Το πετρέλαιο ακριβαίνει ενώ η Μέση Ανατολή εξάγει κανονικά

Το Brent, η διεθνής τιμή αναφοράς του πετρελαίου, έκλεισε την Τετάρτη 22 Οκτωβρίου στα 113,17 δολάρια το βαρέλι, 4 δολάρια ψηλότερα μέσα σε μία συνεδρίαση (Dow Jones/Morningstar). Κι όμως, στο τελευταίο μετρημένο επταήμερο οι χώρες της Μέσης Ανατολής εκτός Ιράν έστελναν στην αγορά περίπου όσο πετρέλαιο έστελναν πριν ξεσπάσει ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν, που διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Οι τιμές ανεβαίνουν επειδή η διαδρομή έγινε ακριβή και επικίνδυνη και τα αποθέματα λιγόστεψαν, και αυτό φτάνει ήδη στην ελληνική χονδρική ρεύματος.

Τα βαρέλια βγαίνουν, αλλά από τον μακρύ δρόμο

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler, εταιρείας που παρακολουθεί φορτία πλοίων, οι εξαγωγές της Μέσης Ανατολής χωρίς το Ιράν ξεπέρασαν τα 24,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα το επταήμερο έως τις 18 Οκτωβρίου, έναντι 24,4 εκατ. την τελευταία εβδομάδα πριν από τον πόλεμο (The National). Ο αριθμός είναι προκαταρκτικός και δεν σημαίνει ότι τα Στενά λειτουργούν κανονικά. Τα βαρέλια φεύγουν από αγωγούς, από λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας και με μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο. Οι ροές που συνδέονται με το στενό και με τις μεταφορτώσεις στον Κόλπο του Ομάν υπολογίζονται γύρω στα 14 εκατ. βαρέλια, δηλαδή στο 82% του προπολεμικού επιπέδου (RTE/Reuters, Gulf News).

Κάθε παράκαμψη όμως κοστίζει. Ο ναύλος ενός μεγάλου δεξαμενόπλοιου από τον Κόλπο προς την Κίνα έφτασε σχεδόν τα 37 δολάρια ανά βαρέλι, σύμφωνα με εκτίμηση της Kpler (ShipUniverse), κάτι σαν το ένα τρίτο της ίδιας της τιμής του Brent. Το πολεμικό ασφάλιστρο ανέβηκε έως το 10% της αξίας του πλοίου, από κάτω του 3% πριν από τον πόλεμο (Reuters μέσω Daily Star). Λιγοστεύουν και τα ίδια τα πλοία: στέλεχος της Vitol υπολογίζει ότι περίπου 80 μεγάλα δεξαμενόπλοια έχουν δεσμευτεί σε κοντινά δρομολόγια και δεν είναι διαθέσιμα για μακρινές παραδόσεις (The National, ShipUniverse). Άρα το πετρέλαιο υπάρχει, αλλά φτάνει αργότερα και ακριβότερα στον αγοραστή.

Η τιμή του επόμενου πλήγματος

Πάνω σε αυτό η αγορά χρεώνει και τον φόβο, γιατί οι επιθέσεις έχουν περάσει σε σαουδαραβικό έδαφος. Η σαουδαραβική αρχή πολιτικής αεροπορίας επιβεβαίωσε επίθεση στο αεροδρόμιο του Νταμάμ με δύο νεκρούς και οκτώ τραυματίες (Asharq Al-Awsat). Οι ισχυρισμοί των Χούθι της Υεμένης για πλήγματα στο Ριάντ και στο Γιανμπού, όπως και των Φρουρών της Επανάστασης για επτά χτυπημένα πλοία, δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα (Guardian). Το Γιανμπού έχει βάρος επειδή εκεί καταλήγει ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, η βασική σαουδαραβική παράκαμψη του Ορμούζ, από τον οποίο εξάγονταν πάνω από 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως πριν από το πλήγμα του Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την EIA, την αμερικανική υπηρεσία ενέργειας. Η ίδια έκθεση εκτιμά ότι τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονταν κατά 1,9 εκατ. βαρέλια την ημέρα το τρίτο τρίμηνο (EIA). Με λιγότερο απόθεμα, ένα πιθανό πλήγμα κοστίζει περισσότερο πριν καν συμβεί.

Στο φυσικό αέριο ισχύει το ίδιο. Το ολλανδικό TTF, η ευρωπαϊκή τιμή χονδρικής, βρισκόταν στα 88,70 ευρώ/MWh το πρωί της 22ας (Investing.com) και στα 90,20 το βράδυ (Newsit), επίπεδα που η Ευρώπη είχε να δει από το 2022 (To Brief). Οι ευρωπαϊκές αποθήκες ήταν γεμάτες κατά 74,6% στις 20 Οκτωβρίου, όταν ο πενταετής μέσος όρος για την ημέρα είναι 89% (EconoTimes με στοιχεία GIE).

Από το TTF στον ελληνικό λογαριασμό

Στην Ελλάδα η αλλαγή φάνηκε μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, στην Αγορά Επόμενης Ημέρας, όπου παραγωγοί και προμηθευτές αγοράζουν και πουλούν το ρεύμα της επόμενης μέρας. Η μέση τιμή ανέβηκε από 201 σε 226 ευρώ/MWh, αύξηση 12%, ενώ το αέριο ανέβηκε στο 39,6% του προγραμματισμένου μείγματος από 34,8% (World Energy News, World Energy News). Όταν φυσάει και λιάζει λιγότερο, περισσότερες ώρες την τιμή την ορίζουν οι μονάδες αερίου, οπότε το ακριβό TTF περνά πιο άμεσα στη χονδρική. Για να φανεί η κλίμακα, η Grant Thornton εκτιμά ότι κάθε διαρκής άνοδος του TTF κατά 10 ευρώ/MWh κοστίζει στην εγχώρια κατανάλωση περίπου 670 εκατ. ευρώ τον χρόνο (Grant Thornton).

Ο καταναλωτής δεν έχει δει ακόμη τίποτα από αυτά. Το τελευταίο πανελλαδικό δελτίο καυσίμων μετρά τιμές της 21ης, πριν από το άλμα: αμόλυβδη στα 2,18 ευρώ το λίτρο, diesel κίνησης στα 2,13 (ΔΙΜΕΑ). Οι μειώσεις στην αντλία (10 λεπτά στην αμόλυβδη, 20 στο diesel, 40 στο πετρέλαιο θέρμανσης) ισχύουν έως τις 31 Οκτωβρίου (Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας). Για τα περίπου 3,1 εκατ. νοικοκυριά με πράσινα ή ειδικά τιμολόγια ρεύματος, το πρώτο σημείο ελέγχου είναι οι ανακοινώσεις τιμών του επόμενου μήνα (Οικονομικός Ταχυδρόμος).

Αν οι τιμές της Τετάρτης κρατηθούν, το κόστος τους θα φτάσει στα ελληνικά νοικοκυριά τον Νοέμβριο. Είναι ο ίδιος μήνας που, χωρίς νέα απόφαση, η αντλία θα έχει χάσει τις εκπτώσεις της.