Στέγαση: Το σχέδιο των 6,5 δισ. και οι κατοικίες που έρχονται το 2029

Η κυβέρνηση ενέκρινε ένα δεκαετές σχέδιο για να ρίξει τα ενοίκια και να δώσει σπίτι σε φοιτητές και νέους, αλλά το πρώτο κύμα κατοικιών δεν φτάνει πριν το τέλος της δεκαετίας. Στις 23 Ιουλίου 2026, η Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής ενέκρινε την Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής 2026-2035: 50 μέτρα, προϋπολογισμός άνω των 6,5 δισ. ευρώ, στόχος 19.750 προσιτές κατοικίες και πάνω από 8.500 φοιτητικές κλίνες (Newsit). Το ερώτημα που κρίνει τα πάντα δεν είναι πόσα χρήματα ανακοινώθηκαν, αλλά πόσα σπίτια θα μπουν πράγματι στην αγορά, πού, και πότε.

Γιατί το «πότε» μετράει τόσο; Επειδή το πρόβλημα είναι εδώ τώρα. Το 27% των νοικοκυριών στην Ελλάδα δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στέγαση, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (Eurostat). Οι ζητούμενες τιμές συνεχίζουν να ανεβαίνουν, έστω με επιβράδυνση, ενώ τα ενοίκια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη παραμένουν ασφυκτικά (To Brief). Απέναντι σε αυτή την πίεση, οι πρώτες παραδόσεις νέων φοιτητικών εστιών τοποθετούνται από το 2029 και μετά (Euro2day). Ανάμεσα στο σήμερα και το 2029 μεσολαβεί μια ολόκληρη φοιτητική γενιά.

Η κρίσιμη διαφορά: ζήτηση ή προσφορά;

Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του σχεδίου, και αξίζει να τον ξεκαθαρίσουμε. Το κράτος μπορεί να βοηθήσει με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι να επιδοτήσει τη ζήτηση: να δώσει επίδομα ενοικίου, επιστροφή ενοικίου ή φθηνό δάνειο τύπου «Σπίτι μου», ώστε το νοικοκυριό να πληρώσει περισσότερα (gov.gr). Αυτό δεν φτιάχνει ούτε ένα νέο σπίτι. Ο δεύτερος είναι να αυξήσει την προσφορά: κοινωνική κατοικία, εστίες, επαναφορά κλειστών ακινήτων, αξιοποίηση δημόσιας γης. Μόνο αυτό ρίχνει ή έστω φρενάρει τα ενοίκια.

Η διάκριση δεν είναι θεωρητική. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει προειδοποιήσει ότι η προσιτότητα εξαρτάται κρίσιμα από τις συνθήκες προσφοράς, ενώ η ζήτηση στηρίζεται ήδη από κρατικά προγράμματα, ξένες επενδύσεις και τουριστική πίεση (Bank of Greece). Σε μια στενή αγορά, τα επιδόματα και τα φθηνά δάνεια κεφαλαιοποιούνται στις τιμές: μέρος της ενίσχυσης καταλήγει στην τσέπη πωλητών και ιδιοκτητών, όχι σε μόνιμη ανακούφιση.

Το σχέδιο είναι μικτό. Διατηρεί ισχυρό σκέλος ζήτησης (στεγαστικό επίδομα, επιστροφή ενοικίου, φοιτητικό βοήθημα, «Σπίτι μου»), αλλά προσθέτει και πραγματικά εργαλεία προσφοράς: 2.350 κοινωνικές κατοικίες σε αδρανή δημόσια ακίνητα όπως ανενεργά στρατόπεδα, φοροκίνητρα επαναφοράς κλειστών σπιτιών και τις εστίες (To Vima).

Όπου πονάει, εκεί δεν χτίζεται

Οι εστίες δείχνουν το πρόβλημα εκτέλεσης καθαρά. Το πιο συγκεκριμένο επίσημο έγγραφο μιλά για 8.609 νέες κλίνες μέσω ΣΔΙΤ, με προϋπολογισμό 737,5 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα 35 ετών. Σε αυτές προστίθενται 165 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για ανακαινίσεις και μελέτες, και άλλα 220 εκατ. ευρώ από το Social Climate Fund για την ενεργειακή αναβάθμιση 18 υφιστάμενων εστιών (Ministry of Education).

Το πρόβλημα είναι η γεωγραφία. 4.846 κλίνες πάνε στην Κρήτη, πάνω από το μισό του συνόλου. Στην ευρύτερη Αττική συνδέονται καθαρά μόλις 1.550 κλίνες (1.100 στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, 450 στο ΕΜΠ), δηλαδή περίπου 18%. Η Θεσσαλονίκη εμφανίζεται κυρίως σε ανακαινίσεις, όχι σε νέο απόθεμα.

Για το ΕΜΠ ειδικά (που ψάχνουν αυτές τις μέρες πολλοί φοιτητές), το ώριμο έργο δεν είναι νέα εστία αλλά πλήρης ανακαίνιση της παλαιάς εστίας στη Ζωγράφου μέσω ΣΔΙΤ, προϋπολογισμού 49,1 εκατ. ευρώ (NTUA). Για το ΠΑΔΑ, οι δεσμευτικές προσφορές αναμένονται στο δ΄ τρίμηνο του 2026 (PPP Unit). Πραγματικό pipeline, όχι σύνθημα, αλλά με λάθος διεύθυνση σε σχέση με το πού καίει.

Το τεστ, λοιπόν, δεν είναι τα 6,5 δισ. Είναι πόσες από τις 19.750 κατοικίες θα γίνουν κατοικημένο, δεσμευμένα προσιτό απόθεμα εκεί όπου πιέζεται η αγορά, και σε τι ενοίκιο. Χωρίς δημόσιο πίνακα που να δείχνει ποιο ακίνητο εντοπίστηκε, καθαρίστηκε νομικά, αδειοδοτήθηκε, ανακαινίστηκε και τελικά μισθώθηκε, η στρατηγική μένει υπόσχεση. Και η υπόσχεση, όσο καθυστερεί, μετατρέπει τη στέγαση σε μηχανισμό ταξικής επιλογής για μισθωτούς, φοιτητές και νέους αγοραστές, τη στιγμή ακριβώς που το σχέδιο υποτίθεται ότι τον σπάει.