Δύο νεκροί στη Βρετανία: Πώς η ανταλλαγή ηλεκτρονικών τσιγάρων εξάπλωσε τη μηνιγγίτιδα

Δεκαπέντε νέοι στο Canterbury της Βρετανίας νοσούν βαριά με μηνιγγίτιδα, δύο έχασαν τη ζωή τους — και η έρευνα δείχνει ένα κοινό σημείο: όλοι πέρασαν από το ίδιο νυχτερινό κέντρο, μέσα σε τρεις βραδιές. Ανάμεσα στους πιθανούς μηχανισμούς μετάδοσης, οι βρετανικές αρχές ξεχωρίζουν κάτι που εκπλήσσει: την κοινή χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων (UKHSA).

Ένα mouthpiece, άμεση ανταλλαγή σάλιου

Ο μηνιγγιτιδόκοκκος δεν κολλάει σαν γρίπη — χρειάζεται άμεση επαφή με σάλιο (CDC). Μια συζήτηση στο μπαρ δεν αρκεί. Ένα vape που κυκλοφορεί χέρι-χέρι σε παρέα πέντε ατόμων, ναι. Το mouthpiece αγγίζει χείλη και στόμα — ακριβώς εκεί φωλιάζει το βακτήριο. Η κοινή χρήση vape λειτουργεί, ουσιαστικά, σαν φιλί: άμεση ανταλλαγή σάλιου, σε κλειστό χώρο, μεταξύ δεκάδων ατόμων σε μία βραδιά (Virginia Department of Health). Ταυτόχρονα, τα χημικά του υγρού vape μπορεί να αποδυναμώνουν τοπικά τις άμυνες του αναπνευστικού — αν και αυτό δεν έχει τεκμηριωθεί ακόμα ως αυτόνομος παράγοντας κινδύνου.

Το πρόβλημα με τον χρόνο είναι εξίσου κρίσιμο. Τα πρώτα συμπτώματα — πυρετός, πονοκέφαλος, εμετός — μοιάζουν ακριβώς με hangover (UKHSA). Σε ένα φοιτητικό περιβάλλον, αυτό σημαίνει ώρες χαμένες. Κι η μηνιγγίτιδα μπορεί να σκοτώσει σε 24-48 ώρες από τα πρώτα σημάδια. Στο Canterbury, οι θαμώνες του Club Chemistry πέρασαν τις βραδιές 5-7 Μαρτίου εκεί. Στις 10 Μαρτίου εμφανίστηκαν τα πρώτα συμπτώματα. Λίγες μέρες αργότερα, μία 18χρονη μαθήτρια και ένας 21χρονος φοιτητής ήταν νεκροί (ITV News).

Η γενιά που ξεχάστηκε

Η Βρετανία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που εισήγαγε δωρεάν εμβόλιο κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου Β για βρέφη, το 2015 (Oxford Vaccine Knowledge). Εδώ κρύβεται το παράδοξο: κανένας σημερινός φοιτητής δεν γεννήθηκε μετά το 2015. Ολόκληρη η γενιά 18-25 ετών έμεινε χωρίς προστασία από το στέλεχος MenB — αυτό που ευθύνεται για πάνω από 8 στα 10 κρούσματα μηνιγγίτιδας στη Βρετανία φέτος (UKHSA). Η απόφαση να μη γίνει πρόγραμμα κάλυψης αυτής της γενιάς ήταν οικονομική: ανάλυση κόστους-οφέλους έκρινε ότι τα κρούσματα είναι πολύ σπάνια για να δικαιολογηθεί η δαπάνη. Μετά από δύο θανάτους σε μία εβδομάδα, ο υπουργός Υγείας ζήτησε επανεξέταση αυτής της πολιτικής (UK Government).

Η ίδια λογική ισχύει και στην Ελλάδα, όπου λίγες μέρες νωρίτερα δύο αδελφές, 22 και 26 ετών, νοσηλεύτηκαν στην Κρήτη με μηνιγγιτιδόκοκκο — η μεγαλύτερη κατέληξε διασωληνωμένη στη ΜΕΘ (To Brief). Το εμβόλιο MenB κοστίζει περίπου 300 ευρώ ιδιωτικά και δεν καλύπτεται δωρεάν από το εθνικό πρόγραμμα. Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών το συνέστησε τον Αύγουστο του 2024 — η χρηματοδότηση δεν ακολούθησε.

Το Canterbury δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν ένα vape σε μια βραδιά, μια γενιά χωρίς εμβόλιο, και ένα βακτήριο που σκοτώνει σε ώρες συναντηθούν στον ίδιο χώρο. Το ερώτημα δεν είναι αν τα κρούσματα είναι σπάνια. Είναι αν 300 ευρώ αξίζουν τον κίνδυνο.