Ο Αμερικανός πρέσβης εργαλειοποιεί τους ελληνικούς πυραύλους S-300 για τα τουρκικά F-35

Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία Τομ Μπάρακ εξίσωσε χθες στο Φόρουμ Αττάλειας τα ελληνικά S-300 με τα τουρκικά S-400 σε μία πρόταση: «Η Ελλάδα έχει S-300 και F-35. Οπότε...» (Zougla). Αν μια σύμμαχος κρατά ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα μαζί με αμερικανικά stealth, γιατί όχι και η Τουρκία; Το επιχείρημα παραλείπει μια λεπτομέρεια που ο Μπάρακ γνωρίζει καλά: το timing.

Τα ελληνικά S-300 μεταφέρθηκαν στην Κρήτη το 1999 από την Κύπρο, κατόπιν διπλωματικών πιέσεων, σε εποχή πριν τη νομοθεσία CAATSA. Παρέμειναν αποθηκευμένα, αξιοποιήθηκαν κυρίως ως εκπαιδευτικό εργαλείο του ΝΑΤΟ σε δοκιμές κατά ρωσικών συστημάτων. Τα τουρκικά S-400 αγοράστηκαν το 2017, ενώ η Άγκυρα ήδη συμμετείχε στο πρόγραμμα F-35, παρά ρητές αμερικανικές προειδοποιήσεις. Ο υπουργός Άμυνας Güler δήλωσε ότι «μπορούν να ενεργοποιηθούν σε 12 ώρες» (Army Recognition). Νομικό εμπόδιο, όχι τεχνικό: το Κογκρέσο απαιτεί πιστοποίηση ότι η Τουρκία «δεν κατέχει πλέον» S-400 πριν εγκρίνει πώληση F-35.

Η Αθήνα υπέγραψε πριν μάθει

Πίσω από τη στρατηγική σιωπή της Αθήνας υπάρχει μια σειρά υπογραφών. Τον Νοέμβριο 2024, η αναθεωρημένη MDCA επέκτεινε τις αμερικανικές βάσεις σε Σούδα, Αλεξανδρούπολη, Λάρισα (To Brief). Τον Μάρτιο 2026, το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε εξοπλιστικά €4,6 δισ.: υποδομές F-35, αναβάθμιση 38 F-16 σε Viper, «Ασπίδα Αχιλλέα» (en.protothema.gr). Η Αθήνα επέλεξε να κλειδώσει θέση στο δυτικό σύστημα και να πληρώσει το κόστος, πριν καν ανακοινωθούν οι παραχωρήσεις προς την Άγκυρα.

Την ίδια ημέρα με τη δήλωση Μπάρακ, το American Hellenic Institute κατέθεσε στο Κογκρέσο αίτημα για $6 εκατ. στρατιωτικής χρηματοδότησης (FMF) και $1,8 εκατ. εκπαίδευσης (IMET) για την Ελλάδα (en.protothema.gr). Ποσά μικροσκοπικά μπροστά στα €3,47 δισ. που η Αθήνα πληρώνει μόνη της για 20 F-35, που όμως εξυπηρετούν άλλον σκοπό: κάθε δολάριο του Κογκρέσου προς Ελλάδα είναι ένα δολάριο λιγότερο προς Τουρκία. Το AHI ζητά ρητά η Άγκυρα «να κερδίσει» κάθε βοήθεια αντί να τη λαμβάνει αυτόματα.

Σε απόλυτους αριθμούς, ωστόσο, η ψαλίδα παραμένει ανοιχτή. Η Ελλάδα δαπανά 3% του ΑΕΠ για άμυνα, από τα υψηλότερα ποσοστά στο ΝΑΤΟ (worldpopulationreview.com). Η Τουρκία μένει στο 2,3%. Το 3% ελληνικό ΑΕΠ μεταφράζεται σε περίπου €8 δισ. Το 2,3% τουρκικό, σε €22-25 δισ. Αναλογία σχεδόν τρεις προς ένα. Η Ελλάδα αγοράζει ποιότητα γιατί δεν μπορεί να αγοράσει ποσότητα. Η Τουρκία σύντομα θα αγοράζει και τα δύο.