Το ντίζελ +27%, η αντλία στα 2€

Η αμόλυβδη έφτασε στα 1,982 ευρώ το λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης στα 1,966 στις 21 Ιουλίου, μια ανάσα από το ψυχολογικό όριο των 2 ευρώ (News247). Στα νησιά το όριο έχει ήδη σπάσει: στις Κυκλάδες η αμόλυβδη κινείται γύρω στα 2,223 ευρώ και στα Δωδεκάνησα στα 2,10, με τιμές πάνω από 2 ευρώ σε 15 νομούς (iEidiseis). Για τον οδηγό, το ερώτημα είναι πρακτικό: πώς φτάσαμε ξανά εδώ, τρεις μόλις εβδομάδες αφότου η κυβέρνηση ανακοίνωσε έκπτωση στην αντλία;

Η απάντηση αρχίζει έξω από την Ελλάδα. Το Brent ανέβηκε από περίπου 83 δολάρια το βαρέλι στα μέσα Ιουλίου προς τα 88-91 δολάρια, καθώς οι εντάσεις ΗΠΑ-Ιράν πρόσθεσαν ένα γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου, δηλαδή μια επιπλέον τιμή φόβου πάνω από όσα δικαιολογούν η προσφορά και η ζήτηση (CNBC). Η πίεση δεν αφορά μόνο το αργό. Το πραγματικό σφίξιμο είναι στα έτοιμα καύσιμα, στη βενζίνη και ιδίως στο diesel, όπου το περιθώριο διύλισης (η διαφορά ανάμεσα στην αξία του καυσίμου και στην τιμή του αργού) έχει εκτιναχθεί πολύ πάνω από τον μέσο όρο πενταετίας (EIA).

Αυτό εξηγεί γιατί η έκπτωση εξατμίστηκε. Στις 11 Ιουλίου, τα δύο ελληνικά διυλιστήρια δεσμεύτηκαν να δώσουν 40 εκατ. ευρώ για μείωση 10 λεπτών στη βενζίνη και 5 λεπτών στο diesel έως το τέλος Αυγούστου (To Brief). Το ανοδικό κύμα τη ρούφηξε σχεδόν αμέσως. Η τιμή αμόλυβδης της HELLENiQ Energy ανέβηκε από 1.435,482 ευρώ ανά κυβικό στις 18 Ιουλίου σε 1.452,292 ευρώ στις 21 Ιουλίου, περίπου 17 ευρώ σε τέσσερις μέρες (TheTOC). Η Ομοσπονδία Βενζινοπωλών ανέφερε ότι η πρώτη πραγματική μείωση ήταν μόλις 8,68 λεπτά στη βενζίνη και 1,61 λεπτά στο diesel (in.gr).

Το diesel είναι η πραγματική ιστορία

Πίσω από τον τίτλο «βενζίνη στα 2 ευρώ» κρύβεται ένας αριθμός που εκπλήσσει. Από 1 έως 23 Ιουλίου, το diesel ανέβηκε κατά 0,433 ευρώ το λίτρο, ή 27,6%, σχεδόν διπλάσια ποσοστιαία αύξηση από την αμόλυβδη, που κινήθηκε κατά 0,245 ευρώ. Έτσι, στις 23 Ιουλίου το πετρέλαιο κίνησης (1,998 ευρώ) ξεπέρασε πλέον τη βενζίνη (1,996 ευρώ), αντιστρέφοντας τη σχέση που ίσχυε δύο μέρες νωρίτερα (in.gr). Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια: το diesel κινεί φορτηγά, αγροτικά μηχανήματα και μεταφορές, άρα το σοκ περνά στα ράφια και στην παραγωγή, όχι μόνο στο ρεζερβουάρ του ΙΧ.

Η δομή της ελληνικής τιμής εξηγεί γιατί ένα διεθνές σοκ φτάνει τόσο άμεσα στην αντλία. Οι έμμεσοι φόροι είναι περίπου το 60% της τελικής τιμής της βενζίνης (To Brief). Ο ΕΦΚ είναι σταθερό ποσό ανά λίτρο και δεν κινείται χωρίς πολιτική απόφαση. Ο ΦΠΑ, αντίθετα, είναι ποσοστό: όταν ανεβαίνει η καθαρή αξία του καυσίμου, ανεβαίνει αυτόματα και το ποσό ΦΠΑ που εισπράττει το κράτος (European Commission).

Γι' αυτό η άνοδος περνά γρήγορα, ενώ η πτώση αργεί. Η χονδρική ενσωματώνει αμέσως κάθε διεθνή αύξηση, γιατί πρέπει να καλύψει το κόστος αναπλήρωσης των αποθεμάτων της. Όταν όμως οι διεθνείς τιμές υποχωρούν, οι μειώσεις σκοντάφτουν σε αποθέματα που αγοράστηκαν ακριβότερα και περνούν στον καταναλωτή με καθυστέρηση.

Εδώ μπαίνει το επόμενο μέτρο. Ο εκπρόσωπος του ΥΠΟΙΚ Όμηρος Τσάπαλος άφησε ανοιχτό νέο Fuel Pass, θέτοντας ως προϋπόθεση το Brent πάνω από 100 δολάρια για σημαντικό διάστημα και τη μέση αμόλυβδη σταθερά πάνω από 2 ευρώ (Athens Magazine). Ο Κωστής Χατζηδάκης ανέφερε διαθέσιμο περιθώριο περίπου 200 εκατ. ευρώ, αφού έχουν ήδη δοθεί περίπου 800 εκατ. από την αρχή του έτους, με έμφαση στο diesel (Neakriti).

Ένα Fuel Pass δίνει γρήγορη ταμειακή ανάσα, αλλά επιδοτεί την κατανάλωση πάνω σε μια τιμή που παραμένει ακριβή, χωρίς να ρίχνει την ίδια την τιμή. Αφήνει εκτός όσους δεν έχουν αυτοκίνητο και πληρώνουν το σοκ έμμεσα, μέσα από τα ναύλα και τα τρόφιμα (European Commission). Τα 200 εκατ. είναι μια γρήγορη ένεση, αλλά δεν αλλάζουν το γεγονός ότι 6 στα 10 ευρώ κάθε γεμίσματος είναι φόροι που το κράτος εισπράττει, και μάλιστα αυξημένους όσο ανεβαίνει η τιμή.