Ρώσοι φαρσέρ παγίδεψαν τον σύμβουλο ασφαλείας του Μητσοτάκη

Ο Θάνος Ντόκος, σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, συνομίλησε μέσω βιντεοκλήσης με έναν άνθρωπο που νόμιζε ότι ήταν ο Ουκρανός ομόλογός του. Στην πορεία, ανέφερε ότι ο διοικητής της ΕΥΠ βρισκόταν εκείνες τις μέρες στο Κίεβο. Ο συνομιλητής του δεν ήταν Ουκρανός. Ήταν οι Ρώσοι φαρσέρ Vovan & Lexus, και το βίντεο κυκλοφορεί πλέον δημόσια (Euronews). Ο ίδιος φέρεται να πίστευε καθ' όλη τη διάρκεια ότι μιλά με ουκρανικούς αξιωματούχους (in.gr).

Το πιο ανησυχητικό στην υπόθεση δεν είναι ότι κάποιος έφτιαξε πειστική πλαστή ταυτότητα. Είναι ότι ο ανώτατος σύμβουλος ασφαλείας της χώρας κάθισε σε μια κλήση υψηλού ρίσκου χωρίς να έχει επιβεβαιώσει, με κανέναν ανεξάρτητο τρόπο, ποιος βρισκόταν στην άλλη άκρη. Το Μαξίμου μιλά για «υβριδική επίθεση» με χρήση προηγμένης τεχνητής νοημοσύνης και διαβεβαιώνει ότι δεν διέρρευσαν απόρρητα (Newsit). Αυτή είναι η κυβερνητική εκδοχή, όχι ανεξάρτητο τεχνικό πόρισμα. Και ακολουθεί ένα μοτίβο που έχουμε ξαναδεί: όταν ένα περιστατικό ακουμπά την εθνική ασφάλεια, η συζήτηση μετατοπίζεται από το «ποιος αποφάσισε και ποιος ελέγχει» στο «δεν κινδύνευσε τίποτα», όπως ακριβώς στην υπόθεση Predator (Το Βήμα).

Ποιοι είναι οι Vovan & Lexus

Ο Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ και ο Αλεξέι Στολιάροφ αυτοπαρουσιάζονται ως «πρανκ-δημοσιογράφοι» και περιγράφουν τη μέθοδό τους ως καθαρό social engineering, δηλαδή χειραγώγηση ανθρώπων και όχι διάρρηξη συστημάτων. Από το 2023 έχουν δική τους εκπομπή στο ρωσικό κρατικό Channel One, και οργανώσεις ελέγχου παραπληροφόρησης τους εντάσσουν σε ρωσικές επιχειρήσεις πληροφοριακής χειραγώγησης (StopFake). Δεν είναι ερασιτέχνες που έπεσαν τυχαία πάνω σε έναν Έλληνα αξιωματούχο. Η λίστα των στόχων τους περιλαμβάνει τον Βρετανό υπουργό Άμυνας Ben Wallace, τον David Cameron, την Giorgia Meloni, την Christine Lagarde και τον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Jerome Powell (RTVI). Κάθε φορά το ίδιο μοτίβο: ψεύτικη ταυτότητα, δημοσίευση επιλεγμένων αποσπασμάτων, τροφοδότηση ρωσικών αφηγημάτων περί «κόπωσης» της Δύσης από την Ουκρανία (ERR).

Εδώ ακριβώς μεγαλώνει η αστοχία, δεν μικραίνει. Η μέθοδος δεν ήταν απλώς γνωστή, ήταν καταγεγραμμένη σε δεκάδες περιπτώσεις δυτικών ηγετών. Στη Βαλτική, ο κορυφαίος σύμβουλος του Λιθουανού προέδρου έχει πει δημόσια ότι θεωρεί τις επιχειρήσεις αυτές πιθανή δουλειά ρωσικών υπηρεσιών, επικαλούμενος την επαγγελματική εκτέλεση και πιθανή χρήση τεχνητής νοημοσύνης για κλωνοποίηση φωνής (LRT). Το κράτος που είχε κάθε λόγο να γνωρίζει το μοτίβο, έπεσε στο μοτίβο.

Γιατί το «ήταν AI» δεν αρκεί

Τα δημόσια πρότυπα ασφαλείας λένε το αντίθετο απ' ό,τι υπονοεί η κυβερνητική γραμμή. Το αμερικανικό FBI προειδοποιεί ρητά ότι κακόβουλοι δρώντες παριστάνουν ανώτερους αξιωματούχους με φωνή παραγόμενη από τεχνητή νοημοσύνη, και συνιστά επιβεβαίωση της επαφής μέσω ήδη γνωστού, ανεξάρτητα επαληθευμένου καναλιού, όχι μέσω του ίδιου του ύποπτου καναλιού (FBI IC3). Οι οδηγίες του βρετανικού Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας (NCSC) για βιντεοκλήσεις ζητούν ελεγχόμενους κωδικούς σύνδεσης, ταυτοποιημένους συμμετέχοντες και περιορισμένη διάδοση των συνδέσμων (NCSC).

Με απλά λόγια: όσο πιο πειστική γίνεται η πλαστογράφηση, τόσο πιο απαραίτητη γίνεται η επαλήθευση εκτός καναλιού. Το πραγματικό ερώτημα για το Μαξίμου δεν είναι αν το πλαστό βίντεο (deepfake) ήταν καλό. Είναι αν υπάρχουν αρχεία καταγραφής (logs): ποιος ενέκρινε την κλήση, ποιο γραφείο έλεγξε τον συνομιλητή, αν έγινε επαλήθευση με κλήση επιστροφής (call-back) σε επιβεβαιωμένη ουκρανική επαφή.

Η επιλογή του προσώπου δεν ήταν τυχαία. Οι φαρσέρ φόρεσαν το πρόσωπο του Ρουστέμ Ουμέροφ, γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της Ουκρανίας (Ukrainska Pravda). Η ελληνοουκρανική συνεργασία σε άμυνα και πληροφορίες είναι δημόσια, κατοχυρωμένη σε διμερή συμφωνία δεκαετούς ορίζοντα (Verkhovna Rada). Αυτό ακριβώς κάνει τη μίμηση συμμάχου τόσο αποτελεσματική. Ο επιτιθέμενος δεν σπάει σύστημα, εκμεταλλεύεται την κανονικότητα της συνεργασίας ώστε κάθε επόμενη πραγματική επαφή να γίνεται πιο καχύποπτη.

Στο εσωτερικό, το ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίζει την παραίτηση Ντόκου «μονόδρομο» (iefimerida), ενώ ο Αντώνης Σαμαράς πιέζει από τα δεξιά ρωτώντας «Ο κ. Ντόκος είναι ακόμα στη θέση του;» (in.gr). Το πραγματικό διακύβευμα, όμως, δεν είναι το πρόσωπο. Είναι αν η «εθνική ασφάλεια» θα λειτουργήσει ξανά ως ασπίδα που περιγράφει το πρόβλημα αλλά θολώνει την αλυσίδα ευθύνης. Αν το Μαξίμου δεν παρουσιάσει αρχεία καταγραφής, διαδικασία ταυτοποίησης και εσωτερικό έλεγχο, η υπόθεση δεν θα κλείσει με μια τεχνική εξήγηση. Θα ενταχθεί στο ίδιο μοτίβο σιωπής.