Ανεβλήθη επ’ αόριστον η δίκη για τη Σύμβαση 717 – η απόφαση στα χέρια της Ευρώπης

Στις 8 Ιουνίου το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών ανέβαλε επ' αόριστον τη δίκη ελεγκτή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) για τη Σύμβαση 717, αυτή που αφορούσε τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση στο σιδηροδρομικό δίκτυο (News247). Με απλά λόγια, η ελληνική Δικαιοσύνη παραδέχεται ότι δεν μπορεί να κρίνει αν ο ελεγκτής παραβίασε το καθήκον του, προτού η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποφανθεί αν υπήρξε όντως έγκλημα στην ΕΡΓΟΣΕ. Για να καταλάβει κανείς γιατί φτάσαμε εδώ, πρέπει να δει πώς η ίδια υπόθεση μπήκε στο αρχείο στην Αθήνα και βγήκε μόνο όταν την τράβηξε η Ευρώπη.

Οι κατηγορούμενοι ήταν αρχικά δύο ελεγκτές της ΕΑΔ. Ο ένας απεβίωσε πριν προλάβει να ολοκληρωθεί η διαδικασία (To Brief), και η δίκη που ανεβλήθη αφορά πλέον τον επιζώντα.

Από το πόρισμα στο αρχείο

Η αφετηρία είναι το πόρισμα της ΕΑΔ, στις 27 Σεπτεμβρίου 2021. Το κείμενο δεν αθώωσε ασυζητητί κανέναν. Κατέγραψε «αναντίρρητα σημειωθείσες καθυστερήσεις» στην εκτέλεση της 717 και επιβάρυνση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων κατά 3,3 εκατ. ευρώ για το διάστημα Φεβρουαρίου 2019 με Οκτώβριο 2020 (Enikos). Έπειτα όμως έκανε το άλμα που σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο. Συμπέρανε ότι η υπόθεση δεν στοιχειοθετεί ποινική ευθύνη για τα όργανα της ΕΡΓΟΣΕ, επειδή δεν προέκυπτε πρόθεση (Iefimerida).

Η αλληλουχία είναι απλή. Το πόρισμα είπε «όχι δόλος». Με βάση αυτό, ο Εισαγγελέας Οικονομικού Εγκλήματος έκλεισε τον φάκελο τον Δεκέμβριο του 2021. Εκεί θα έμενε, αν τον Μάιο του 2022 δεν έφτανε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μια ανώνυμη καταγγελία. Τον Οκτώβριο του 2022 η ευρωπαϊκή υπηρεσία ζήτησε και ανέσυρε τη δικογραφία από το αρχείο, αναλαμβάνοντας αποκλειστική αρμοδιότητα (Documento, Dnews).

Γιατί η Αθήνα περιμένει τις Βρυξέλλες

Η διαφορά στην ανάγνωση είναι τεράστια. Εκεί που η ΕΑΔ δεν είδε δόλο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είδε απάτη, απιστία και ψευδή βεβαίωση. Στο κύριο σκέλος της κάλεσε 23 μη πολιτικά πρόσωπα: 14 υπαλλήλους της ΕΡΓΟΣΕ, 4 στελέχη της διαχειριστικής αρχής και 5 της αναδόχου κοινοπραξίας (Liberal). Ανοιχτό παραμένει και χωριστό σκέλος για αποζημίωση περίπου 2,7 εκατ. ευρώ προς την κοινοπραξία (Naftemporiki). Μιλάμε για έργο που υπογράφηκε το 2014, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2016 και χρηματοδότηση κατά 85% από το Ταμείο Συνοχής.

Εδώ κλειδώνει η εξάρτηση. Ο ελεγκτής κατηγορείται για παράβαση καθήκοντος, αδίκημα που κατά το άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα απαιτεί συγκεκριμένη παραβίαση υπηρεσιακού καθήκοντος με σκοπό παράνομου οφέλους ή βλάβης (efotopoulou.gr). Για να στοιχειοθετηθεί ότι κάλυψε υπαιτίους, πρέπει πρώτα να αποδειχθεί ότι υπήρχαν υπαίτιοι. Γι' αυτό το δικαστήριο κρίνει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει «μέχρι την περάτωση της ανάκρισης και την έκδοση αμετάκλητης απόφασης» για τη 717 (Protothema).

Εδώ αναδεικνύεται το θεσμικό παράδοξο. Στη δίκη των ελεγκτών το Ελληνικό Δημόσιο, μέσω του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, εμφανίστηκε υπέρ του κατηγορουμένου ελεγκτή. Στην κύρια δίκη των Τεμπών το ίδιο Δημόσιο ζητά να σταθεί υποστηρικτής της κατηγορίας, αλλά μόνο κατά 4 από τους 36 κατηγορούμενους (Dnews). Ποιος αποφάσισε τη νομική υπεράσπιση του ελεγκτή και με ποια αιτιολογία δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Η ανάσυρση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν είναι λοιπόν τεχνικό επεισόδιο. Είναι η απόδειξη ότι ο μόνος μηχανισμός που ξανάνοιξε αρχειοθετημένη υπόθεση των Τεμπών στάθηκε ευρωπαϊκός. Όταν η έρευνα αγγίζει πολιτικά πρόσωπα, προσκρούει στο άρθρο 86 του Συντάγματος και επιστρέφει στη Βουλή (EPPO).

Για τους συγγενείς, η αναβολή σημαίνει ότι ένα ξεχωριστό ακροατήριο, όπου θα κρινόταν αν ο ελεγκτικός μηχανισμός λειτούργησε πλημμελώς πριν την τραγωδία, μετατίθεται για άγνωστο χρόνο. Η Δικαιοσύνη όμως οφείλει κρίση εντός εύλογου χρόνου, τόσο κατά τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (eur-lex) όσο και κατά την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (echr.coe.int). Το ερώτημα που μένει είναι απλό: αν μια ελληνική υπόθεση χρειάστηκε την Ευρώπη για να μην ταφεί, ποιος εγγυάται ότι δεν θα ξαναταφεί την επόμενη φορά που δεν θα κοιτάζει κανείς από έξω;