Η ΕΕ σκέφτεται 24μηνη εξαίρεση για το ρωσικό LNG

Το 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας έχει μπλοκαριστεί εδώ και μέρες, επειδή θίγει ελληνικά πλοία και μια αυστριακή τράπεζα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ελλάδα, που ζητά εξαίρεση για τη μεταφορά ρωσικού υγροποιημένου αερίου (LNG). Οι εταιρείες που θα πλήρωναν το κόστος έχουν όνομα και θέση στην αγορά, και αυτό αρκεί για να παγώσει η συλλογική απόφαση.

Το διακύβευμα για τον πολίτη είναι απτό. Αν η Ευρώπη δεν μπορεί να επιβάλει κόστος στη Μόσχα όταν αυτό αγγίζει δικούς της ισχυρούς κλάδους, τότε οι κυρώσεις γίνονται διακήρυξη χωρίς δόντια. Το ζήτημα δεν είναι καινούργιο: πριν λίγες ημέρες φάνηκε πώς η Dynagas του εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου, με τα εξειδικευμένα πλοία που εξυπηρετούν το ρωσικό αρκτικό project Yamal, βρέθηκε στο κέντρο του μπλοκαρίσματος (To Brief).

Η πίεση έχει ημερομηνία. Στις 23 Ιουλίου λήγει ένα προσωρινό «πάγωμα» που έβαλαν οι 27 στο πλαφόν του ρωσικού πετρελαίου. Το πλαφόν, ή oil price cap, είναι το ανώτατο όριο τιμής κάτω από το οποίο επιτρέπεται σε δυτικές εταιρείες να ασφαλίζουν και να μεταφέρουν ρωσικό αργό. Όσο χαμηλότερο είναι, τόσο λιγότερα έσοδα βγάζει η Μόσχα ανά βαρέλι. Το όριο κρατήθηκε στα 44,10 δολάρια το βαρέλι, επειδή χωρίς παρέμβαση ο αυτόματος μηχανισμός επανυπολογισμού θα το ανέβαζε κοντά στα 58 δολάρια, επιτρέποντας σε περισσότερα ρωσικά βαρέλια να ταξιδεύουν νόμιμα σε υψηλότερη τιμή (Bloomberg, Upday). Η Κομισιόν είχε νομική υποχρέωση να το επανυπολογίσει μετά τις 15 Ιουλίου, και το πάγωμα ήταν καθαρά μπάλωμα για να κερδίσει χρόνο (Politico).

Ποιοι κρατούν το φρένο

Η ρωγμή δεν είναι ιδεολογική. Δύο κυβερνήσεις ζητούν εξαιρέσεις κομμένες στα μέτρα εθνικών εταιρικών συμφερόντων. Η Αθήνα ζητά να μη μετατραπεί η ήδη συμφωνημένη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG σε πλήρη απαγόρευση μεταφοράς του προς πελάτες εκτός ΕΕ. Το επιχείρημά της είναι ότι κάτι τέτοιο θα ήταν «όλο πόνος, κανένα κέρδος»: θα χτυπούσε ελληνική ναυτιλιακή ικανότητα χωρίς να στερήσει έσοδα από τη Μόσχα, αφού μη ευρωπαϊκοί μεταφορείς θα κάλυπταν το κενό (Euronews, Factum). Η Βιέννη, παράλληλα, επανέφερε αίτημα για περίπου 2 δισ. ευρώ δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ώστε να περιοριστεί η ζημία στη Raiffeisen Bank International, τη μεγαλύτερη δυτική τράπεζα που έχει απομείνει με βαρύ αποτύπωμα στη ρωσική αγορά (EUalive, english.nv.ua).

Γιατί ο ελληνικός στόλος έχει τόσο βάρος; Επειδή δεν είναι απλά δεξαμενόπλοια. Τα Arc7 είναι εξειδικευμένα ice-class πλοία, δηλαδή ενισχυμένα για να σπάνε αρκτικό πάγο, φτιαγμένα να εξυπηρετούν το Yamal. Δεν αντικαθίστανται εύκολα ούτε επανατοποθετούνται αλλού χωρίς μεγάλη απώλεια αξίας. Αυτό τα κάνει πραγματικό σημείο συμφόρησης στη ρωσική εφοδιαστική αλυσίδα. Γι' αυτό και η κρίσιμη κύρωση δεν είναι η απαγόρευση εισαγωγών από το 2027, αλλά το να μην επιτρέπεται σε ευρωπαϊκές εταιρείες να μεταφέρουν ρωσικό LNG οπουδήποτε στον κόσμο (gCaptain, The Maritime Executive).

Το μενού υποχώρησης

Εδώ φαίνεται η πραγματική είδηση. Η Κομισιόν δεν συζητά πλέον μικροδιορθώσεις, αλλά ένα κανονικό μενού υποχώρησης με τρεις επιλογές: μια 24μηνη μεταβατική περίοδο πριν ενεργοποιηθεί ο περιορισμός στις μεταφορτώσεις, πλήρη αφαίρεση του μέτρου για το LNG, ή εγκατάλειψη ολόκληρου του 21ου πακέτου (RBC Ukraine). Δημόσιο επίσημο κείμενο της Επιτροπής που να τα απαριθμεί αυτούσια δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Το ίχνος περνά μέσω διαρροών και ρεπορτάζ, με το MLex να επιβεβαιώνει μόνο την αναβολή της απόφασης έως τις 23 Ιουλίου (MLex).

Κανένα από τα τρία σενάρια δεν εξαφανίζει το κόστος. Αλλάζει μόνο ποιος το σηκώνει. Η 24μηνη εξαίρεση μεταθέτει το βάρος από τις ευρωπαϊκές ναυτιλιακές πίσω στη μειωμένη πίεση προς τα ρωσικά έσοδα. Αφήνει τον ρωσικό ενεργειακό κολοσσό Novatek, που εκμεταλλεύεται το Yamal, να κερδίσει χρόνο προσαρμογής, να συντηρήσει τον στόλο του και να κρατήσει λειτουργικές τις ροές του (Politico, Dow Jones). Η αφαίρεση του μέτρου προστατεύει καθαρότερα τα εθνικά συμφέροντα. Η κατάρρευση όλου του πακέτου είναι το μεγαλύτερο δώρο στη Μόσχα.

Η 24μηνη εξαίρεση, αν περάσει, είναι η πιο εύγλωττη απόδειξη. Όταν η κύρωση σταματά να είναι σύμβολο και αρχίζει να κοστίζει σε έναν Έλληνα εφοπλιστή και μια αυστριακή τράπεζα, οι Βρυξέλλες δεν αλλάζουν τον στόχο, αλλάζουν το ρολόι. Και δύο χρόνια αναβολής είναι, στην πράξη, δύο χρόνια που η Ρωσία κρατά ανοιχτή τη στρόφιγγα με ευρωπαϊκά πλοία.