμερικανική επιχείρηση συνοδείας πλοίων στον Ορμούζ (Korea Times), ένα 30ήμερο πάγωμα δίνει πολιτικό κεφάλαιο χωρίς νέα αμερικανικά νεκρά σώματα. Το Ισραήλ μόνο του δεν μπορεί να καταστρέψει τις βαθιά οχυρωμένες εγκαταστάσεις. Μπορεί όμως να σπάσει την παύση με μονομερές πλήγμα, όπως ήδη συνέβη τον Φεβρουάριο, όταν η συμφωνία ήταν, κατά τον Ομανό υπουργό Εξωτερικών, «within our reach» ώρες πριν τα χτυπήματα.

Το διόδιο που στήνεται στον Ορμούζ

Κάτω από τον θόρυβο της πυρηνικής διαπραγμάτευσης, εξελίσσεται μια πιο διακριτική μετατόπιση. Το IRGC επιχειρεί να μετατρέψει ένα διεθνές στενό ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε ιδιωτικό διόδιο, όπου τα εμπορικά πλοία θα χρειάζονται ιρανική άδεια διέλευσης (clearance) με βάση τη σημαία και τους τελικούς παραλήπτες (Insurance Journal). Ο εκπρόσωπος Μπαγκαϊέ μιλά πλέον για «συντονισμό» με το Ομάν αντί για απειλές κλεισίματος (Borna), ενώ BIMCO και Intercargo εξέδωσαν νέες οδηγίες κινδύνου (BIMCO, Intercargo).

Η πρακτική συνέπεια είναι σαφής: δυτικά πλοία ή φορτία προς δυτικούς προορισμούς μπορούν να μπλοκάρονται, ενώ ασιατικοί αγοραστές LNG περνούν χωρίς εμπόδια. Αυτό διαλύει το ενιαίο καθεστώς ναυτασφαλίσεων και ανατρέπει σιωπηρά τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κάλεσε να μη δημιουργηθεί τέτοιο precedent, υπενθυμίζοντας τη συμμετοχή στην ASPIDES (primeminister.gr), η οποία όμως αφορά την Ερυθρά Θάλασσα, όχι τον Ορμούζ (EEAS).

Αν η παύση των 30 ημερών καταρρεύσει, το δίκαιο στον Ορμούζ θα επιβληθεί δια της ισχύος. Για την Αθήνα, η οποία μέχρι σήμερα περιορίζεται σε πολιτική ευθυγράμμιση, το ρίσκο είναι συγκεκριμένο: ασφυκτική αμερικανική πίεση να μετατρέψει τις δηλώσεις συμπαράστασης σε απτή ναυτική ή επιχειρησιακή διευκόλυνση, σε ένα περιβάλλον εκτός της ομπρέλας της ASPIDES.