Στέγαση: Το 60% των ενοικιαστών δίνει πάνω από τον μισό μισθό

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν είναι πλέον ζήτημα «ακρίβειας», είναι ζήτημα επιβίωσης. Τα δεδομένα είναι αμείλικτα: τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν κατά μέσο όρο το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (Eurostat).

Για τους ενοικιαστές, η κατάσταση είναι ασφυκτική. Αν νοικιάζετε, πιθανότατα ανήκετε στο 60% που δίνει πάνω από το μισό του εισοδήματός του στο σπίτι. Στην Αθήνα, όπου τα ενοίκια αυξήθηκαν πάνω από 75% τη τελευταία δεκαετία, ένας μέσος μισθός πλέον δεν αρκεί για να συντηρήσει μια οικογένεια (in.gr).

Το παράδοξο της ιδιοκτησίας και το χάσμα γενεών

Εδώ υπάρχει μια αντίφαση. Η Ελλάδα έχει υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης (σχεδόν 70%). Πώς γίνεται να έχουμε κρίση; Η απάντηση κρύβεται στη διανομή του πλούτου. Τα ακίνητα ανήκουν στις παλαιότερες γενιές.

Το αποτέλεσμα είναι μια βίαιη ανακατανομή εισοδήματος: οι νέοι εργαζόμενοι μεταφέρουν τον μισθό τους στους παλαιότερους ιδιοκτήτες ή σε επενδυτές. Δεν είναι τυχαίο ότι ο μέσος Έλληνας φεύγει από το παιδικό δωμάτιο στα 30,7 έτη, πέντε χρόνια αργότερα από τον Ευρωπαίο συνομήλικό του (NewMoney.gr).

Πού πήγαν τα σπίτια;

Δεν είναι μόνο ότι δεν χτίζουμε (λείπουν 180.000 κατοικίες από την αγορά). Είναι ότι αλλάξαμε τη χρήση των υπαρχόντων.

• Το κίνητρο του Airbnb: Ένας ιδιοκτήτης στο κέντρο της Αθήνας βγάζει καθαρά περίπου €800/μήνα από βραχυχρόνια μίσθωση, έναντι €600 από μακροχρόνια (GreeKReporter). Όσο το κίνητρο είναι +€200, τα σπίτια δεν θα επιστρέψουν εύκολα στην αγορά.
• Κλειστά διαμερίσματα: Περίπου 750.000 ακίνητα παραμένουν κλειστά ή εκτός αγοράς, συχνά λόγω γραφειοκρατίας ή κόστους ανακαίνισης.

Η «ασπιρίνη» των επιδομάτων

Η κυβέρνηση απαντά με πακέτο €2,6 δισ., περιλαμβάνοντας το πρόγραμμα «Σπίτι μου II» και φοροαπαλλαγές για κλειστά ακίνητα (Parapolitika).

Ωστόσο, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν: όταν επιδοτείς τη ζήτηση (δίνοντας φθηνά δάνεια) χωρίς να έχεις λύσει το πρόβλημα της προσφοράς (να βγουν σπίτια στην αγορά), το μόνο που καταφέρνεις είναι να ανεβάσεις κι άλλο τις τιμές.

Όσο η «κοινωνική κατοικία» παραμένει άγνωστη έννοια στην Ελλάδα και το κράτος δεν χτίζει ή δεν δεσμεύει ακίνητα, η αγορά θα συνεχίσει να αποκλείει τους μισθωτούς. Το ερώτημα δεν είναι αν θα πέσουν τα ενοίκια, αλλά ποιος θα μπορεί να μείνει στη χώρα τα επόμενα δέκα χρόνια.