Το ΣτΕ έκλεισε τη δικαστική οδό για τα δώρα

Το «δώρο» των δημοσίων υπαλλήλων, δηλαδή τα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας που καταργήθηκαν με το μνημονιακό ν. 4093/2012, δεν επιστρέφει με δικαστική εντολή. Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο) έκρινε με την απόφαση 1201/2026 ότι η μη επαναφορά τους δεν παραβιάζει ούτε το Σύνταγμα ούτε το δίκαιο της ΕΕ (Euronews, Newsit). Για περίπου 700.000 εργαζόμενους του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, η δικαστική οδός κλείνει· το πολιτικό ερώτημα μένει ανοιχτό (iEidiseis, Dikastiko).

Το ΣτΕ δεν είπε ότι η Βουλή απαγορεύεται να επαναφέρει τα δώρα. Είπε ότι ο νομοθέτης έχει ευρύ περιθώριο εκτίμησης στη μισθολογική πολιτική και δεν είχε συνταγματική υποχρέωση να τα επαναφέρει (Enikos). Έτσι, ένα ζήτημα που έμοιαζε λήξαν από τα δικαστήρια ξαναγίνεται πολιτική επιλογή: η επαναφορά παραμένει εφικτή, αρκεί κάποια κυβέρνηση να τη θελήσει και να τη χωρέσει στον προϋπολογισμό.

Τι δεσμεύει και ποιοι μειοψήφησαν

Η υπόθεση εκδικάστηκε ως πρότυπη δίκη (μηχανισμός που εισάγει στο ΣτΕ ένα ζήτημα με συνέπειες για πολλούς, ώστε η κρίση να καθοδηγήσει τις όμοιες εκκρεμείς υποθέσεις). Τυπικά δεσμεύει μόνο τους διαδίκους, στην πράξη όμως παγώνει και κατευθύνει τις όμοιες εκκρεμείς υποθέσεις στα κατώτερα διοικητικά δικαστήρια (e-forologia). Ξεκίνησε από αγωγή δημοσίου υπαλλήλου στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, που ζητούσε τα ποσά της περιόδου 2023-2024. Συζητήθηκε στην 29μελή Ολομέλεια στις 5 Ιουνίου 2025, με πρόεδρο τον Μιχάλη Πικραμένο και εισηγητή τον Ιωάννη Μιχαλακόπουλο, ενώ υπέρ της αξίωσης παρενέβη η ΑΔΕΔΥ (η συνομοσπονδία των δημοσίων υπαλλήλων) (CNN Greece).

Σύμφωνα με τη δημόσια ανακοίνωση της Ολομέλειας (το πλήρες κείμενο της απόφασης δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί), η κρίση δεν ήταν ομόφωνη. Έξι δικαστές μειοψήφησαν στο κρίσιμο σκέλος: στο κατά πόσο η άρνηση των δώρων στο Δημόσιο συνιστά άνιση μεταχείριση σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα, όπου το δώρο παραμένει (Protothema, Enikos). Η πλειοψηφία απάντησε ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι υπάγονται σε ειδικό μισθολογικό καθεστώς και δεν είναι συγκρίσιμη κατηγορία. Απέρριψε και την επίκληση της οδηγίας 2022/2041 για επαρκείς κατώτατους μισθούς, στηριγμένη σε πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ (C-19/23) που έκρινε ότι η Ένωση δεν μπορεί να υπαγορεύει το ύψος των μισθών (Zougla, Iefimerida). Η μειοψηφία των έξι δεν αλλάζει το αποτέλεσμα· δίνει όμως στα συνδικάτα και στην αντιπολίτευση επιχείρημα ότι η πολιτική διεκδίκηση μένει ανοιχτή.

Ο λογαριασμός των 1,55 δισ.

Το γιατί η κυβέρνηση δεν βιάζεται φαίνεται στα νούμερα που κατέθεσε το ίδιο το Δημόσιο στη δίκη: η πλήρης επαναφορά κοστίζει 1,37 δισ. ευρώ τον χρόνο χωρίς εργοδοτικές εισφορές και περίπου 1,55 δισ. με αυτές (To Vima). Η δαπάνη είναι μόνιμη και πρέπει να χωρέσει στις οροφές δαπανών (τα όρια που θέτει το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο)· το πλεόνασμα μιας καλής χρονιάς δεν αρκεί για να τη δικαιολογήσει. Ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), όπου παραδοσιακά ανακοινώνονται τα οικονομικά μέτρα, το Μαξίμου το έχει ήδη αποκλείσει: ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε τον Ιούνιο ότι η επιστροφή 13ου-14ου «δεν είναι αυτή τη στιγμή στους σκοπούς μας», ενώ ο υφυπουργός Οικονομικών Δημήτρης Μαρκόπουλος μίλησε για επιβάρυνση 1,5 δισ. και την απέρριψε (Protothema, Capital).

Μένει ένα ανοιχτό νομικό νήμα, στενότερο απ' όσο ακούγεται. Στο Δικαστήριο της ΕΕ εκκρεμεί χωριστή προδικαστική παραπομπή, η υπόθεση C-599/26 (ένας εθνικός δικαστής ρωτά το Δικαστήριο πώς ερμηνεύεται ένας ευρωπαϊκός κανόνας), που φέρεται να αφορά εργαζόμενους ιδιωτικού δικαίου σε δημόσιο νοσοκομείο, διαφορετική έννομη σχέση από εκείνη που έκρινε το ΣτΕ. Το ακριβές περιεχόμενό της δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια.

Για τους δημοσίους υπαλλήλους που κατέβηκαν στους δρόμους τον Μάιο ζητώντας ακριβώς αυτό (To Brief), η ετυμηγορία είναι σαφής: η μάχη των δώρων δεν χάθηκε στα δικαστήρια, μετακόμισε στον προϋπολογισμό. Και εκεί δεν κρίνεται από δικαστές, αλλά από το ποιος κάθεται στο Μαξίμου και τι αντέχει να υποσχεθεί πριν από τις κάλπες.