Κατάρρευση στο Μάλι: Πώς οι τζιχαντιστές ανοίγουν μεταναστευτικό διάδρομο στην Κρήτη

Στις 25 Απριλίου, λίγο πριν τις έξι το πρωί, η al-Qaeda και οι αυτονομιστές Τουαρέγκ χτύπησαν την ίδια στιγμή πέντε πόλεις του Μάλι, σε εκατοντάδες χιλιόμετρα απόσταση μεταξύ τους. Στο Κάτι, δεκαπέντε χιλιόμετρα από το Μπαμακό, οι εκρήξεις άγγιξαν την κατοικία του ίδιου του Υπουργού Άμυνας. Το αεροδρόμιο της πρωτεύουσας έκλεισε. Στο μακρινό Κιντάλ, οι αντάρτες κινούνταν ανενόχλητοι (Reuters).

Η συμμαχία μοιάζει παράλογη. Οι τζιχαντιστές της JNIM θέλουν χαλιφάτο, το Front de Libération de l'Azawad θέλει κοσμικό εθνικό κράτος. Τους ενώνει όμως ένας κοινός εχθρός: η χούντα του στρατηγού Assimi Goïta και οι Ρώσοι πάτρωνές της.

Ο μύθος που κατέρρευσε

Για τέσσερα χρόνια, η Μόσχα πούλαγε ασφάλεια. Η Wagner, μετονομασμένη σε Africa Corps το 2025, υποτίθεται ότι θα έκανε αυτό που η Γαλλία δεν κατάφερε. Στις 25 Απριλίου, Ρώσοι μαχητές βρέθηκαν αποκλεισμένοι στο πρώην κλιμάκιο του ΟΗΕ στο Κιντάλ, θεατές της κατάρρευσης. Μεταξύ 2024 και 2025, η Wagner και ο μαλιανός στρατός σκότωσαν 1.440 αμάχους, τέσσερις φορές περισσότερους από τη JNIM (ADF Magazine). Η τζιχαντιστική επιρροή επεκτάθηκε αντί να συρρικνωθεί.

Το αποτέλεσμα φαίνεται και στην αντλία. Από τον Σεπτέμβριο 2025, η JNIM έχει καταστρέψει 339 βυτιοφόρα καυσίμων στους δρόμους που τροφοδοτούν την πρωτεύουσα. Από τα 700 βενζινάδικα του Μπαμακό, μόλις 110 παρέμεναν σε λειτουργία πριν τις επιθέσεις της Παρασκευής (MDMG Sahel).

Ο διάδρομος Tobruk-Κρήτη

Όταν μια πρωτεύουσα μένει χωρίς καύσιμα και οι Ρώσοι «εγγυητές» κλειδώνονται σε προκεχωρημένα φυλάκια, η μετανάστευση δεν αποκτά απλώς ταχύτητα. Αλλάζει διαδρομή. Όσοι φεύγουν από Μάλι, Νίγηρα και Σουδάν δεν περνούν πλέον μέσω Τυνησίας. Κατευθύνονται ανατολικά, προς την ανατολική Λιβύη του Χάφταρ, και από εκεί απευθείας προς τη νότια Κρήτη.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη μετατόπιση. Το 2024, 4.897 άνθρωποι έφτασαν από τη Λιβύη στην Ελλάδα, εξαπλάσιοι του 2023. Μέχρι τις 23 Απριλίου 2026, οι περίπου 2.300 αφίξεις στην Κρήτη αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο όλων των ακανόνιστων εισόδων στη χώρα (LibyaReview).

Αυτή η πίεση συναντά ένα ευρωπαϊκό κενό ισχύος. Η EUTM Mali, η αποστολή εκπαίδευσης του μαλιανού στρατού, ξόδεψε ένδεκα χρόνια και πάνω από 200 εκατ. ευρώ πριν τερματιστεί χωρίς αποτέλεσμα (OpenDemocracy). Οι ίδιοι οι στρατιώτες που εκπαίδευσε η ΕΕ, εκτέλεσαν το πραξικόπημα που κάλεσε τη Wagner. Η Γαλλία διώχθηκε, η Ευρώπη αποχώρησε, η Ρωσία απέτυχε.

Η Αθήνα παραμένει εξαρτημένη από μια ευρωπαϊκή στρατηγική στο Σαχέλ που δεν υπάρχει πια, ενώ τα ελληνικά παράκτια τμήματα διαχειρίζονται τις συνέπειες μόνα τους. Το πραξικόπημα της Παρασκευής στο Μπαμακό δεν θα φανεί στις δηλώσεις της Κομισιόν. Θα φανεί τον Ιούνιο, στις βάρκες που θα προσεγγίσουν τα Σφακιά.