Δύο παραιτήσεις στη Λέσβο, ανοιχτός ο λογαριασμός της ζημιάς

Χθες στη Μυτιλήνη, σε συνεδρίαση της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, η διαχείριση του αφθώδους πυρετού έχασε δύο από τα πρόσωπά της. Παραιτήθηκαν η αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα Αναστασία Αντωνέλλη και ο επικεφαλής της Κτηνιατρικής Στράτος Τσομπανέλλης, και ο περιφερειάρχης Κώστας Μουτζούρης έκανε δεκτές τις παραιτήσεις (ΕΡΤ, StoNisi). Ο αφθώδης πυρετός, η εξαιρετικά μεταδοτική νόσος που σαρώνει τα αιγοπρόβατα του νησιού από τον Μάρτιο, αφήνει πίσω του έναν λογαριασμό που αφορά κάθε κτηνοτρόφο: πόσα από όσα έχασε του τα επιστρέφει το κράτος, και τι μένει ανοιχτό.

Η συνεδρίαση ξέφυγε από τον έλεγχο όταν δεκάδες κτηνοτρόφοι μπήκαν στην αίθουσα, ζητώντας απαντήσεις για τις αποζημιώσεις, τις μαζικές θανατώσεις και το αίτημά τους για εμβολιασμό αντί για σφαγές, «όπως στην Κύπρο» (NewsIT). Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάσης Καββαδάς, μέσω τηλεδιάσκεψης, χαρακτήρισε τη στρατηγική «επιστημονικό ζήτημα» και παραδέχθηκε ότι η κρίσιμη υπουργική απόφαση για μέρος των αποζημιώσεων εκκρεμεί ακόμη (ΕΡΤ). Υπό την πίεση, το Συμβούλιο ανακοίνωσε προσωρινό «φρένο» στους ελέγχους και τις θανατώσεις ώσπου να κατέβει ο Καββαδάς στο νησί, στις 6 Σεπτεμβρίου (Dnews). Είναι η ίδια απόγνωση που είχε φέρει τον Απρίλιο τους κτηνοτρόφους να αποκλείσουν το λιμάνι της Μυτιλήνης (To Brief).

Την ίδια ημέρα, το υπουργείο ανακοίνωσε στήριξη «άνω των 7 εκατ. ευρώ» για τη Λέσβο. Το νούμερο ακούγεται μεγάλο, όμως δεν είναι μία αποζημίωση που μπαίνει στον λογαριασμό ενός κτηνοτρόφου. Είναι περίπου 7,4 εκατ. από τρεις εντελώς διαφορετικές ροές: 3,5 εκατ. για το θανατωμένο ζωικό κεφάλαιο, 1,3 εκατ. για αναπλήρωση εισοδήματος και 2,6 εκατ. που πήγαν σε 15 τυροκομικές επιχειρήσεις (Mononews). Δηλαδή το ένα τρίτο του «πακέτου» δεν αγγίζει καν τους κτηνοτρόφους: κατευθύνεται στη μεταποίηση, όπου το ειδικό πρόγραμμα για τα τυροκομεία φτάνει έως 8 εκατ. ευρώ (Ελεύθερος Τύπος).

Και τα δύο σκέλη που πράγματι φτάνουν στον στάβλο μετρούν διαφορετικά πράγματα. Η αποζημίωση για τα θανατωμένα ζώα είναι η πιο απτή: στη Λέσβο καταβλήθηκαν 2,84 εκατ. ευρώ για 17.285 ζώα σε 73 εκμεταλλεύσεις, δηλαδή περίπου 164 ευρώ ανά ζώο κατά μέσο όρο (Agrotypos, OT). Είναι το τεκμηριωμένο κομμάτι του 3,5 εκατ. που ανακοινώνει το υπουργείο, με τη διαφορά μεταξύ των δύο να μη λύνεται ακόμη δημόσια με έγγραφο πληρωμής. Η αναπλήρωση εισοδήματος είναι πολύ πιο ισχνή, και τα 1,3 εκατ. δεν είναι καν κονδύλι Λέσβου: είναι το μερίδιο του Βορείου Αιγαίου σε μια πανελλαδική απόφαση 16,8 εκατ. για τρεις επιζωοτίες (Νεακρίτη). Η απόφαση δίνει 70 ευρώ τον χρόνο ανά ενήλικο πρόβατο ή αίγα, και για το πρώτο εξάμηνο του 2026 το μισό, γύρω στα 35 ευρώ (Nomotelia). Για να καταλάβει κανείς τι σημαίνει: 35 ευρώ είναι η αξία μόλις 21 έως 23 κιλών πρόβειου γάλακτος στις τιμές της αγοράς (Agrotypos), ένα κλάσμα από όσα θα έβγαζε το ζώο σε μια ολόκληρη γαλακτική περίοδο.

Κι εδώ φαίνεται το πραγματικό μέγεθος του άδειου στάβλου. Τον Μάιο του 2025 στη Λέσβο παραδόθηκαν 7.497 τόνοι πρόβειου γάλακτος· έναν χρόνο μετά, τον Μάιο του 2026, μόλις 5.354 τόνοι, με 493 λιγότερους προβατοτρόφους να εμφανίζονται στις παραδόσεις (StoNisi). Αυτοί οι κτηνοτρόφοι δεν έχασαν μόνο τα ζώα και ένα εξάμηνο εισοδήματος. Χάνουν το κόστος για τις ζωοτροφές (μέτρο που ανακοινώθηκε, αλλά η απόφασή του «αναμένεται» ακόμη) και κυρίως τον χρόνο και τα χρήματα για να ξαναχτίσουν κοπάδι, για το οποίο δεν υπάρχει προς το παρόν εγκεκριμένο πρόγραμμα (OT). Πρώτα πρέπει να περάσουν 30 έως 90 ημέρες χωρίς νέο κρούσμα, και μόνο μετά αρχίζει η αγορά νέων ζώων και ο βιολογικός χρόνος μέχρι να ξαναγίνει παραγωγικός ο στάβλος (in.gr).

Και στα δύο μέτωπα, η ανακοίνωση δεν είναι ακόμη πραγματικότητα. Στα χρήματα, το «εγκρίθηκε» δεν είναι απόδειξη ότι μπήκαν στον λογαριασμό: για το εισόδημα, η ανακοίνωση της 27ης Αυγούστου λέει πως τα ποσά θα φανούν εντός μίας έως τριών εργάσιμων ημερών (SKAI). Στη διαχείριση, το «φρένο» στις θανατώσεις είναι πολιτική δέσμευση του περιφερειάρχη, όχι εκτελεστή κτηνιατρική πράξη· κατά το ευρωπαϊκό δίκαιο, οι υποχρεωτικές θανατώσεις σε εστία αφθώδους αλλάζουν μόνο με απόφαση της αρμόδιας κτηνιατρικής αρχής, όχι με δήλωση αιρετού (EUR-Lex).

Έτσι ο κτηνοτρόφος της Λέσβου βγαίνει από αυτή τη συνεδρίαση με δύο υποσχέσεις που δεν έχουν υπογραφή: ότι δεν θα σφαγούν άλλα ζώα, και ότι κάποια στιγμή θα καλυφθεί ο άδειος στάβλος. Το χρήμα που έχει ήδη μπει καλύπτει το πρώτο στρώμα, το ζώο που χάθηκε. Ο λογαριασμός της επόμενης μέρας, της ζωοτροφής και του νέου κοπαδιού, παραμένει ανοιχτός και ανυπόγραφος.