Πάγωμα για 440 κιλά ιρανικού ουρανίου: Η νέα αμερικανική πρόταση μέσω Πακιστάν

440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% βρίσκονται στο κέντρο της νέας διαπραγμάτευσης με το Ιράν. Η ποσότητα αυτή, αν εμπλουτιστεί περαιτέρω και οπλοποιηθεί, θα μπορούσε θεωρητικά να δώσει υλικό για έως 10 βόμβες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Τεχεράνη έχει σήμερα πυρηνικό όπλο (Arab News/AP). Η αρχιτεκτονική αποτροπής που στήνεται γύρω από αυτή την κρίση περιλαμβάνει ήδη τη Σούδα, τους ελληνικούς Patriot στη Σαουδική Αραβία και την αποστολή στον Ορμούζ.

Η αμερικανική ιδέα που συζητείται δεν είναι μεγάλη ειρηνευτική συμφωνία. Είναι ένα τεχνικό πάγωμα: μορατόριουμ στον εμπλουτισμό, απομάκρυνση ή αραίωση του αποθέματος στο 60%, αυστηρότερες επιθεωρήσεις της IAEA και περιορισμοί στις εγκαταστάσεις Fordow και Natanz, με αντάλλαγμα σταδιακή χαλάρωση κυρώσεων (Euronews). Η Ουάσιγκτον θέλει να κλειδώσει τον χρόνο: να μειώσει τον κίνδυνο γρήγορης πυρηνικής εξόδου και να ξαναβάλει επιθεωρητές εκεί όπου η εικόνα έχει θολώσει.

Η δυσκολία είναι ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν είναι μόνο εγκαταστάσεις και βαρέλια ουρανίου. Είναι τεχνογνωσία, πολιτική ισχύς και εσωτερική νομιμοποίηση. Το 60% δεν είναι weapons-grade, αλλά βρίσκεται πολύ πιο κοντά τεχνικά στο 90% από ό,τι το καύσιμο πολιτικών αντιδραστήρων, που κινείται περίπου στο 3%-5% (Euronews). Γι’ αυτό ένα πάγωμα χωρίς επιθεωρήσεις και χωρίς σαφή διαχείριση του αποθέματος θα ήταν περισσότερο πολιτική δήλωση παρά ελεγχόμενη συμφωνία.

Η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτή την πόρτα, αλλά με γλώσσα δυσπιστίας. Ο Abbas Araghchi είπε στο Νέο Δελχί στις 15 Μαΐου ότι το Ιράν «δεν εμπιστεύεται» τις ΗΠΑ, αλλά θα διαπραγματευτεί αν η άλλη πλευρά δείξει σοβαρότητα για μια «δίκαιη και ισορροπημένη» συμφωνία (Reuters/WKZO, AP/New Indian Express). Η δημόσια φαρσί γραμμή κινείται στο ίδιο μοτίβο: η Τεχεράνη δηλώνει έτοιμη και για πόλεμο και για διαπραγμάτευση, ανάλογα με τη συμπεριφορά των Αμερικανών (Defa Press).

Ο ρόλος του Πακιστάν δεν είναι διακοσμητικός. Ο στρατός του Ισλαμαμπάντ μιλά με την Τεχεράνη, την Ουάσιγκτον, το Ριάντ και το Πεκίνο. Ο Shehbaz Sharif είπε ότι το Ιράν έστειλε απάντηση σε αμερικανική πρόταση «μέσω του Πακιστάν» (Dawn). Ο Pezeshkian επαίνεσε δημόσια τον Asim Munir και τον Sharif για τη μεσολάβηση (President.ir). Αυτό δείχνει κανάλι επικοινωνίας. Δεν αποδεικνύει ότι το Ισλαμαμπάντ μπορεί να δεσμεύσει τους Φρουρούς της Επανάστασης στην εφαρμογή.

Τα συμφέροντα του Πακιστάν εξηγούν και τη χρησιμότητα και το όριό του. Θέλει εμπόριο με το Ιράν έως 10 δισ. δολάρια, χρειάζεται τις οικονομίες του Κόλπου και κινείται κάτω από κινεζική στρατηγική ομπρέλα μέσω CPEC (Arab News). Άρα μπορεί να μεταφέρει μηνύματα, να κρατά δίαυλο και να αγοράζει χρόνο. Δεν είναι εγγυητής τελικής συμμόρφωσης.

Η Κίνα στηρίζει αυτόν τον μηχανισμό γιατί το Πακιστάν είναι κρίσιμος διάδρομος επιρροής της. Το CPEC δεν είναι απλώς έργο υποδομών. Είναι η κινεζική είσοδος στον Ινδικό Ωκεανό και ένας τρόπος να συνδεθεί η δυτική Κίνα με λιμάνια, ενέργεια και αγορές εκτός του αμερικανικού ναυτικού ελέγχου. Μια κρίση στον Ορμούζ απειλεί τις ενεργειακές ροές που χρειάζεται το Πεκίνο. Μια διαπραγμάτευση που περνά από το Πακιστάν, αντίθετα, αυξάνει το κινεζικό διπλωματικό βάρος απέναντι στις ΗΠΑ (Global Times).

Για την Αθήνα, η πρακτική εικόνα είναι καθαρότερη από τη ρητορική. Η Σούδα παραμένει κόμβος της αμερικανοελληνικής συνεργασίας, με την Ουάσιγκτον να περιγράφει την Ελλάδα ως «essential partner» (Pappas House). Η ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία παραμένει μέρος της περιφερειακής αντιαεροπορικής άμυνας (Zougla). Στις 12 Μαΐου, η Ελλάδα συνυπέγραψε δήλωση για πολυεθνική στρατιωτική αποστολή στον Ορμούζ, με στήριξη στην πολιτική ναυσιπλοΐα και δυνατότητες ναρκαλιείας (UK Government).

Η θεσμική ρητορική του Araghchi και οι προτάσεις παγώματος που μεταφέρει το Πακιστάν σκοντάφτουν σε ένα κενό: σήμερα, ρητή έγκριση από τους Φρουρούς της Επανάστασης δεν έχει εμφανιστεί.