Ο Άρειος Πάγος άλλαξε τον υπολογισμό τόκων σε ρυθμισμένα δάνεια, και η κυβέρνηση εγκλωβίζεται στο πώς θα τον εφαρμόσει

Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι στα δάνεια του νόμου Κατσέλη οι τόκοι υπολογίζονται πάνω στη μηνιαία δόση και όχι πάνω στο συνολικό ρυθμισμένο κεφάλαιο. Η Ολομέλεια αποφάσισε κατά πλειοψηφία 35-12, αλλάζοντας τον τρόπο που χρεώνονται οι δικαστικά ρυθμισμένες οφειλές υπερχρεωμένων νοικοκυριών, εκείνων που με βάση το πλαίσιο του 2010 προστάτευσαν δικαστικά την πρώτη τους κατοικία (Euro2day, Enikos). Για τον δανειολήπτη αυτό σημαίνει μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση. Σε ένα δημοσιογραφικό παράδειγμα αγοράς, η διαφορά φτάνει τα 131 ευρώ τον μήνα (News247).

Το διακύβευμα όμως δεν σταματά στους δανειολήπτες. Τα περισσότερα από αυτά τα δάνεια έχουν φύγει από τις τράπεζες και βρίσκονται σε funds και servicers μέσω τιτλοποιήσεων, μεταξύ άλλων στο πρόγραμμα «Ηρακλής». Αν ο επανυπολογισμός μειώσει αρκετά τις εισπράξεις, η απόφαση απειλεί να ακουμπήσει τις κρατικές εγγυήσεις του προγράμματος. Και η ίδια η απόφαση δεν εκτελείται αυτόματα. Κάποιος πρέπει να επανυπολογίσει κάθε φάκελο, και αυτός ο «κάποιος» έχει συμφέρον να καθυστερήσει.

Ποιος χρεώνει και ποιος χάνει

Τράπεζες και servicers δεν προχώρησαν σε καθολική συμμόρφωση. Εξετάζουν αίτημα διευκρίνισης στον Άρειο Πάγο και συζητούν προσωρινό πάγωμα τόκων ή χρέωση μόνο κεφαλαίου μέχρι να κλειδώσει ενιαία μεθοδολογία (OT, Mononews). Ο λόγος είναι απλός. Όταν ο τόκος υπολογίζεται στη δόση και όχι στο κεφάλαιο, οι αναμενόμενες ανακτήσεις πέφτουν, και μαζί τους τα business plans που στήθηκαν πάνω σε αυτές.

Πόσοι αφορά; Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν έντονα, από 50.000 έως 350.000 δανειολήπτες, αντανακλώντας την έλλειψη ενιαίων δημόσιων στοιχείων (CNN, Radar). Το «300.000 πρώτες κατοικίες» που κυκλοφορεί μπερδεύει δάνεια, οφειλέτες, εγγυητές και ενεργές με κλεισμένες υποθέσεις.

Το σκαλί που φτάνει στον φορολογούμενο

Πώς φτάνει όμως ο λογαριασμός στον φορολογούμενο; Σε μια τιτλοποίηση, η τράπεζα μεταβιβάζει το χαρτοφυλάκιο κόκκινων δανείων σε ειδικό όχημα, που εκδίδει τίτλους τριών επιπέδων. Οι εισπράξεις μοιράζονται με σειρά προτεραιότητας: πρώτα οι senior τίτλοι, μετά οι mezzanine, τελευταίοι οι junior. Το Δημόσιο εγγυάται μόνο τους senior, το πιο ασφαλές κομμάτι (European Commission).

Αν ο επανυπολογισμός μειώσει τις ανακτήσεις, οι ζημίες απορροφούνται πρώτα από τα κατώτερα σκαλιά. Μόνο αν η υστέρηση φτάσει βαθιά, ως τους senior, ενεργοποιείται η κρατική εγγύηση (Business Daily). Πρόκειται για δυνητικό κόστος, όχι βέβαιο. Στο τέλος του α΄ τριμήνου 2026 οι εγγυήσεις του «Ηρακλή» είχαν μειωθεί στα 16,7 δισ. ευρώ από 17,1 δισ., ενώ το Δημόσιο εισέπραττε προμήθειες 718 εκατ. ευρώ (Skai).

Αυτή ακριβώς η αλυσίδα εξηγεί τη στάση του υπουργείου Οικονομικών. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης δηλώνει ότι η απόφαση «δεν παράγει αυτόματα αποτελέσματα για το σύνολο» και ζητά ισορροπία ανάμεσα στην ελάφρυνση των δανειοληπτών και την προστασία των κρατικών εγγυήσεων (BankingNews). Ο Γιάννης Στουρνάρας προσθέτει ότι η απόφαση «δεν είναι καθαρή» και «επιδέχεται πολλές αναγνώσεις» (Bank of Greece).

Η ρωγμή στο αφήγημα

Το αφήγημα της «υπομονής» έσπασε από μέσα. Ο Αντώνης Σαμαράς, πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της ΝΔ, ζήτησε δημόσια «άμεση, ενιαία και καθολική εφαρμογή», μιλώντας για «ιστορική δικαίωση» και υπενθυμίζοντας ότι «οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης εφαρμόζονται, δεν επαναδιαπραγματεύονται» (Newsit). Στο ίδιο αίτημα συγκλίνουν ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, που ζητούν συμψηφισμούς και επανένταξη όσων βγήκαν από ρύθμιση (Iefimerida). Η κυβέρνηση δέχεται πίεση και από την αντιπολίτευση και από δεξιά φωνή του δικού της χώρου.

Στο μεταξύ, το βάρος της πρώτης κίνησης πέφτει στον ίδιο τον δανειολήπτη. Δεν υπάρχει αυτόματη επιστροφή χρημάτων ούτε οριζόντιος μηχανισμός συμψηφισμού. Όποιος θέλει να επωφεληθεί πρέπει να στείλει ο ίδιος έγγραφο αίτημα επανυπολογισμού στον servicer του, και η ΕΕΚΕ ήδη τους καλεί να το κάνουν (Zougla). Χωρίς καμία εγγύηση ότι θα λάβει απάντηση.