Το Starship άφησε τους πρώτους δορυφόρους του σε τροχιά

Για πρώτη φορά, το Starship της SpaceX άφησε στο διάστημα φορτίο που μένει εκεί. Στη δέκατη τέταρτη δοκιμαστική πτήση του, στις 28 Σεπτεμβρίου, το σκάφος μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη και απελευθέρωσε 26 δορυφόρους Starlink νέας γενιάς, τους λεγόμενους V3 (AP, Ars Technica). Με αυτό το όχημα η SpaceX θέλει να σηκώνει πολύ μεγαλύτερα φορτία και η NASA να επιστρέψει στη Σελήνη. Η πτήση έφτασε ως την τροχιά παρότι ένας κινητήρας έσβησε νωρίς, και γι' αυτό κόπηκε στις τρεις ώρες αντί για περίπου δέκα (Spaceflight Now).

Γιατί το «ψηλά» δεν αρκεί

Το ύψος από μόνο του δεν κρατά κανέναν στο διάστημα. Ένα σκάφος μπορεί να φτάσει εκεί και να ξαναπέσει, όπως μια πέτρα που πετάς κατακόρυφα. Έναν δορυφόρο τον κρατά πάνω η οριζόντια ταχύτητα, που σε χαμηλή τροχιά είναι περίπου 28.000 χιλιόμετρα την ώρα (NOAA). Με αυτή την ταχύτητα η απόσταση Αθήνας και Θεσσαλονίκης καλύπτεται σε λιγότερο από ενάμισι λεπτό.

Φανταστείτε μια μπάλα που τη ρίχνετε οριζόντια, κάθε φορά πιο δυνατά. Κάθε φορά πέφτει λίγο πιο μακριά. Σε κάποια ταχύτητα προχωρά τόσο όσο πέφτει, και η καμπύλη της Γης απομακρύνεται συνεχώς από κάτω της. Η μπάλα πέφτει για πάντα χωρίς να αγγίζει ποτέ το έδαφος. Αυτό είναι η τροχιά.

Σύμφωνα με τη SpaceX, οι 13 προηγούμενες πτήσεις ακολουθούσαν σκόπιμα υποτροχιακή πορεία: ανέβαιναν στο διάστημα χωρίς να πιάσουν αυτή την ταχύτητα, και ξανάπεφταν. Η πτήση 13 είχε ήδη απελευθερώσει 20 πραγματικούς V3 και είχε δοκιμάσει για λίγο τις επικοινωνίες τους, όμως εκείνοι ξαναμπήκαν στην ατμόσφαιρα μαζί με το σκάφος (SpaceNews). Στην πτήση 14 μια πρόσθετη καύση έδωσε στο Starship την ταχύτητα που έλειπε. Οι δορυφόροι απελευθερώθηκαν με σχεδόν την ίδια ταχύτητα και συνέχισαν τη δική τους διαδρομή όταν το σκάφος φρέναρε για να γυρίσει. Πραγματικοί δορυφόροι είχαν ξαναβγεί από το Starship· καινούργιο είναι ότι αυτή τη φορά έμειναν πάνω.

Ο κινητήρας που παραλίγο να τα χαλάσει

Το δράμα παίχτηκε στην άνοδο. Ένας κινητήρας Raptor Vacuum του άνω σταδίου, από εκείνους που είναι φτιαγμένοι να δουλεύουν στο κενό, έσβησε πρόωρα, και οι υπόλοιποι λειτούργησαν περισσότερο για να καλύψουν τη διαφορά (CNN). Ο εκπρόσωπος της SpaceX Dan Huot μετέδωσε αρχικά ότι η ομάδα δεν θα επιχειρούσε τροχιά, όμως μετά από αξιολόγηση των δεδομένων η απόφαση αντιστράφηκε (NPR). Αργότερα η εταιρεία επέλεξε προληπτικά να φέρει το σκάφος πίσω νωρίτερα, πριν ολοκληρωθούν οι περίπου έξι σχεδιασμένες περιφορές (Ars Technica). Το γιατί έσβησε ο κινητήρας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί.

Κανένα από τα δύο τμήματα δεν γύρισε για να ξαναπετάξει. Ο Super Heavy, το πρώτο στάδιο, προσθαλασσώθηκε ελεγχόμενα στον Κόλπο του Μεξικού, ενώ το Starship, μετά από ελεγχόμενη επανείσοδο, κατέληξε στον βόρειο Ειρηνικό, όπου έγειρε και τυλίχθηκε στις φλόγες (Spaceflight Now). Δοκιμάστηκαν έτσι κρίσιμα κομμάτια της επιστροφής από τροχιά. Η επαναχρησιμοποίηση του ίδιου οχήματος δεν ήταν μέρος αυτής της πτήσης.

Τι αλλάζει για συνδρομητές και για τη Σελήνη

Οι V3 είναι οι μεγαλύτεροι δορυφόροι της Starlink, και ο ρόλος τους μοιάζει με επιπλέον λωρίδες σε φορτωμένο δρόμο: περισσότερος χώρος εκεί όπου πολλοί χρήστες μοιράζονται το ίδιο σήμα. Η SpaceX αποδίδει σε καθέναν ονομαστική χωρητικότητα καθόδου περίπου 1 Tbps (Light Reading). Αυτό αντιστοιχεί σε χίλιες οικιακές συνδέσεις οπτικής ίνας του ενός gigabit, όλες στο φουλ ταυτόχρονα. Επειδή όμως η χωρητικότητα μοιράζεται σε όσους βρίσκονται από κάτω, το όφελος για τον καθένα εξαρτάται από τον φόρτο της περιοχής του.

Η εταιρεία λέει ότι επικοινώνησε και με τους 26 και ότι θα μπουν στο δίκτυο σε λίγες εβδομάδες, αφού περάσουν ελέγχους και ανέβουν με δικούς τους ελιγμούς στην τελική τους τροχιά (Reuters/RTÉ).

Για τη NASA, το μεγάλο ανοιχτό κεφάλαιο είναι ο ανεφοδιασμός σε τροχιά, όπου ένα σκάφος γεμίζει καύσιμα από ένα άλλο ενώ και τα δύο βρίσκονται ήδη γύρω από τη Γη (NASA OIG). Η δυσκολία φαίνεται από όσα έδειξε η μπάλα που πέφτει για πάντα: κανένα από τα δύο δεν στέκεται ακίνητο. Και τα δύο τρέχουν με τροχιακή ταχύτητα, και πρέπει να συναντηθούν, να ενωθούν και να μεταγγίσουν καύσιμα. Μοιάζει με τον εναέριο ανεφοδιασμό αεροπλάνων, μόνο που εδώ τα οχήματα κινούνται δεκάδες φορές ταχύτερα. Απομένουν επίσης η διατήρηση καυσίμων για μεγαλύτερα διαστήματα και οι μη επανδρωμένες προσεδαφίσεις. Το πρόγραμμα της NASA προβλέπει δοκιμή του Artemis III σε χαμηλή τροχιά το 2027 και προσεδάφιση στη Σελήνη με το Artemis IV το 2028 (NASA).

Η 28η Σεπτεμβρίου δεν έδειξε ότι το Starship είναι έτοιμο. Έδειξε ότι κάνει τη δουλειά για την οποία υπάρχει κάθε πύραυλος: να αφήσει κάτι στο διάστημα που μένει εκεί. Το επόμενο στοίχημα είναι να το κάνει ξανά με το ίδιο όχημα.