Επιβραδύνεται η Γη, πνίγεται η Μεσόγειος: Γιατί αστοχούν τα κλιματικά μοντέλα

Την ώρα που η Ευρώπη σχεδιάζει ενεργειακή πολιτική με ορίζοντα το 2050 (To Brief) και η ΕΚΤ ζυγίζει επιτόκια για την επόμενη Τετάρτη (To Brief), τρεις νέες μελέτες δείχνουν το ίδιο πράγμα: τα κλιματικά μοντέλα πάνω στα οποία στηρίζουμε αυτούς τους σχεδιασμούς υποτιμούν συστηματικά την ταχύτητα των αλλαγών.

Πρώτο παράδειγμα: η περιστροφή της Γης. Ερευνητές του ETH Zurich και του Πανεπιστημίου Βιέννης διαπίστωσαν ότι η τήξη των πάγων μετακινεί τρισεκατομμύρια τόνους νερού από τους πόλους στους ωκεανούς — κι αυτό επιβραδύνει τον πλανήτη. Η αναλογία είναι απλή: όπως ένας αθλητής καλλιτεχνικού πατινάζ γυρίζει πιο αργά όταν απλώνει τα χέρια, έτσι η Γη χάνει ταχύτητα όσο η μάζα απομακρύνεται από τον άξονά της. Η μέρα μεγαλώνει κατά 1,33 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα — με ρυθμό πρωτοφανή εδώ και 3,6 εκατομμύρια χρόνια (Phys.org). Αδιόρατο για εμάς. Κρίσιμο για GPS, δορυφόρους και χρηματιστηριακά συστήματα που εξαρτώνται από συγχρονισμό σε κλάσματα χιλιοστού του δευτερολέπτου (ETH Zurich). Μέχρι το τέλος του αιώνα, η κλιματική επίδραση στη διάρκεια της ημέρας αναμένεται να ξεπεράσει αυτήν της Σελήνης.

Η Μεσόγειος ταυτόχρονα ξηραίνεται και πνίγεται

Τα μοντέλα δεν αποτυγχάνουν μόνο σε πλανητική κλίμακα. Η Μεσόγειος θερμαίνεται με σχεδόν διπλάσια ταχύτητα από τον παγκόσμιο μέσο όρο (GEOMAR). Αποτέλεσμα: η ένταση ακραίων βροχοπτώσεων εκτοξεύτηκε κατά 36% στη νότια και 29% στη βόρεια Μεσόγειο (Down to Earth). Τον Φεβρουάριο, στη νότια Ισπανία έπεσε βροχή ενός ολόκληρου έτους σε λίγες ημέρες. Τα μοντέλα πρόβλεψαν αύξηση μόλις 11%. Η πραγματικότητα τριπλασίασε το εύρος σφάλματος.

Πάγος που κανείς δεν περίμενε

Και στο βάθος του πάγου της Γροιλανδίας, νέα έκπληξη. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Μπέργκεν ανακάλυψαν σπειροειδείς θερμικές στήλες σε βάθος 2,5 χιλιομέτρων — ζεστότερος πάγος που ανεβαίνει αργά, σαν νερό σε κατσαρόλα (The Cryosphere). Για να συμβαίνει αυτό, ο βαθύς πάγος πρέπει να είναι δέκα φορές πιο μαλακός από ό,τι υποθέτουν τα μοντέλα (ScienceDaily). Δεν σημαίνει αναγκαστικά ταχύτερη τήξη. Σημαίνει ότι δεν καταλαβαίνουμε αρκετά καλά πώς συμπεριφέρεται ένα σώμα πάγου που κρατά 7,4 μέτρα μελλοντικής ανόδου στάθμης (University of Bergen).

Τρεις μελέτες, τρεις κλίμακες — πλανητική, περιφερειακή, μικροσκοπική. Και το ίδιο συμπέρασμα: τα μαθηματικά μοντέλα πάνω στα οποία σχεδιάζουμε πολιτικές προσαρμογής αποκλίνουν ήδη σημαντικά από τις μετρήσεις. Η Γη δεν περιμένει τα χρονοδιαγράμματά μας.