Καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου: μισό φτιαγμένο, χωρίς εντολή να τελειώσει

Ο Great Sea Interconnector, το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο που θα ένωνε για πρώτη φορά την Κύπρο με το ευρωπαϊκό δίκτυο μέσω Κρήτης, είναι ήδη μισοφτιαγμένος: έχουν πληρωθεί 251,4 εκατ. ευρώ στον κατασκευαστή Nexans και έχει παραχθεί μεγάλο μέρος του καλωδίου. Όμως η πλήρης εντολή κατασκευής δεν έχει δοθεί, και το έργο, που έχει ήδη λάβει περίπου 658 εκατ. ευρώ ευρωπαϊκής επιχορήγησης (European Commission), μπαίνει σε παρατεταμένη αναμονή. Το εμπόδιο δεν είναι το εργοστάσιο. Είναι σφραγίδες που δεν έχουν πέσει στη Λευκωσία.

Η εικόνα του έργου διαψεύδει την ιδέα ότι μιλάμε για σχέδιο στο χαρτί. Έως το τέλος του 2024 είχαν κατασκευαστεί 160 χλμ. υποβρυχίου καλωδίου και άλλα 80 χλμ. βρίσκονταν σε παραγωγή, με τις πληρωμές στη Nexans να φτάνουν τα 251,4 εκατ. ευρώ ως τις 30 Απριλίου 2025 (IPTO Sustainability Report 2024). Το ίδιο το εταιρικό έγγραφο του ομίλου ΑΔΜΗΕ αποκαλύπτει το πρόβλημα: η σύμβαση για το καλώδιο έχει συμβατική αξία περίπου 1,4 δισ. ευρώ συν ΦΠΑ, αλλά όσο δεν εκδίδεται το Full Notice to Proceed (η πλήρης εντολή να τρέξει όλο το συμβατικό αντικείμενο, όχι μόνο προπαρασκευαστικές εργασίες), «δεν γεννάται υποχρέωση» για το υπόλοιπο ποσό (Project Argus). Με απλά λόγια: ο ΑΔΜΗΕ έχει πληρώσει το ένα κομμάτι, αλλά δεν έχει πατήσει το κουμπί για τα υπόλοιπα 1,4 δισ. ευρώ.

Γιατί δεν πέφτει η υπογραφή

Το κουμπί δεν πατιέται επειδή στην Κύπρο δεν έχει κλειδώσει το πιο βασικό ερώτημα κάθε μεγάλου έργου: ποιος πληρώνει τι, πότε, και με ποια απόδοση. Η κυπριακή ρυθμιστική αρχή ΡΑΕΚ ενέκρινε στις 31 Ιουλίου 2025 μόλις 25 εκατ. ευρώ για το 2025, αναγνωρίζοντας ως δικαιολογημένες δαπάνες μόνο 82 εκατ. ευρώ (Cyprus Mail). Ο ΑΔΜΗΕ όμως επικαλείται πιστοποιημένες δαπάνες κοντά στα 251 εκατ. ευρώ και υπέβαλε ένσταση κατά της απόφασης 280/25 (CNA). Αυτό το χάσμα, ανάμεσα σε ό,τι πλήρωσε ο ΑΔΜΗΕ και σε ό,τι δέχεται να αναγνωρίσει ο Κύπριος ρυθμιστής, είναι η καρδιά του μπλοκαρίσματος.

Πάνω σε αυτό μπαίνει η πολιτική. Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου δήλωσε ότι η εκταμίευση των 25 εκατ. ευρώ είναι «θέμα μεταξύ των δύο κυβερνήσεων», ενώ ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός είπε ευθέως ότι μελέτες δείχνουν πως το έργο «δεν είναι βιώσιμο» (Cyprus Mail). Από την ελληνική πλευρά, η διαχείριση περνά πλέον σε επίπεδο Μαξίμου, με τον Σταύρο Παπασταύρου και τον Νίκο Τσάφο, μετά τη μεταβίβαση των αδειών στον ΑΔΜΗΕ με τις αποφάσεις 302 και 303/2025 (Politis).

Τι λέει πραγματικά η Nexans

Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί η εικόνα διαστρεβλώθηκε. Η Nexans δεν ανακοίνωσε επίσημα «διετή αναβολή» με νέα ημερομηνία. Στα αποτελέσματα εξαμήνου της 29ης Ιουλίου 2026 δήλωσε ότι το guidance «δεν προϋποθέτει εκτέλεση του Great Sea Interconnector μέσα στο 2026», κρατώντας 1,2 δισ. ευρώ σχετικό backlog (Nexans H1 2026). Το «σχεδόν δύο χρόνια» προήλθε από προφορική δήλωση του CEO Julien Hueber σε δημοσιογράφους: η εταιρεία βάζει άλλο ελληνικό έργο να γεμίσει τη γραμμή παραγωγής της για 18 έως 24 μήνες, ανοίγοντας έτσι παράθυρο για πολιτική λύση στο GSI (Boursorama/AFP).

Δεν υπάρχει δημόσια τεκμηρίωση ότι η Nexans αδυνατεί τεχνικά. Ο ίδιος όμιλος μόλις εγκαινίασε τρίτο καλωδιοπλοίο και ολοκλήρωσε πόντιση HVDC καλωδίου σε βάθος 2.150 μέτρων στο Tyrrhenian Link (Nexans Electra). Στο πεδίο υπάρχει γεωπολιτικό ρίσκο, με τουρκικά πολεμικά πλοία να έχουν εμποδίσει έρευνες κοντά στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024 (DW), αλλά η ίδια η εταιρεία μιλά για αναπρογραμματισμό λόγω «εξωτερικών εξελίξεων», χωρίς να κατονομάζει την Τουρκία (Nexans).

Η ουσία της απόφασης Nexans είναι πρακτική και κρύα. Δέσμευσε τη γραμμή παραγωγής της για ένα άλλο έργο επί 18 έως 24 μήνες. Αυτός ο χρόνος δεν είναι εκτίμηση για το πότε ξαναρχίζει το καλώδιο. Είναι το χρονόμετρο που έχουν Αθήνα και Λευκωσία για να συμφωνήσουν ποιος αναγνωρίζει το κόστος και ποιος πληρώνει το ρίσκο, πριν το ήδη πληρωμένο μισό καλώδιο μείνει άχρηστο χωρίς το άλλο του μισό.